Author: Институт перевода Библии
Date: 2024-04-28T06:44:12.934921+00:00

ЦӀийи Йикьрар: Лука

ЦӀийи Йикьрар: Лука

1. Сифте гаф

1. Лука

1. Читин гафар

2. Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

3. Картйир

4. Шиклар

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

ЦӀийи Йикьрар

Библия илтӀикӀру Институт

Москва

2010

ЦӀийи Йикьрар

Фикрар-хиялариз:

ibt_inform@ibt.org.ru

ISBN 978-5-93943-149-1

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Сифте гаф

Сифте гаф

Гьюрматлу дустар!

Учвухь хьайи му «ЦӀийи Йикьрар» кӀуру Китаб Аллагьдин гирами китабдин кьюбпи пай ву.

Сабпи пай, Кюгьне Йикьрар, мегьел жугьуд чӀалнаан ихь чӀалназ илтӀибкӀнадар. Дидин кӀулин мяна-метлеб, сар касди, Адамди, учв халкь гъапӀу Аллагьди кӀуруб дарапӀди, фици гьадгъулантина гъабхьи вари инсаният гунагьвалиъ абхънуш ва гьадму гунгьиккан адмийир уьрхбан бадали гьапӀну ккундуш, улупуб ву. Яни Дугъу Чаз Чан хусуси халкьди жугьдар ктагъуру, дурарихъди Йикьрар йитӀну, Къанун дебккру, хъа дурарихьан думу Йикьрар, Къанундиъ улупнайиси, кӀулиз адагъуз гъабхьундар. Дурари, чпин терефнаан, Йикьрар тамам апӀури гъахьундар кӀури, Аллагьра, дурариз дилигну, Чав кӀуруб тамам апӀбахьан гьудучӀвундар. Жугьдарихъди йитӀнайи Йикьрарилантина вари инсаниятдиз дубхьну ккуни ужʼвал Аллагьди тамам апӀури имийи. Гьамус Дугъу жугьдарихъди ваъ, хъа вари инсанарихъди ЦӀийи Йикьрар йитӀну ккундийи. ЦӀийи Йикьрар чпин ихтиярнаъ учӀвган, сабпи Йикьрар йирсивализ, яни кюгьневализ илтӀикӀнийи.

Аммаки, гьадму Кюгьне Йикьрарна Къанун инсанариз, чпин удудукьрувал ва чиб-чпиинди чпин гунгьариан удучӀвуз даршлувал улупуз кӀури, ЦӀийи Йикьрарихъ хъапӀрайи рякътӀан дайи. Ари гьадму Кюгьне Йикьрариъ жугьуд халкьдихъди улхури гъахьи Аллагь гьаму ЦӀийи Йикьрариъра, инсанарин арайиз дуфну, Учв адмиси адмийирихъди улхури гъахьну ва гьамус, гъиямат йигъаз хъана гъюрза дупну гаф тувну, аьршариз душна.

Думу адмийиригъна гьаз гъафну? Кюгьне Йикьрариъ Къанундиинди гьарсар касди чан гунгьихъанди мал гъурбан дапӀну ккундийи, гьякьди апӀуруш, гунагь гъапӀур аьжализ тувну ккундийи, хъа Аллагьдиз гьарсар кас масанди ву: Дугъу, инсан чӀивиди гъитну, гьадгъан гунгьарихъанди маларин ифи удубзуз гъитру, эгер гунагь гъапӀу гьар касдин ифи удубзуйиш, дюнʼяйиин гьич сар каскьан гъузидайи, гьаддиз инсандихъанди инсандин гунгьин жаза малариин алабхъуру.

Аллагьдиз инсанар гьадмукьан ккун гъахьнушра, дурар гунгьарихъан хътакундар. Фукьанна фукьан ва фукьандизкьан гьич саб тахсир ктру маларин ифи удубзури хьидихъа! Аллагьдиз инсан гьадмукьан масанди вуйиган, Дугъу дурарихьан гъиямат йигъан Чан улихь гьич саб тахсир ктарди дугъужвуз шлуси, саб ужу шлу рякъ ктабгъну ккундийи. Сар балайикк ккахънайиган, думу ккунири гьапӀну ккунду? Дюз вучва, жвуван жан гьяйиф дапӀну ккундар; ари Чав халкь гъапӀу инсан масан гъапӀу Аллагьдира, гунгьариъ кӀулихъди арснайи инсан марцц апӀбан бадали, Чан жан гьяйиф дарапӀди, варидарихъанди сар Учв гъурбан гъахьну. Дугъу гъапӀу ужувлаз дилигну, гьар шли Думура гьаци ккун гъапӀиш, дицир Дугъахъди гьаммишандиз женнетдиъ ахъди. Жараси женнетагьли хьуз шлуб дар.

Ари Аллагьдин гьадму ужувлакан ктибтурайи Гирами китабдин кьюбпи пайназ ЦӀийи Йикьрар кӀуру. Душваъ Аллагьдин гьадму ужувлакан ва Дугъан веледар хьпан бадали, инсанари гьапӀну ккундуш, ктибтура. Аллагьди, Чав гъапӀу ужувлакан вари инсаниятдиз хабар дебккай, гъапну, ари гьадму Хабар – ЦӀийи Йикьрар, учу, табасаран чӀалназ илтӀибкӀу Рашид Азизовди, гъалатӀар ктагъу Шарафудин Дашдемировди, Шамиль Казиевди, Сабрина Шихалиевайи, Михаил Алексеевди ва Гирами китабар илтӀикӀру институтдин, бицӀирилан ккебгъну, вари гъулугъчйири табасаран халкьдиз дебккрача.

ЦӀийи Йикьрарнаъ улупнайи гьядисйир хьуз хъюгъхъанмина, яни думу Ужʼвал инсаниятдиз дебккхъанмина кьюд агъзур йистӀан зиина гъубшну. ЦӀийи Йикьрарин пай гьадму гьядисйир чпин улариз гъяркъю шагьидари грек чӀалниинди дибикӀнайи Гирами китаб ву. Дидин хъана уччвуйи гъавриъ ахъруси, Китабдин ахириъ, алахьру читин гафарин мяна ачухъ апӀурайи словарь ва гьядисйир наан шули гъахьнуш гъавриъ тӀаърайи шиклар, схемйир ва картйир туврача.

ЦӀийи Йикьрар 27 Китабдикан ибарат дубхьнайи саб гъварч ву, ва, урхрудариз сацӀиб гъавриъ ахъуз кюмек ибшри дупну, гьар Гирами китабдин улихь дидкан жикъидиси мялуматра туврача.

Библия илтӀибкӀру институтди думу табасаран чӀалназ илтӀибкӀдариз, дидин редакторариз ва думу адабгъуз кюмек гъапӀдариз – варидариз чухсагъул кӀура. Табасаранариз чпин багъри чӀалниинди Аллагьдин Гаф урхуз мумкинвал хьувалиин учу шад вуча.

Библия илтӀикӀру институт

Лука

Лука

1. Лука

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

Лука

Лукайи ктибту ужувлан хабар

Му Ужувлан хабар Лукайи 58-62-пи йисари гъибикӀуб вуди гьисаб апӀура. Лукайин кеспи духтирвал вуди гъабхьну. Жара миллетарикан вуди, Исайихъ хъугъу Лука, Аллагьдин рякъюъ вари кьувват хъипну лихуз хъюгъру. Ужувлан хабар рабгъури, Рим вилаят вуйибси лицури гъахьи Павелихъди саспиган Лукара лицури шулу. Дугъан хиларилан, кӀваъ Аллагьдин Рюгь ади, «Ужувлан хабар» кӀуру му китаб, зигьимлу грекжви, Фиофилин ччвур дибисну улдубчӀвуб вуди урхури шулухьа. Гирами Рюгьну дугъаз, дугъридан Иса Фуж вуш, Дугъу инсаният бадали фу гъапӀнуш, улупну. Китабдин сифте кӀулариан хъюгъну, Ягьʼя пайгъамбрихъди ва Иса Месигь бабкан хьпахъди аьлакьалу гьядисйирикан ктибтура. Му китабди жара «Ужувлан хабарнан» китабариъ алалахьру уьмрин гизаф терефарикан ктибтура, гьадму вахтнан гьядисйирихъди вуйи аьлакьйир улупура. Гьадму вари гьядисйирикан вуйи хабар неинки Исайин багахь хьайидариз, хъа дюнʼяйин вари инсанариз дебккра.

1

Лукайин Феофилихьна вуйи гаф

1^1Ич арайиъ гъаши мялум вуйи гьядисйирин гьякьнаан гьамус гизафдари бикӀуз хъюгъна. 2Учузра дурар сифте кӀулиан чпин улариинди гъяркъдари ва Аллагьдин Гафнан гъуллугъниин алидари гизафдар ктитну. 3Узура, гьарсаб жигьат дикъатниинди сифтейиан аьхиризкьан ахтармиш апӀбалан кьяляхъ, гьамрарикан увуз, гьюрматлу Феофил, хъайи-хъайиси дибикӀну, ктибтуб лазим вуди фикир гъапӀунза+. 4Миди увуз туву аьгъюваларин бин мюгькам апӀиди.

Малайикди Закарʼяйиз Ягьʼя бабкан хьубкан туву хабар

5Ягьудия уьлкейин паччагь Гьироддин девриъ душваъ Абияйирин «ражнаъ» гъуллугъ гъабхурайи Закарʼя кӀуру сар малла ва Гьарундин тухмиан вуйи Елисавета кӀуру дугъан хпир ади гъахьну+. 6Дурар кьюридра, Аллагьдин вари табшуругъар ва къайдйир уьрхюри, Дугъан улихь дугъри агьлар вуди гъахьну+. 7Дурариз веледар адайи, гьаз гъапиш Елисавета бегьерсузур вуйи. Дурар кьюридра агьли яшнахъна хъуркьнайи+.

8Сабан, Закарʼяйи Аллагьдиз чан гъуллугъ апӀурайи вахтна (дугъахъди хъайи маллйирин раж, яна гъуллугънан нубат хъубкьнайи), 9маллйирин арайиъ, аьдат вуйиганси, тупут ипиган, думу Аллагьдин хулаъ ицци ниъ хъайидар ургуз гъягъбакк ккуркьнийи. 10Хъа Аллагьдин хулан гьяятдиъ халкь му вахтна ккарагурайи. 11Гьадмуган Закарʼяйиз ицци ниъ хъайидар ургурайишван арччул терефнаъ Аллагьдин малайик дийигъну рякъюру. 12Думу гъяркъган, Закарʼя чашмиш шулу ва дугъак яманди гучӀ кабхъру. 13Малайикди дугъаз гьамци кӀуру:

– ГучӀ мапӀан, Закарʼя, яв ккарагувал деебхьна, ва яв хпир Елисаветайи увуз бай апӀиди, дугъʼин Ягьʼя кӀуру ччвур илив+. 14Увуз хушʼвална шадвал хьибди, ва гизафдар думу бабкан хьувалиин шад хьиди, 15фицики думу Аллагьдин улихь, зурба касси, заан хьиди. Дугъу чяхир вая жара ички убхъидар. Думу чав бабкан гъахьи йигъхъанмина Аллагьдин Рюгьнахьди ацӀнайир хьиди+. 16Дугъу Израилин баярикан гизафдар Аллагьдихьинди илтӀикӀиди. 17Абйирин юкӀвар веледарихьна илдицбан бадали, мютӀюгъ дарудар марцци касарин фикрарихьна илтӀикӀбан бадали ва Агъа гъяйиз халкь гьязур апӀбан бадали, думу Дугъан улихьди Илʼясдин рюгьнаъди ва кьудратнаъди гъягъюри хьиди+.

18Закарʼяйи Малайикдиз кӀуру:

– Му гьякь вуйиб узуз фици аьгъю хьибди, узу кьабир вуза, хъа йиз хпирра агьли яшариъ а+?

19Малайикди дугъаз гъапи:

– Узу Аллагьдин улихь дийигънайи ва увухьна ужуб хабар тувуз гьаънайи Жабраил вуза+. 20Амма гьадму ляхин кӀулиз удубчӀвру йигъ гъяйиз, яв чӀал бисиди ва увуз улхуз мумкинвал хьибдар. Гьаз гъапиш чарасуз кӀулиз удучӀвру му йиз гафарихъ хъугъундарва.

21Му арайиъ чӀат Закарʼяйиз ккилигурайи халкь думу Аллагьдин хулаъ энгел духьнайивалиин мюгьталди айи. 22Думу халкьдихьна удучӀвиган, улхуз даршули гъузру ва дурариз, Закарʼяйиз Аллагьдин хулаъ Малайик гъяркъюб, аьгъю шулу. Закарʼяра, лал гъаширси, халкьдихъди хилин ишаратариинди улхуз хъюгъру. 23Хъа Аллагьдин хулаъ гъуллугъ апӀбан йигъар ккудукӀиган, Закарʼя чан хулаз хътакуру.

24Гьадму йигъарилан кьяляхъ дугъан шив Елисавета, гъагъдиъ духьну, хьуб вазлин арайиъ чӀатна удудучӀвди, учв улупури гъахьундар. Дугъу гьамци кӀуйи:

25– Гьаму йигъари узухьинди илдицу Аллагьди инсанарин арайиъ узʼин али бегьерсузвалин нянат алдабгъруганси гъапӀну+.

Малайикди Марʼямдиз Иса бабкан хьуваликан туву хабар

26Хъа йирхьубпи ваз улубкьиган, Аллагьди Галилей уьлкейиъ айи Назарет кӀуру шагьриз+
27Давудрин тухмиан вуйи Юсуф кӀуру касдиз хъирснайи шурахьна Жабраил малайик гьаъру. Шуран ччвур Марʼям вуйи. 28Малайикди, риш айи хулаъ учӀвну, гъапну:

– Хайир ибшри, Аллагьди кадагънайи Дишагьли! Аллагь гьарган увухъди хъади хьиди!

29Думу гъяркъиган, Марʼям дугъан гафариин мюгьтал шулу ва, учв мици саламламиш апӀувал фу вуйкӀан кӀури, фикрарик кахъру.

30Хъа малайикди дугъаз гъапну:

– ГучӀ мапӀан, Марʼям, Аллагьди увуз ужʼвал улупна: 31магьа БицӀир киршдивук ва Бай апӀидива. Дугъʼин Иса кӀуру ччвур иливидива+. 32Думу зурба Кас хьиди, ва Дугъаз ВаритӀанзаанурин Бай пиди. Агъа Аллагьди Дугъаз Чан аба Давудрин паччагьвалин тахт тувди+. 33Дугъу Якьубдин халкьдиин уьмурлугъди паччагьвал апӀиди, ва Дугъан паччагьвалин аьхир хьибдар+.

34Марʼямди малайикдиз кӀуру:

– Му ляхин хьуб фици мумкин вухъа, узу мегьел швуваз душнадарди?

35Малайикди Дугъаз гъапи:

– Аллагьдин Рюгь учӀвди увуъ ва ВаритӀанзаанури уву Чан кьувватнакк ккаъди, гьаддиз бабкан шулайи Гирамийиз Аллагьдин Бай пиди+. 36Магьа чаз бегьерсузур кӀурайи яв багахьлу Елисаветара чан кьабишнаккди, бицӀир кади гъагъдиъ ади, йирхьубпи ваз ву, 37гьаз гъапиш Аллагьдин гьич саб гафра кьувватсузди гъубзурдар+.

38Марʼямди:

– Узу Аллагьдин лукӀ вуза, узʼин уву кӀурайидар улуркьри, – кӀуру.

Хъа малайик Дугъхьан гьудучӀвуру.

Марʼямдинна Елисаветайин сюгьбат

39Гьадму йигъарикан сад йигъан Марʼям, гьялаквал кади, Ягьудия уьлкейин дагълариъ айи саб шагьриз гъягъюру 40ва, Закарʼяйин хулаъ учӀвну, Елисаветайиз салам тувру. 41Марʼямдин салам гъеебхьиган, Елисаветайин фуниъ бицӀир гъиришву ва Елисавета Аллагьдин Рюгьнахьди ацӀру. 42Елисаветайи, зарбди чӀигъ дапӀну, гъапну:

– Уву дишагьлийирин арайиъ бахтавар вува, ва яв фуниъ айи бегьерра бахтавар ву! 43Узухьна йиз Агъайин дада гъювалин бахт узуз наънан гъафиб вуйкӀан? 44Яв салам туврайи сес йиз ибарихъна гъурубкьубси, йиз фуниъ айи бицӀир шадди гьялак гъахьну. 45Аллагьдихьан дупнайиб тамам шлувалихъ хъугънайир, хуш бахтавар вува.

46Марʼямди гьамци жаваб тувру:

– Узу йиз кӀваан Агъа заан апӀураза+.

47Йиз рюгь узу гьарсабдихьан уьрхюрайи Аллагьдикан шад духьна.

48Дугъу чан лукӀран аьжуз гьялназ лигну рягьим гъапӀну, гьамусдихъантина вари наслари узуз ужʼвал алабхъу кас пиди,+

49Гьаз гъапиш Кьувватлури узуз зурба ляхин гъапӀну, ва Дугъан ччвур гирами ву.

50Чахьан гучӀрудариз наслариан наслариз Дугъан ужʼвал а.

51Дугъу, Чан хиларин кьувват улупури, кӀваъ дамагълу фикрар айидар гьубкьушвахъинди гъарагъну.

52Кьудратлудар тахтарилан илдитну ва аьжузар заан гъапӀну.

53Дарвал айидар ужувлариинди рази гъапӀну, хъа девлетлутӀан девлетлу шулайидар фукӀа адарди деетну.

54-55Чан гъуллугъниин али Израилин халкьдиз кюмек гъапӀну, Чав ихь абйириз гъапиганси, Ибрагьимдиз ва дугъан тухмиз гьаргандиз ужʼвал апӀуз тувнайи гаф кӀваин уьбхюра+.

56Марʼям Елисаветайихь шубуб вазлиъкьан гъузну, хъа чан хулаз хътакуру.

Ягьʼя бабкан хьуб

57Елисаветайи, вахт улубкьиган, бицӀир апӀуру. 58Агъайи рягьим дапӀну думу за апӀбакан гъуншйиризна майил-мадатдиз гъеебхьнийи ва дурар дугъахъди сабси шад гъахьнийи.

59Миржидпи йигъан багахьлуйир бицӀирин суннат апӀуз гъюру ва дугъʼин чан адашдин ччвур Закарʼя иливуз ккун шулу+. 60Мидʼин балин дада рази даршиди, дугъаз Ягьʼя кӀурхьа, гъапну.

61Хъа дугъаз: «Яв багахьлуйиригъ дициб ччвур алир фужкӀа гъядар», кӀуру. 62Хъасин, балʼин фициб ччвур иливуруш, хилин ишаратариинди Закарʼяйихьан гьерхру.

63Дугъу, чахьна чан кьул хуз гъитну, дидик гьамци бикӀуру: «Дугъан ччвур Ягьʼя хьибди». Хъа вари мюгьтал шулу. 64Гьадму сяаьт дугъан ушвна мелз деебтнийи ва думу, Аллагьдин ад апӀури, улхуз хъюгъру. 65Дурарин гъуншйир-мирасарик гучӀ кабхъру ва вари гьамрарикан бютюн дагълу Ягьудия уьлке вуйибси ктибтури гъахьну. 66Мидкан гъеебхьдари, мурар чпин кӀваъ уьрхюри, гьамци кӀури гъахьну:

– Аллагьдин хил али му балкан фуж шуйкӀан?

Закарʼяйин чан балихьна вуйи гаф

67Хъа балин адаш Закарʼяйира, Аллагьдин Рюгьнахьди ацӀнади, гьамци кӀури, чан аьяндарвал улупуру:

68– Израилин Аллагь вуйи Агъайиз чухсагъул! Дугъу, кюмекназ дуфну, Чан халкь азад гъапӀну.

69-70Дегьзаманайи гъахьи марцци пайгъамбрарин мелзналан мялум гъапӀубси, Дугъу Чан лукӀ вуйи Давудрин тухмиан Кьудратлур – ухьу гунгьарикан азад АпӀрур – адаъну+.

71Дугъу ухьу вари ихь душмнарихьан ва ухьу даккнидарихьан уьрхюз гаф тувну.

72Дугъу ихь абйириз ужʼвал апӀуз ва дурарихъди гъийитӀу гирами вуйи йикьрар тамам апӀуз гаф тувну.

73Му йикьрар Аллагьди ихь аьхю аба Ибрагьимдиз ухьу душмнарихьан уьрхюз туву аьгьт ву:+

74-75Дурари ухьуз, гучӀ дарди, ихь уьмрин кӀулиан аьхиризкьан Дугъан улихь марцциди ва гьякьди гъуллугъ апӀуз гъитди.

76Хъа увуз, йиз бай, ВаритӀанзаанурин пайгъамбар пиди, гьаз гъапиш уву Агъайин улихьди Дугъаз рякъяр ккабалгуз,+
77Дугъу халкь уьрхрувалин ва инсанарин гунгьарилан хил алдабгърувалин гьякьнаан халкь гъаврикк ккауз,+

78Аллагьдин зурба ужʼвал ахсрарин Нурси ухьʼина дуфну,

79МучӀушнаъ ва аьжалин гъабгъу дяхъникк деънайидариз акв тувуз, ихь рякъяр мясляаьтниина хуз, гъидива+.

80БицӀи Ягьʼя, аьхю шули, рюгьниинди мюгькам хьуз хъюгъру. Думу, Израилин халкьдиз гъуллугъ апӀуз гъяйизкьан, ичӀи чюллериъ яшамиш шулу+.

2

Иса бабкан хьуб

2^1•Думу йигъари Август кӀуру Римдин паччагьдин чан вари ругариин али агьалйир гьисаб апӀуз амур удубчӀвуру+. 2Му Сирия вилаятдиъ Квиринийи паччагьвал апӀурайи девриъ сабпи ражну гъабхурайи ляхин вуйи. 3Гьаддиз вари, чпи дикӀбан бадали, гьарур чан шагьриз гъушнийи.

4Галилей уьлкейиъ айи Назарет шагьриан Ягьудия уьлкейиъ айи Давуд бабкан гъахьи Вифлеем кӀуру шагьриз Юсуфра гъягъюру, фицики думу Давудгъярин тухмиан вуйи+. 5Думу чаз хъирснайи ва гъагъдиъ айи Марʼямдихъди чпи дикӀуз душнайир вуйи. 6Дурар душваъ айиган, Марʼямдин бицӀир шлу вахт улубкьуру, 7ва дугъу чан сарпи велед – Бай апӀуру. Думу ччаппаригъян гъидиржну, аьхъиъ айи тӀунаъ дитру, гьаз гъапиш дурариз хялар дергру хулариъ йишв ади гъибихъундайи.

Малайикари марччлихънариз, Иса бабкан гъахьну, кӀури, хабар дебккуб

8Гьадму уьлкейиъ йишвну чюлиъ марччлихънар чпин сюрйирин гъаравлиъ айи. 9Сабпну дурарин улихьна Агъайин малайик гъафнийи. Агъайин гьяйбатнан нурну дурар варишварихъанди аку гъапӀнийи, ва дурарик гучӀ кабхънийи+.

10Малайикди дурариз кӀуру:

– ГучӀ мапӀанай, узу учвуз вари халкь шад апӀру ужуб хабар дубхназа: 11гъи Давудрин шагьриъ учву гунгьариккан азад АпӀрур, Агъа Месигь, бабкан гъахьну+. 12Магьа учвуз мидин лишанра: учвуз, ччаппаригъ гъидиржнади, тӀунаъ БицӀир дихъидичвуз+.

13Ва сабпну му малайикдин кьяляхъди гизаф кьадарнаъди жара малаикарра гъюру ва дурари, Аллагьдин ад апӀури, гьамци кӀуру:+

14– Аьршариин али Аллагьдин ад за ибшри, жилиин Аллагьдиз разивал хурайи инсанарин арайиъ ислягьвал ибшри!+

15Малайикар дурарихьан завариз удучӀвиган, марччлихънари чиб-чпиз гьамци кӀуру:

– Вифлеемдиз душну, душваъ фу гъабхьнуш, Агъайи ухьуз фтин гьякьнаан хабар дебккнуш, лигухьа.

16Тядивал кади гъафидариз Марʼямна Юсуф ва тӀунахъ хъайи БицӀир рякъюру. 17Дурар гъяркъиган, марччлихънари му БицӀирин гьякьнаан чпиз малайикди гъапибдикан ктибтуру.

18Мидкан гъеебхькьандар вари марччлихънари ктитдариин мюгьтал шулу. 19Хъа Марʼямди му вари гафар, саб-сабдиин иливури, чан кӀваъ уьрхюру+.

20Марччлихънарра, чпиз малайикди гъапидар, чпин улариз рякъбаз лигну, Аллагь адлу апӀури ва Дугъан тярифар апӀури, кьяляхъ хътакуру.

Иса Аллагьдиз бахш апӀуб

21Миржид йигълан БицӀирин суннат апӀру вахт улубкьиган, Дугъʼин, Учв бабак киршайиз малайикди улупу, гьадму Иса кӀуру ччвур иливуру+.

22Хъа, Мусайин къанундиз лигну, суннат марцц хьпан йигъар тамам гъашиган, Думу Агъайин улихь дерккбан бадали, Ерусалимдиз хуру. 23Агъайин Къанундиъ улупнайиганси, «гьарсаб хизандиъ сарпи жили бай Агъайиз бахш апӀуб лазим вуйи». 24Ва, гьадму Къанундиъ дибикӀнайиганси, «кьюб гъюд вая луфран чиркквар, гъурбан дапӀну, урккуб лазим вуйи».

Симеон ва Анна

25Думу деврин Ерусалимдиъ Симеон кӀуру сар кас айи. Думу Израилиз Аллагьдихьан кюмек рубкьайиз ккилигурайи дугъри ва аьдалатлу адми вуйи. Дугъʼин Аллагьдин Рюгь алийи. 26Дугъаз Аллагьдин Рюгьну, Агъайи кадагънайи Месигь чаз рякъяйиз, аьжал хьибдарив пну, улупнайи. 27Симеон Аллагьдин Рюгьнаккди Аллагьдин хулаз гъюру. Абйир-бабари БицӀи Иса Къанундиъ улупнайиб апӀуз гъахиган, 28Симеонди, Иса хилариина гъадагъуру ва, Аллагьдин ад дапӀну, кӀуру:

29– Я Гьюкумдар! Уву гъапиганси, гьамус узу, Яв лукӀ, разивалиинди деет, 30-32сарун, магьа вари халкьарин улихь Уву улупу, учу завалариккан уьрхюз дуфнайи Месигь Вуйир, аллагьсузар зигьимдихьна гъахру нур Вуйир ва Яв Израилин халкьдин адлувал Вуйир йиз улариз гъяркъниз+.

33Юсуфна Марʼям БицӀи Исайикан гъапидариин мюгьтал шулу. 34Симеонди, дурариз ужʼвал ккун дапӀну, Марʼямдиз гьамци кӀуру:

– Гьаму яв Бай Израилиъ гизафдар асккан хьпан, гьам заан хьпан себеб хьиди. Мугълантина гизаф улхбар хьиди. 35Яв кӀваантина яракь итӀибгъиди ва гьаддиинди аьхючӀвеъ юкӀвариъ айи ниятар ачухъ хьиди+.

36Мушваъ гьацира Ашерин тухмиан вуйи, гизаф кьаби яшнаъ айи, чан жилирихъди ургуд йисантӀан яшамиш дарши, Фануилин риш аьяндар Аннара айи. 37Думу, миржцӀурна юкьуд йисаъ айи ачӀни гъари, йигъ-йишвди ушвар дисбииндина ккарагбиинди Аллагьдиз гъуллугъ апӀури, Аллагьдин хулхьан гьудудучӀври шуйи+. 38Аннайи, гьадму вахтна душвахьна дуфну, Аллагь адлу апӀури, Ерусалим азад хьувализ ккилигурайикьандариз вардариз Исайин гьякьнаан ктитури гъахьну.

39Вари ляхнар Агъайин Къанундиъ улупнайиси ккудукӀиган, Юсуфна Марʼям Галилей уьлкейиъ айи чпин Назарет шагьриз хътакуру+. 40Хъа БицӀир аьхю шули, мюгькам шули, аьгъювалари ацӀри, Дугъʼин Аллагьдин ужʼвал алди гъабхьну.

«Узу йиз Адашдин ужагъдиъ духьну ккун»

41Исайин абйир-бабар гьар йисан Ерусалимдиз Пасхайин машквраз гъягъюри шуйи. 42Исайин йицӀикьюд йис тамам гъабшиган, дурар, чпин аьдат вуйиганси, Ерусалимдиз гьадму машквраз гъафну. 43Машквран йигъар ккудукӀну, кьяляхъ хътакру вахтна, живан Иса Ерусалимдиъ гъузру. Амма абйир-бабариз мидкан аьгъяди гъабхьундар. 44Дурари, Иса жарадарихъди гъюрашул кӀури, фикир апӀуру. Хъа сад йигъандин рякъ ккадапӀиган, дурари багахьлуйирин ва таниш вуйидарин арайиъ Иса агуз хъюгъру. 45Хъа чпиз Иса дидрихъиган, Дугъахъ лицури Ерусалимдиз хътакуру. 46Шубуд йигълан Думу, Аллагьдин хулаъ мялимарин арайиъ деъну, дурарихъ хъпехъури ва дурариз суалар туври рякъюру. 47Исайихъ хъпехъурайидар вари Дугъан фагьумлувалиин ва Дугъан жавабариин мюгьтал духьнайи. 48Душваъ Иса гъяркъиган, абйир-бабар мюгьтал гъахьи. Дадайи Дугъаз гъапну:

– Я жан Бай! Уву учкан гьапӀунва? Магьа узуна Яв адашди зурба хажалат кади Уву агури гъахьунча.

49Исайи дурариз гъапи:

– Узу гьаз агури гъахьунчва? Мегер учвуз узу йиз Адашдин ужагъдиъ духьну ккуниб аьгъданчвуз?

50Амма дурар Дугъу гъапи гафарин гъаври ахъундайи+.

51Хъа Иса дурарихъди Назаретдиз гъюру ва мютӀюгъ шулу. Дугъан дадайи вари гьаму ляхнар чан кӀваъ уьрхюри шуйи+. 52Иса гьам фагьумлувалиъ, гьам яшнаъ улихьна гъягъюри гъахьну. Думу Аллагьдизра, инсанаризра ккунди гъузру+.

3

Ягьʼяйи инсанар штуан апӀуб

3^1•Тиберий кӀуру Римдин паччагьди паччагьвал апӀури йицӀихьудпи йис вуйиган, Ягьудия уьлкейиъ Понтий Пилатди аьхювал апӀурайи девриъ, Гьирод – Галилей уьлкейин, дугъан чве Филип – Итурей уьлкейинна Трагьонит юрднан, хъа Лисаний – Абилей уьлкейин гьюкумдрар вуйиган,+
2Гьаннай ва Каяфа аьхюну маллйир вуди гъахьну. Гьадму йисан ичӀи чюлиъ айи Закарʼяйин бай Ягьʼяйиз завариан Аллагьдин дих гъабхьнийи+. 3Гьаму дихнахъди Ягьʼяйи, вари Ярдан нирин гъирагъар вуйиси лицури, гьар касди чан тахсрар гардандиъ дисбан, инсанар штуан апӀбан ва гьамци чпин гунгьарилан хил алдабгъбан бадали, аьгъювалар рагъури гъахьну. 4Му Ишая пайгъамбрин китабдиъ дибикӀну айиси гъабхьну:

– ИчӀи чюлиъ дих атӀабгура: «Агъайин рякъ ккабалгай, Дугъаз рякъяр-жилгъйир диш апӀинай. 5Гьарсаб гъяр ругди гъябцӀиди, гьарсаб дагъна тепе – ис, кьяни йишвар – дюз, дюз дару рякъяр цӀалцӀам хьиди. 6Гьарсар жан алириз Аллагьди Чав гунгьариккан азад апӀувал рябкъиди».

7Чахьна штуан апӀуз гъафи халкьдиз Ягьʼяйи кӀуйи:

– БитӀракан гъахьидар! Гъюз ккайи Аллагьдин хъюлхьан гьергуз шли улупунчвуз+? 8Учву, ичв гунгьар гардандиъ дидисну, уьмур дигиш апӀуз шлуси, ичв ляхнариинди улупай ва, «Ич аба Ибрагьим ву» кӀури, фикиркьана мапӀанай, гьаз гъапиш учвуз кӀуразаки, Аллагьдихьан гьаму гъванариканра Ибрагьимдиз веледар ктауз шулу+. 9Гьарин кьаблихъ магьа екӀв гьязурди хъа: гъяни йимиш туври адру гьарсаб гьар алдабтӀиди ва цӀигъна гатӀабхьиди+.

10Хъа халкьди дугъхьан гьерхру:

– Хъа учу гьапӀну ккунду+?

11Ягьʼяйи кӀуру:

– Кьюб гъат палат айири, сабнуб адруриз туври; шлиз ипӀруб-убхъруб аш, гьадгъура гьаци пай апӀри+.

12Налук уч апӀрударира, чпи штуан апӀбан бадали дуфну, дугъаз: «Я мялим! Учу гьапӀча?» – кӀури, гьерхру.

13Ягьʼяйи дураризра жаваб туву:

– Учвуз улупнайибтӀан артухъ налук мибисанай.

14Эскрарира дугъхьан гьерхру:

– Учу гьапӀну ккунду?

Хъа дугъу дураризра кӀуру:

– Сар касдизкьан гиран макадапӀанай, футна мапӀанай ва ичв дуллугъниин рази йихьай+.

15Халкь Месигьдиз ккилигуради, вардари: «Гьаяман, му Ягьʼя Месигь даришри гьа?» – кӀури, фикир апӀурайиган,+
16Ягьʼяйи дурариз вардариз жаваб туври гъахьну:

– Узу учву штуан апӀуразачву, амма йиз кьяляхъди узутӀан Кьудратлур гъюра, узу Дугъан шаламарин гъахмйир гъядарчузкьан лайикь дарза. Дугъу Гирами Рюгьнахьдина цӀихьди цӀийи алаидичву. 17Дугъан хилиъ йирф хьибди, Дугъу дяхинна нахъв жара апӀиди: дяхин Чан танхариъ абхьди, хъа нахъвар хътрубгру цӀигъ гъяхьну ургиди+.

18Ягьʼяйи гьамци ва хъанара жара гафариинди халкьдиз ужуб хабар дебккри гъахьну.

19Хъа Ягьʼяйи гьякимдар Гьироддик, чан чвуччвун хпир Иродиада чаз дитбаз ва жара пис ляхнар апӀбаз лигну, тахсир кипган, 20Гьиродди чан чӀуру ляхнар, думу дустагъдиъ итбиинди, гужал гъапӀну+.

21•Вари халкь штуан шулайиган, Исара Ягьʼяйихьна гъафну. Штуан гъахьи Иса ккарагурайиган, зав атӀабццуру,+
22ва Аллагьдин Рюгь луф жюрейиинди Исайиина ис шулу, хъа завʼан дих шулу:

– Уву Йиз масан Бай вува! Узу Увʼин гизаф рази вуза!+

Исайин ата-бабйир

23•Исайин, Аллагьдиз гъуллугъ апӀуз хъюгъруган, сумчӀур йис дубхьнайи. Халкьди фикир апӀурайиганси, Думу Юсуфдин бай ву кӀура. Юсуф Гьелийин бай, 24Гьели Маттатдин бай, Маттат Левийин бай, Левий Мелкийин бай, Мелки Яннайин бай, Янна Юсуфдин бай, 25Юсуф Маттайин бай, Матта Амосдин бай, Амос Нагьумдин бай, Нагьум Эслимдин бай, Эслим Наггайин бай, 26Наггай Маатдин бай, Маат Маттайин бай, Матта Симеиндин бай, Симеин Ясегьдин бай, Ясегь Ядайин бай, 27Яда Яанандин бай, Яанан Рисайин бай, Риса Зеруббабелин бай, Зеруббабел Шеалтиэлин бай, Шеалтиэл Нерийин бай, 28Нери Мелкийин бай, Мелки Аддийин бай, Адди Косамдин бай, Косам Элмадамдин бай, Элмадам Эрин бай, 29Эр Ешийин бай, Еши Элизарин бай, Элизар Яфимдин бай, Яфим Маттатдин бай, Маттат Левийин бай, 30Левий Симеондин бай, Симеон Ягьудайин бай, Ягьуда Юсуфдин бай, Юсуф Янамдин бай, Янам Элиякимдин бай, 31Элияким Мемайин бай, Мема Меннандин бай, Меннан Маттатдин бай, Маттат Натандин бай, Натан Давудрин бай,+
32Давуд Ессейин бай, Ессе Обеддин бай, Обед Воаздин бай, Воаз Салмандин бай, Салман Нецрондин бай,+
33Нецрон Амминадабдин бай, Амминадаб Арамдин бай, Арам Гьецрондин бай, Гьецрон Перецдин бай, Перец Ягьудайин бай,+
34Ягьуда Якьубдин бай, Якьуб Исакьдин бай, Исакь Ибрагьимдин бай, Ибрагьим Терагьдин бай, Терагь Нагьорин бай, 35Нагьор Серукдин бай, Серук Реуйин бай, Реу Пелегдин бай, Пелег Эберин бай, Эбер Шелайин бай, 36Шела Каинандин бай, Каинан Арфакшаддин бай, Арфакшад Симдин бай, Сим Нюгьдин бай, Нюгь Лемекдин бай, 37Лемек Метушелагьдин бай, Метушелагь Янокдин бай, Янок Яреддин бай, Яред Магьалеелин бай, Магьалеел Кайнандин бай, 38Кайнан Еношдин бай, Енош Шитдин бай, Шит Адамдин бай, Адам Аллагьдин бай вуди гъахьну+.

4

Иблисдин Иса рякъʼан адауз чалишмишʼвал

4^1•Гирами Рюгьну ацӀу Иса Ярдан нирхъан кьяляхъ хътакуру, ва Рюгьну Думу ичӀи чюлиз гъахуру. 2Душваъ иблис ягъчӀвур йигъан Иса рякъʼан адауз чалишмиш шулу. Исайи му йигъари фукӀа дирипӀди гъахьну, хъа гьадму йигъар улдучӀвиган, аьхирки, Дугъаз яманди гаш шулу+.

3Хъа иблисди Исайиз гъапи:

– Эгер Уву Аллагьдин Бай вуш, гьаму гъвандикан уьл хьуз гъит.

4Исайи жаваб вуди гъапи:

– Гирами китабариъ дибикӀнаки: «Инсан ялгъуз уьлʼинди яшамиш шуладар».

5Иса ягъал йишвʼина адаъну, иблисди Дугъаз саб геренди вари дюнʼяйин паччагьлугъар улупуру, 6ва кӀуру:

– Вари гьаму паччагьлугъар ва дурарин гьяйбат Увуз тувдиза, фицики дурар йиз ихтиярназ тувна ва узхьан дурар узуз ккунириз тувуз шулзухьан+. 7Эгер Уву узуз икрам гъапӀиш, гьадрар вари Явдар хьиди.

8Исайи дугъаз жаваб туву:

– Гирами китабариъ дибикӀна: «Яв Агъа Аллагьдиз икрам апӀин ва сар ДугъазтӀан гъуллугъ мапӀан».

9Иблисди хъана Иса, Ерусалимдиз духну, Аллагьдин хулан вартӀан ягълишвʼин дерккру ва кӀуру:

– Эгер Уву Аллагьдин Бай вуш, ари гьамлин исина урс, 10фицики дибикӀна: «Аллагьди Чан малайикариз, гъайгъушнаъ духьну Уву уьрх кӀури, амур апӀиди. 11Ва Яв ликкьан гъвандихъ йивуз гъидритруганси, Уву чпин хилариина гъадагъиди».

12Исайи дугъаз жаваб вуди гъапи:

– Гьамцира дупна: «Яв Агъа Аллагь ахтармиш мапӀан».

13Иса рякъʼан адаъру вари чарйир хътӀарцциган, жара саб ужуб вахт ккабхъайиз, иблис Дугъхьан гьудучӀвну гъушу.

«Гьич сар пайгъамбарра чан ватандиъ лайикьлуди кьабул апӀури шулдар»

14•Иса Аллагьдин Рюгьнан тясирнаккди Галилей уьлкейиз хътакуру ва Дугъан гьякьнаан бютюн уьлке вуйибси аваза рабгъуру. 15Исайи мистариъ аьгъювалар улупуйи, ва вардари Думу адлу апӀуйи+.

16Хъа Иса, Учв тербияламиш гъаши Назаретдиз дуфну, Чан аьдат вуйиси, султ йигъан мистаъ учӀвру ва Гирами китаб урхуз гъудужвуру+. 17Гьадмуган Исайихьна Ишая пайгъамбрин китаб тувру. Дугъура китаб абццру ва гьамци дибикӀнайишвʼин алахъуру:

18– Агъайин Рюгь Узʼин ал. Узуз Аллагьди касибариз Ужувлан хабар рабгъуз гьюкум тувнайиз ва Узу йисирариз азадвал хьади, курариз акв хьади ва гьацира зулум-зиллетнакк ккайидар азад апӀуз ва 19Аллагьдин рягьимнан вахт улубкьну, кӀуру, хабар тувуз гьаъну.

20Хъасин китаб ккибкну, мистан гъулугънаъ айирихьна тувну, Иса деъру. Хъа мистаъ айи вардарин улар Гьадгъуин алди гъахьну. 21Исайи дурариз кӀуру:

– Учвуз гъеерхьу Гирами китабдиъ дидикӀнайи гьаму гафар, магьа, гъи ичв улихь кӀулиз удучӀвна.

22Исайин улихь варидари гьаци вуйивал улупу ва, Дугъан мелзналан гъюрайи кабалгру гафариин мюгьтал шули, дурари гьерхри гъахьну:

– Му ихь Юсуфдин бай даринхъа?

23Исайира дурариз гъапи:

– Гьелбетки, учву Узуз, абйирин мисалик дупнайиганси, пидичва: «Эй духтир! Сифте Жвуву Жвув сагъ апӀин!» «Уву Кафернагьумдиъ гъапӀу аьламатнан ляхнарикан учуз деебхьначуз, гьамус гьадму ляхнар мушваъ, Яв абайин ватандиъра, апӀин» пидичва+. 24Гьякьди кӀуразачвуз, гьич сар пайгъамбарра чан абайин ватандиъ лайикьлуди кьабул апӀури шулдар+. 25Дюзди кӀуразачвуз: Израилиъ Илʼясдин девриъ, шубуд йисанна йирхьуб вазлин арайиъ мархь адарди гъабхьи вахтна, гизаф ачӀни дишагьлийир гъахьнийи, фицики вари жилиин аьхю гаш алабхънийи+. 26Хъа дурарикан гьич сарихьнакьан Илʼяс пайгъамбар гьаундайи. Думу ялгъуз Сайдайин багахь хьайи Сарепта кӀуру шагьриз сар ачӀни дишагьлийихьнатӀан гьаундайи+.

27Гьацира Елисей пайгъамбрин девриъ хамран аьзар кабхьнайидарра гизаф айи, хъа Сирияйиан вуйи Найман кӀуру сар касдикантӀан ктарди, сариканра хам марцц гъабхьундайи+.

28Му гафар гъеерхьиган, мистаъ айидарик хъял кубчӀвру 29ва, гъудужвну, дурари Иса, гъарзарилан итбан бадали, утӀурккну, шагьур али дагъдиина гъахуз хъюгъру. 30Хъа Иса, рякъюъди дурарин кьялгъян гъюдучӀвну, гъушнийи+.

Исайи жинар кайи кас сагъ апӀуб

31•Хъа Галилейиъ айи Кафернагьум кӀуру шагьриз дуфну, Исайи халкьдиз султ йигъари аьгъювалар улупури гъахьну+. 32Исайин улупбариин халкь мюгьтал шуйи, фицики Дугъан гафар гьюкум айидар вуйи+.

33Мистаъ жин кубчӀвнайи сар кас айи, ва дугъʼан диди зарбди чӀигъ апӀуру:

34– Учухъ фу хъаяв, Назаретдиан вуйи Иса? Уву учу пуч апӀуз дуфнана? Уву фуж вуш, аьгъязуз, Аллагьдин Гирамир!+

35Исайи, дидиз улхуз гъадагъа дапӀну, гъапи:

– ХъючӀюбкь ва удубчӀв дугъʼан!

Жин, думу кас мистан кьялʼин алдакну, дугъаз саб зарарра тутрувди, дугъʼан удубчӀвуру+.

36Му гъябкъю вардари, русвагь духьну, чиб-чпиз гьамци кӀури гъахьну:

– Мурар фу аьламатнан гафар ву: Дугъу, Чан гьюкмиинди ва кьувватниинди амур апӀури, жинар ктаурада!

37Юкьуб аьтраф вари йишвариъ Исайин аваза рабгъуру.

Симондин сижарбаб

38•Мистʼан удучӀвну, Думу Симондин хулаз гъушу. Симондин сижарбабак пис убцрушнан уьзур кайи ва Исайикан думу сагъ апӀувал тӀалаб гъапӀнийи+. 39Дугъан зиина ял духьну, Исайи убцрушназ гъадагъа апӀуру ва думу ктубчӀвуру. Симондин сижарбаб, дишла ликриина гъудужвну, хяларин гъайгъушнаъ учӀву.

40Ригъ алабхъурайи вахтна, Исайин багахьна жюрбежюр иццрушнар кайидар хури гъахьну. Исайира, гьаруриин Чан хилар иливури, дурар сагъ апӀури гъахьну. 41Гизафдариан жинарра удучӀвури гъахьну. Жинари: «Уву Аллагьдин Бай вува!» – кӀури, чӀигъар апӀуйи. Хъа Дугъу Учв Месигь вуйибдикан жарадариз пуб дурариз гъадагъа апӀури гъахьну, фицики дурариз, Думу Месигь вуйиб, аьгъяйи+.

Ягьудияйиъ аьгъювалар улупуб

42•Хъайигъан гвачӀин улубкьиган, хулʼан удучӀвну, Иса халват йишваз гъягъюру, хъа халкьди Думу агури шулу. Хъасин Исайихьна дуфну, учхьан мягъян кӀури, Дугъахъ ккарагури хъюгъру+.

43Амма Исайи дурариз гъапи:

– Жара шагьраризра Аллагьдин Паччагьлувал гъюрайиваликан Ужувлан хабар рабгъуб лазим ву, гьаз гъапиш Узу гьаддин бадали Гьаънайир вуза.

44Исайи Ягьудия уьлкейин мистариъ аьгъювалар улупувал давам апӀури гъахьну.

5

«Гьамусдихъантина адмийирин юкӀвар дисидива»

5^1•Сабан, Аллагьдин гаф ебхьбан бадали, халкь Исайилан илтӀишуру, хъа Думу Учв Геннисарет гьюлихъ дийигъну айиган,+
2Дугъаз гьюлʼин кьюб лютке рякъюру. Дурариан эдеу балугъчйири чулар марцц апӀурайи.

3Люткйирикан Симондинубдиъ учӀвну, Исайи дугъхьан лютке гъирагъдихъан цӀиб тинаси хъапӀуб ккун гъапӀну ва гьадлин, деъну, аьгъювалар улупуз хъюгъру.

4Чан улхуб ккудубкӀиган, Исайи Симондиз кӀуру:

– Яв лютке гьюлин кьялариз хъапӀ, хъа яв чулра ккип+.

5Симонди Исайиз жаваб вуди гъапну:

– Я Мялим! Ярхи йишвди чалишмиш духьну, учхьан фукӀа бисуз гъабхьундарчухьан, амма Яв гафназ лигну чул ккипарза.

6Хъа гьаци дапӀну, дурари гьадмукьан балугъар гъидиснуки, гьеле чул чӀябгъюзра цӀибтӀан имдайи.

7Дурари тмуну люткейиъ айи юлдшаризра кюмекназ дих дапӀну, дурарра дуфну кьюбиб люткйирра гьаци арцӀруки, люткйир ккадрахьди саб нуфт гъубзнийи.

8Му гъябкъиган, Петр кӀуру лакӀам хъайи Симонди, Исайин кьамкьариина ис духьну: «Я Агъа! Узхьан гьудучӀв, гьаз гъапиш узу гунагькар вуза», гъапи. 9Фицики Симон ва дугъахъ хъайидар, чпи гъидису аьхючӀвеъ балугъариз лигну, русвагь гъахьнийи. 10Хъа Симондин дустар вуйи Зеведейин баяр Якьубдикна Югьандик Симондиксиб пис гучӀ кабхъру. Симондиз Исайи: «ГучӀ мапӀан, гьамусдихъантина инсанарин юкӀвар дисидива», кӀуру+.

11Хъасин кьюбиб люткйирра гъирагъдихъна кадагъну, вари душваъ гъибтну, дурар Исайин кьяляхъди гъягъюру.

Хамран аьзар марцц апӀувал

12•Иса саб шагьриъ айиган, Дугъахьна хамран аьзар кабхьнайи сар кас гъюру. Иса гъяркъиган, жилʼина ккадакну, думу Дугъаз ккарагуру:

– Я Агъа! Увуз ккун гъабшиш, узу марцц апӀуз шулвухьан+.

13Исайи, хил гьачӀабккну, дугъак кубкӀну, кӀуру:

– Ккундузуз, марцц йихь!

Ва дишлади дугъан хам аьзарнахьан марцц шулу. 14Исайи дугъаз: мидкан саризра макӀан, хъа маллайихьна душну, жвув улуп, халкьдиз уву марцц хьпан шагьидвал вуди, Муса пайгъамбри дупнайиганси, гъурбан апӀуз ужуб гъайибх, кӀури, табшурмиш гъапӀу+.

15Амма гьаци вушра, Исайикан аваза гъарабгъу, ва Дугъахъ хъпехъуз, чпин уьзрар сагъ апӀуз гизаф халкь гъюз хъюгъру. 16Хъа Иса, фужкӀа адру йишвариз гъягъюри, ккарагури шулу+.

Паралич кайир сагъ апӀуб

17•Сад йигъан Исайи аьгъювалар улупурайиган, Галилейна Ягьудия уьлкйириан ва гьацира Ерусалимдиан Дугъахьна дуфнайи фарисйирна къанунчйир деънайи. Дугъу аьзарлуйир Аллагьди туву кьувватниинди сагъ апӀурайи,+
18ва магьа Дугъахьна ахниин алди паралич кайи сар кас хуз хъюгъю. Думу хулаз духну, Исайин улихь дитуз ккун гъабхьи. 19Му кас гизаф илтӀишнайи халкьдин арайигъян гъахуз йишв дибрихъди, хулан гъваина за дапӀну, гъваъланди, ахниин илмиди, Исайин улихьна хулан кьялʼина ирхру. 20Исайира, дурарин зурба хъугъвал рябкъюри, гьадму касдиз кӀуру:

– Эй инсан, яв гунгьарилан хил алдабгъураза+.

Къанунчйиризна фарисйириз Исайин гьюкум улупуб

21Къанунчйирина фарисйири чиб-чпикди фикир гъапӀу:

– Аллагьдиз къаршуди улхурайир гьаму фуж ву? Сар Аллагьдилан гъайри, сарун шлихьан гунгьарилан хил алдабгъуз шулухъа+?

22Исайи, дурарин фикрарин гъаври ахъну, жаваб тувру: «Гьаз дицдар фикрар ичв юкӀвариъ тӀаърачва? 23„Яв гунгьарилан хил алдабгъураза“ пуб рягьят вуйин, даршиш „гъудужвну лиц“ пуб? 24Инсаниятдин Бализ жилиин гунгьарилан хил алдабгъуз гьюкум айиб учвуз аьгъю хьпан бадали, магьа лигай» – пну, Дугъу паралич кайириз: «Гъудужв кӀуразавуз, гъадабгъну яв ахин, яв хулаз гъарах», – кӀуру.

25Думура дишла гъудужвну, учв дахънайи ахинра гъадабгъну, Аллагьдин адар апӀури, чан хулаз гъягъюру.

26Хъа вари мюгьтал шулу ва, Аллагьдин тярифар апӀури, гучӀбаан зегьле дубшну, гьамци кӀури гъахьну:

– Гъи аьжаб кереметнан ляхнар гъяркъюндарин ухьуз!

Левийиз дих апӀуб

27•Мидхъан хулʼан удучӀву Исайиз налук уч апӀури деънайи Левий кӀуру гъуллугъагьли рякъюру ва дугъаз Чахъди гъач кӀуру. 28Думура, чан кеспи гъибтну, Дугъан кьяляхъди, гъудужвну, гъягъюру.

29Хъасин дугъу чан хулаъ Исайиз аьхю хялижвʼвал апӀуру. Душваъ аьхючӀвеъ налукар уч апӀрудар ва дурарихъди гутйириз гъюн йивну дахьнайи жара хяларра айи+. 30Аьлимарина фарисйири наразивал кади Исайин ученикариз: «Учву налукар уч апӀрударихъдина гунагькрарихъди гьапӀуз ипӀури-убхъури шулчва?» – кӀури гъахьну+.

31Исайи дурариз жаваб вуди гъапну:

– Духтир сагъидариз ваъ, хъа аьзарлуйириз лазим ву. 32Узу марцци касари ваъ, хъа гунагькрари, чпин гунгьар гардандиъ дидисну, уьмур дигиш апӀбан бадали, дуфнайир вуза+.

Ушвар дисбакан

33•Дурари кӀуруш Исайиз гъапи:

– Гьаз Ягьʼяйин ва гьацира фарисйирин ученикар кми-кмиди ушвар дисури ва ккарагури шулу, хъа Явдар чпиз ккун гъабши вахтна ипӀури-убхъури гьаз шулу+?

34Исайи дурариз кӀуру:

– Швушв хурайирихъди хъайи сумчрин хяларихьди учвхьан ушвар дисуз гъитуз шулинхъа+? 35Хъа швушв хурайир гужназ гъадагъру вахт гъибди, ва гьадму йигъари ушварра дисиди+.

36Мидихъди сабси Дугъу саб тахалус ктибтуру:

– Гьич сарира, цӀийи палатдикан кадабтӀну, йирси палатдик цӀил ктривур, даршиш дугъу цӀийи палатра чӀябгъиди, хъа гьацира дидкан ктабтӀу цӀил йирсибдик балгидира дар. 37Ва гьич сарира таза чяхир йирси иржариъ убзидар, фицики таза чяхри иржар гьутӀурччвиди, учвра удубзиди ва иржарра пуч хьиди.

38Гьаддиз таза чяхир цӀийи иржариъ убзуб лазим ву.

39Ва гьич саризра, кюгьне чяхир дубхъну, дишлади таза чяхир ккун хьидар, фицики «кюгьне чяхир ужу ву» – кӀури шулу.

6

«Инсаниятдин Бай султ йигъʼинра Агъа ву»

6^1•Султ йигъан Иса дяхин дубзнайи хутӀлариан гъягъбакк ккуркьну, ва Дугъахъ хъайи ученикари, дяхнин кӀулар ктутӀури, хиларигъ ктӀиршури, итӀури шулу. 2Фарисйирикан бязидари дурариз кӀуру:

– Учву султ йигъан Къанунди гъадагъа дапӀнайи ляхин апӀуранчва?

3-4Исайи дурариз жаваб туву:

– Мегер учвуз Давудри, чаз ва чахъ хъайидариз гаш гъабшиган, гьапӀнуш, фици дугъу, Аллагьдин хулаъ учӀвиган, маллйирилан гъайри шликӀан итӀуз ихтияр адру Аллагьдиз бахш дапӀнайи уьлер гъадагъну гъитӀнуш ва чахъди хъайидаризра тувнуш, Гирами китабариъ гъурхунданчва+?

5Хъасин гъапи:

– Инсаниятдин Бай султ йигъʼинра Агъа ву.

Гъеебццу хил хъайи кас

6Жара саб султ йигъан Иса мистаз гъягъбакк ва душваъ аьгъювалар тувбакк ккуркьру. Душваъ арччул хил деебццнайи сар кас ади шулу+. 7Къанунчйирна фарисйир, Исайик тахсир кипбан бадали, Дугъу султ йигъан думу сагъ апӀидайкӀан кӀури, ул хъипнайи+. 8Амма Исайи, дурарин ниятар аьгъяди, хил дебццнайи касдиз кӀуру:

– Гъудужвну гъач, варидарин улихь дийигъ.

Думу гъудужвну, улихьна гъюру. 9Гьадмуган Исайи дурариз гъапи:

– Узу учвхьан гьерхраза: султ йигъан фу апӀуз ихтияр а? Ужʼвал, даршиш писвал? Уьмур уьбхюз, дарш пуч апӀуз?

Дурар чӀалкьан даркӀури гъузру+. 10Вардарилан ул илбицну, Исайи гьадму касдиз кӀуру:

– Яв хил гьачӀабкк.

Дугъу гьаци гъапӀумитӀла, дугъан хил сагъ шулу+. 11Фарисйирна аьлимар хъюлʼан деллу шулу ва, чпин арайиъ улхури, Исайикан гьапӀруш, аьжуз духьну гъузру.

Исайин вакилар

12•Гьадму йигъари Иса, ккарагбан бадали, дагъдиз удучӀвуру ва ярхи йишвди Аллагьдиз ккарагури шулу.

13Йигъ улубкьиган, Чан ученикариз дих дапӀну, дурарикан йицӀикьюр кас ктагъуру ва дурариз Чан вакилар кӀуру ччвур тувуру. 14Дурар: Петр кӀуру лакӀам хъайи Симонна дугъан чве Андрей, Якьубна Югьанна, Филипна Варфоломей,+
15Маттана Фома, Алфейин Якьубна Зилот кӀуру лакӀам хъайи Шимон,+
16Якьубдин Ягьуда ва хъасин душман гъаши Искариот Ягьуда – гьамрар вуйи+.

Рази хьубан гафар ва агьрар

17•Иса, дурарихъди дагъдилан гъафир, дюз майдандиина гъюру. Дугъахъди аьхючӀвеъ Чан ученикарра, вари Ягьудияйианна Ерусалимдиан, хъа гьацира гьюлин гъирагъдихъ хъайи Тир ва Сидон шагьрариан дуфну, 18Исайихъ хъпехъуз ва чпи аьзарарихьан сагъ апӀуз гъафидарра, гьацира жинари гъаркӀ апӀурайидарра хъади гъахьну. Хъа, дурар вари сагъ шулира гъахьну. 19Вари халкьдиз Исайик кучуз ккунди гъабхьну, фицики Дугъхьан кьувват рабгъури ва диди вари сагъ апӀури гъахьну+. 20Хъа Дугъу, Чан ученикарилан ул илбицури, гъапи:

– Бахтаврар вучва, касиб вуйидар,
фицики Аллагьдин Паччагьлугъ учвусдаринуб ву.
21Бахтаврар вучва, му вахтари гашлудар,
фицики тухъ хьидичва.
Бахтаврар вучва, му вахтари ишурайидар,
фицики аьлхъидичва+.
22Учву инсанариз даккун гъахьиган,
учву дурари утӀурккган
ва беябур апӀруган,
ичв ччвур нянайикк ккипруган
Инсаниятдин Бай бадали,
бахтаврар вучва+.
23Гьадму йигъан рази йихьай
ва шадвал ачмиш апӀинай,
фицики аьршариъ учвуз айи пешкеш зурба ву.
Учву даккнидарин абйирира
пайгъамбрарихъди гьаци апӀури гъахьну+.
24Мураризси дарди, пис гьял хьибди ичв,
девлетлуйир,
фицики учвуз сарун ужувлар дяркъначвуз+.

25Пис гьял хьибди ичв, му вахтари уьлдюгъну гъярайидар,
гьаз гъапиш гаш хьибдичвуз.

Пис гьял хьибди ичв, му вахтари аьлхъюрайидар,
фицики, гьяйиф дизигну, ишидичва+.
26Учвкан жарадар ужуди улхруганра,
пис гьял хьибди ичв,
фицики дурарин абйири
кучӀлин пайгъамбрариканра гьаци апӀури гъахьну.

Душмнарра ккун апӀинай

27•Хъа вари Узухъ хъебехънайидариз кӀураза: ичв душмнар ккун апӀинай, учву даккнидариз ужʼвал апӀинай. 28Учву нянатлу апӀурайидариз гьюрматлу гафар апӀинай ва учвуз гиран ктапӀрударихъанди ккарагай+. 29Яв саб гарцӀликкан бачӀ ккадатуриз тмунубра ккив ва яв зиълан палат илдибтруриз кӀанакк ккайи ккурттра чаз гъадабгъуз манигъʼвал мапӀан+. 30Увкан тӀалаб апӀурайириз тув ва явуб гъадабгъуриз «кьяляхъ ча» макӀан+. 31Учвуз учвухъди адмийир фици духьну ккундуш, гьадрарихъди учвура гьаци йихьай+. 32Хъа эгер учву ккунидартӀан учвуз ккундарш, мидкан фу чухсагъул ачвуз? Фицики гунагькраризра чиб ккунидар ккунди шулу. 33Учвуз ужʼвал апӀрудариз учвура ужʼвал апӀураш, мидкан фу чухсагъул ачвуз? Фицики гунагькрарира гьаци апӀуру. 34Хъа эгер учву бурж кьяляхъ апӀуз удукьрурихьна миж кади тувраш, мидкан фу чухсагъул ачвуз? Фицики гунагькрарира чпи буржназ тувкьануб кьяляхъ гъадабгъуз ният ади туври шулу. 35Хъа учву ичв душмнар ккун апӀинай, ужувлар апӀинай, кьяляхъ бисуб миж ктарди, буржназра тувай, ва учвуз зурба пешкеш хьибди, ва учву ВаритӀанзаанурин баяр хьидичва. Фицики чпиз гъапӀу ужʼвал аьгъю даршлударизра, пис касаризра Аллагь гъянир ву. 36Гьаци учвура, ичв Адашси, мани юкӀвар ади йихьай+.

Жарарин диван мапӀанай, Аллагьди ичвра апӀидар

37•Жарарин диван мапӀанай, Аллагьди ичвра апӀидар; жарар тахсир мапӀанай, учвура тахсир апӀидар. Хил алдабгъай, учвланра алдабгъиди+. 38Хил ачухъ апӀинай, учвузра тувди: убжнайи ва кӀакӀ алди абцӀнайи уьлчмейиинди ичв танхлиъ абхьди, фицики учву фициб уьлчмейиинди ебцураш, учвузра гьацибдиинди ебциди+.

39Дурариз Исайи тахалусарра ктитуру:

– Курихьан кур хъади гъягъюз шулинхъа? Дурар кьюридра ичӀаъ ахьидаринхъа+? 40Ученик чан мялимтӀан заан дар, амма зегьмет зигури, дубгъури гъабхьиш, гьарсар чан мялимдихъ хъуркьди+.

41Увуз яв чвуччвун улиъ айи чӀюрх гьаз рябкъюрвуз, яв улиъ айи хамхар дярябкърайи вахтна? 42Ваяки яв гъардшиз: «Яв улиъ айи чӀюрх адабгъуза», – фици пидива, увуз яв улиъ айи хамхар дярябкърайиган? Эй, кьюб маш гъяйир! Сифте яв улиъ айи хамхар адабгъ, хъа гьадмуган увуз, яв гъардшин улʼан чӀюрх фици адабгъуруш, рябкъидивуз.

Гьар йимишдиз лигну аьгъю шулу

43•Гъяни гьари чӀуру бегьер, чӀуру гьари гъяни бегьер хурдар, 44фицики гьарсаб гьар чан йимишдиз лигну аьгъю шулу. Гьаддиз зазарилан инжир, чӀуру хутарилан тӀумутӀ уч апӀури шулдар. 45Ужур касди чан кӀван хазнайиан ужуб, хъа чӀурури чан кӀван хазнайиан чӀуруб адабгъуру, фицики инсандин мелз, дугъан юкӀв фти абцӀнаш, гьаддикан улхури шулу+.

Кьюб шибритӀ

46•Учву Узуз: «Я Агъа, я Агъа!» гьаз кӀуручва, Узу учвуз гъапиб дарапӀрайиган+? 47Узухьна дуфну, Узухъ хъебехъну, Йиз гафар тамам апӀру гьарсар кас шлиз ухшар вуш, кӀарзачвуз: 48Думу, хулар дивруган, жил дериндиз дирибккну, шибритӀар гъвандиин диву касдиз ухшар ву, фицики, селлер дуфну, шид улубчӀвиган, думу хулар ришвуз гъахьундар, гьаз гъапиш дурар гъвандиин дивнайидар вуди гъахьну+.

49Хъа Йиз гафар ерхьури, дурар тамам дарапӀрайи кас шибритӀар ккадру хулар диву касдиз ухшар ву, фицики шид улубчӀвиган, дурар дишлади ахьну, дармадагъин хьиди.

7

Юзбашийин гъуллугъчи сагъ апӀуб

7^1•Чахъ хъебехънайидариз пуз ккайи гафар ккудукӀиган, Иса Кафернагьумдиъ учӀвру. 2Римдин юзбашийин чаз ккуни сар гъуллугъчи кетӀерццну йикӀру гьялнаъ ади шулу. 3Исайикан хабар дубхьну, юзбашийи, чан гъуллугъчи сагъ апӀбан бадали, Думу хъади гъюз жугьдарин агъсакълар гьаъру. 4Дурари, Исайихьна дуфну, Дугъкан ижмиди миннат апӀуру:

– Му юзбаши Уву кюмек апӀбаз лайикьлу кас ву,+
5фицики думу кас ич халкь гизаф ккунир ву ва дугъу учуз ккарагру хал тикмиш гъапӀну.

6Иса дурарихъди гъягъюру. Думу юзбашийин хуларихьна хъуркьради, юзбашийи Исайихьна гьамци пуз чан дустар гьаъру:

– Инжиг махьан, Агъа, гьаз гъапиш Уву йиз хулаъ учӀвбаз узу лайикь дарза. 7Гьаддиз узу Увухьна гъюзкьан жвув лайикьлур вуди гьисаб гъапӀундарза. Анжагъ Уву саб гаф йип, ва йиз гъуллугъчи сагъ хьиди.

8Фицики узура жарарин хликк ккайир вуза, ва узуз мютӀюгъ вуйи эскрарра азуз. Дурарикан сариз узу «гъарах» кӀурза – думу гъягъюру, тмунуриз «гъач» кӀурза – гъюру, йиз гъуллугъчийиз «гьамци апӀин» кӀурза, дугъу тамам апӀуру.

9Му гафар гъеерхьиган, Иса дугъʼин мюгьтал шулу ва, илдицну, Чан кьяляхъ хъайи халкьдиз кӀуру:

– КӀуразачвузки, Израилиъра Аллагьдихъ гьамкьан хъугърайи кас гъяркъюндарзуз.

10Юзбашийи гьаъдариз, чпи дугъан хулаз хъадакну гъафиган, кетӀерццнайи гъуллугъчи сагъ духьнади рякъюру.

ДукӀнайириин жан алапӀуб

11Дидхъантина Иса Наин кӀуру шагьриз гъушу. Дугъахъди Чан ученикар ва аьхючӀвеъ халкьра гъягъюри гъахьну. 12Хъа Иса шагьрин урнарихьна багахь гъашиган, сар ачӀни хпирин айина-адру бай дукӀну, дугъан майит накьваригъна гъабхуз адабгъури шулу, ва майтихъ хайлин халкьра хъайи. 13Агъайиз, балин дада гъяркъиган, язухъ шулу ва дугъаз, мишан, кӀуру+. 14Хъа багахьна дуфну, Исайи мягьражарик хил катру, майит гъабхурайидар дийигъуру ва Дугъу кӀуру: «Живан! Увуз кӀураза, гъудужв!»+
15ДукӀнайир за духьну деъру ва улхуз хъюгъру, хъа Исайи думу дадайихьна тувру+.

16Мушвʼин вардарик пис гучӀ кабхъну, Аллагьдин адар апӀури, гьамци кӀури гъахьну:

– Ихь арайиз зурба пайгъамбар адахъна, ва Аллагь Чан халкьдин гъайгъушнаъ а+.

17Исайикан гьамциб фикир вари Ягьудия вилаятдиъ ва аьтрафарихъ хъайи миди вуйи юрдариъ рабгъуру.

Ягьʼяйихьан вуйи илчйир

18•Хъа Ягьʼяйиз чан ученикари гьамрар варидарикан ктитуру. 19Ягьʼяйи, чан ученикарикан кьюриз дих дапӀну, дурар Агъа Исайихьна гьамци гьерхуз гьаъру: «Гъюз ккайи Месигь Уву вуна, даршиш жарариз ккилигуча?»+

20Дурари, Исайихьна дуфну, кӀуру:

– Штуан апӀру Ягьʼяйи учу Увухьна гьерхуз гьаъна: «Гъюз ккайи Месигь Уву вуна, даршиш жарариз ккилигуча?»

21Му вахтназ Исайи аьзарарикканна иццрушнариккан гизафдар ккадаъну, жинар кадаъну, аьхючӀвеъ кур вуйидариз акв улупну айи. 22Гьаддиз Исайи дурариз жаваб вуди кӀуру:

– Душну Ягьʼяйиз, учвуз гъяркъдар ва гъеерхьдар кидитай: кур вуйидариз рябкъюра, ликудар лицура, хамран уьзур кайидарин хам марцц шула, кар вуйидариз ебхьура, гъачӀидар чӀиви шула ва касибариз Ужувлан хабар рабгъура. 23Шли Узʼина вуйи хъугъвал дубградарш, думу бахтавар ву+.

Штуан апӀру Ягьʼяйикан Исайин гаф

24Ягьʼяйи гьаъдар гъушхъан, Исайи Ягьʼяйикан халкьдиз гьамци кӀуру:

– ИчӀи чюлиз фтиз лигуз гъушнийчва? МикӀлу тӀубччвурайи чӀеъдиз лигуз гъушнийчвахъа+? 25Шлиз лигуз гъушунчва дина? Багьа палтар али касдиз? Хъа дамагънан палтар алахьрудар ва чпиз ккуниси яшамиш шлудар паччгьарин дараматариъ а.

26Шлиз лигуз гъушунчва учву? Пайгъамбриз лигуз? Ав, кӀуразачвуз, пайгъамбартӀан аьхюриз лигуз гъушунчва+. 27Гьадму Ягьʼяйикан ву гьамци дибикӀнайиб: «Магьа, Яв улихьди Узу Йиз кас гьаъраза: дугъу Яв улихь Яв рякъ ккабалгиди»+. 28КӀуразачвуз: дишагьлийири бабкан гъахидаригъ ЯгьʼятӀан зурба кас гъядар; хъа Аллагьдин Паччагьлугъдиъ айидарикан варитӀан бицӀир думутӀан зурба ву+.

29Дугъахъ хъпехъурайи вари халкьди ва налук гъюдюбхрударра кмиди, Ягьʼяйин штуан апӀувалиинди цӀийи духьну, Аллагь гьякь вуйиб гардандиъ гъибису+. 30Хъа фарисйирна къанунчйир, Аллагьдихьан чпиз вуйи ният гьясбикк дарапӀри, Ягьʼяйихь штуан гъахьундар.

31– Гьаму наслин адмийир шлихь тевза ва дурар шлиз ухшар ву? – пну, гьерху Исайи. – 32Дурар, чиб-чпиз чӀигъар апӀури, раццариъ гьамци кӀури деънайи бицӀидариз ухшар ву: «Учу учвуз швутӀрамар йивури гъахьунча, хъа учву ялхъвнаркьан гъапӀундарчва; учу учвуз ишлар апӀури гъахьунча, хъа учву ишузкьан гъишундарчва».

33Штуан апӀру Ягьʼя гъафну ва дугъу я уьл ипӀури, ясана чяхир убхъури гъахьундар. Хъа учву: «Дугъаъ жин а», кӀурачва+. 34Инсаниятдин Бай гъафну, Дугъу ипӀуру ва убхъуру, ва дурари Дугъаз: «Лигай, магьа уьж ва пияниска, налукар гъюдюхрударинна гунагькрарин дуст», кӀурачва+. 35Аькьюллувал вари аькьюллудари улупну ккун.

Дишагьлийин аьхючӀвеъ гунгьарилан хил алдабгъну

36•Фарисйирикан сари Исайикан чан хулаз уьл ипӀуз гъюб теклиф апӀуру. Фарисейин хулаз гъушу Иса гъюн йивну дахъру. 37Хъа магьа, гьаму шагьриан вуйи сар гунагькар дишагьлийи, Думу фарисейин хулаъ гъюн йивну дахънайиб аьгъю дубхьну, лизи ругдин гажниъди аьтрин ниъ хъайи ягъсиб хуру ва, 38Исайин ликарихъ дийигъну ишури, Дугъан ликар нивгъарихъди кьяши апӀури ва чан кушарихъди марцц апӀури, Дугъан ликариз макар апӀури, гьадму ягъ ктатури шулу.

39Му ляхин гъябкъиган, теклиф дапӀну, Иса хулаз хъади гъафи фарисейи чав-чакди фикир апӀуру:

– Эгер Думу дугъриданра пайгъамбар вуйиш, Чак хилар катрайи дишагьли фуж вуш, Дугъаз аьгъю шлийи. Думу гунагькар даринхъа!+

40Фарисейихьинди илдицну, Исайи дугъаз гъапи:

– Я Симон! Увуз кӀуру саб гаф айиз.

Дугъу: «Йип, Мялим!» – гъапи.

41Исайи кӀуру:

– Сар пул буржназ туврурихъ кьюр буржлу кас шулу. Дурарикан сар хьудварж динар-пул буржлу вуйи, тмунур – хьцӀур+. 42Хъа дурарихъ кьяляхъ тувуз пул хътарди хьпаз лигну, дугъу кьюриддизра буржар гьялал апӀуру. Йип ари, гьадму жви гьадрарикан фунуриз артухъди ккун шул+?

43Симонди жаваб тувру:

– Аьхю бурж кайириз вушул, пну, фикир апӀураза. Исайи дугъаз: «Ари дюзди фагьум гъапӀунва» кӀуру.

44Хъа дишагьлийихьинди илдицну, Симондиз гъапи:

– Гьаму дишагьли рякъюрануз? Узу яв хулаз гъафунза, уву Узуз ликар жикӀуз шид тувундарва; хъа дугъу Йиз ликар чан нивгъариинди гъижикӀнийиз, чан кушарихьди марцц гъапӀнийиз. 45Уву Узуз мак гъапӀундарва, хъа дугъу, Узу гъафихъантина Йиз ликариз сикин дарди макар апӀура. 46Уву Йиз кӀулкан ягъ ктатундарва, хъа дугъу Йиз ликарикан ягъ ктатну. 47Магьа гьаддиз кӀуразавуз: чан гизаф ккун хьували дугъан аьхючӀвеъ гунгьарилан хил алдабгъурайиб улупура. Хъа шлиз цӀибди багъишламишʼвал тувруш, дугъан ккунивалра цӀибтӀан дар.

48Дишагьлийиз Исайи кӀуру:

– Яв гунгьарилан хил алдабгъна+.

49Хъа дугъан багахь гъюн йивну дахънайидари чиб-чпикди пуз хъюгъю:

– Му фуж ву гунгьариланра хил алдабгъуз?

50Исайи, кӀуруш, дишагьлийиз гъапи:

– Яв хъугъували уву гъюрхну, архаин духьну гъарах+.

8

Исайихъди лицурайи дишагьлйир

8^1Дидхъантина Иса, шагьрариъна гъулариъ, Аллагьдин Паччагьлугъдикан Ужувлан хабар рабгъури, Чан йицӀикьюр ученикарра хъади, лицури гъахьну+. 2Дурарихъди жинарихьан гъюрхю ва уьзрар сагъ гъапӀу бязи дишагьлийир: чаан ургуб жин удучӀву Магдалайиан вуйи Марʼям,+
3Гьироддин мулкар идара апӀурайи Хуздин хпир Югьанна, Сусанна, гьацира чпиз айи-адрубдиинди Дугъан гъайгъу зигурайи жара дишагьлийирра хъади гъахьну+.

Тум убзбакан тахалус

4•АьхючӀвеъ халкь уч гъашиган ва вари шагьрариан агьалйир Дугъахьна гъафиган, Исайи тахалусдиинди пуз хъюгъру:

5– Сар нежбер тум убзуз удучӀвуру. Убзурайиган, гьацӀар удрар рякъюхъ дахьру, малари ликариккан апӀуру ва жакьвари удуру. 6Сакьюдар гъван ккайи ругдиин дахьру ва ктучӀвиган ерццуру, гьаз гъапиш дурариз ламушин адарди гъабхьну. 7Сакьюдар удрар зазаригъ гъяхьру ва удрартӀан зарбди ктучӀву зазари дурар ккаъру.

8Хъа сакьюдар авадан ругдик кахьру, ктучӀвиган дурари варжбан артухъ бегьер тувру.

Гьамци дупну, Исайи гужал дихниинди гъапи:

– Шлин ибариз ебхьураш, гъит ебхьри!+

Тахалусдин мяна

9•Ученикари Дугъхьан гьерхуз хъюгъну:

– Му тахалусдин мяна фу ву?

10Дугъу гъапи:

– Учвуз Аллагьдин Паччагьлугъдин сирар аьгъю хьуб тувначвуз, хъа имбудариз му тахалусариътӀан аьгъю хьуб тувнадар. Гьаци вуйиган, лигурашра, дурариз рябкъюрадар ва, ебхьурашра, дурари аннамиш апӀурадар+.

11Му тахалусдин мяна магьа: тумар – Аллагьдин гаф ву+. 12Рякъʼина тадахьдар – мурар, чпиз Аллагьдин гаф ебхьурайи, амма чпихьна хъасин иблис дуфну, дурар ебхьурайи гафнахъ хътругъри ва гьаци уьрхювал гъазанмиш дарибшри пну, дурарин кӀваан иблисди гьадму гаф гъабхурайи касар ву. 13Хъа гъванариина ахьдар – мурар, Аллагьдин гаф гъеебхьиган, думу шадди кьабул апӀрудар, хъа чпихъ мюгькам ччивар хътарди хьпаз лигну, бязи вахтари хъугърудар, хъа читин гъабшиган, хътругърудар ву+. 14Хъа зазаригъ гъяхьдар – мурар Аллагьдин гафнахъ хъпехърудар, амма гъайгъушнари, девлетну ва гешт хъапӀбу йисир дапӀну, Аллагьдин гафнахьан гьудучӀврудар ва, гьаддиз, бегьер дархрудар ву+. 15Хъа авадан ругдиина ахьдар – мурар, Аллагьдин гаф гъеебхьиган, му чпин марцци кӀваъ уьбхрудар ва сабур апӀбиинди бегьер туврудар ву+.

Чирагъ чан йишвʼин дивру

16Исайи хъанара давам апӀуру:

– Сарира, чирагъ кабхьну, дидʼин гъаб иливдар вая кроватьдикк ккивдар. Дугъу думу, хулаъ учӀврайидариз акв шлуси, чан йишвʼин дивру+. 17Фицики ашкар даршлу жиниб фукӀара адар ва, мялум даршиди, арайиз ададабхъру гьич саб сир адар+. 18Гьаци вуйиган, учву Узухъ дикъатниинди хъебехъай: шлиз аш, дугъаз хъана тувди; хъа шлиз адарш, айибдихьна хьибдизуз кӀурубра тадабгъиди+.

Исайин дадана чвйир

19•Исайихьна дадана чвйир гъюру ва дурар, халкь гизаф ади хьпаз лигну, Дугъахьна багахь хьуз даршули айи+. 20Хъа Исайиз: «Яв дадана чвйир, Уву рякъюз ккунди, чӀат дийигъна», – кӀури, хабар тувру. 21Дугъу дурариз жаваб вуди кӀуру:

– Йиз дадана чвйир, Аллагьдин гафнахъ хъпехърудар ва думу тамам апӀрудар вуйиз+.

Исайи тӀурфан яваш апӀуб

22•Сад йигъан Дугъу, Чан ученикарра хъади люткейиъ эъну, дурариз гъапи:

– Гьюлин тмуну гъирагъдихъна сирнав апӀидихьа.

Дурар люткейиъди гъушу+. 23Сирнав апӀурайиган, Иса нивкӀуз гъягъюру. Гьюлʼина гужал тӀурфан утӀубччвну, лепйири лютке ккапӀуз хъюгъру, ва дурар хатӀалу гьялнаъ ахьру. 24Дурар, Исайихьна дуфну, Думу нивкӀʼан хъиргну кӀуру:

– Мялим! Мялим! Батмиш шулахьу!

Хъа Дугъу, гъудужвну микӀлаз ва штун лепйириз гъадагъа апӀуру, ва дурар лал шулу, архаинвал абхъру. 25Гьадмуган Исайи дурариз гъапну:

– Хъугъʼвал набшдичв?

Дурари, гучӀ кабхъну ва мюгьтал духьну, чиб-чпиз кӀури гъахьну:

– Му фуж вуйкӀан, микӀаризра, штузра амур апӀрур, ва дурар Мугъаз мютӀюгъра шула?

Жинар кайир сагъ апӀуб

26•Хъа дурари Галилей уьлкейин гъаншариъ айи Герасин юрдназ сирнав апӀуру. 27Иса гъирагъдихъна ктучӀвиган, Дугъахьна ухдихъанмина жинар кайи сар кас гъюру. Думу, учв шагьриан вушра, палтар алалахьди, хулаъ ваъ, хъа накьварин хьарар-дюрхъяригъ яшамиш шулайир вуйи.

28-29Жин гагь-гагьнак кубчӀвруган, дугъан хилар-ликар зунжрарихьди ва гьялкьйирихьди йитӀуйи, амма дерккуз даршули, дурар кьатӀар апӀуйи, жинди думу аьсси апӀуйи, хъа чӀурариз гьергуйи. Исайи чиркин рюгьназ, мугъʼан удубчӀв пну, амур апӀуру. Иса гъяркъиган, дугъʼан чӀигъ утӀубччвуру ва, Дугъан улихьна ккадакну, зарбди кӀуру:

– Яв узухъди фу вуяв, ВаритӀанзаан Аллагьдин Бай Иса? Миннат вуйиз, йиз зегьле мабхан!+

30Исайи дугъхьан гьерхру:

– Ччвур фуж вуяв?

Дугъура: «Кьушум вуйиз» – кӀуру, гьаз гъапиш дугъак гизаф жинар кучӀвнади гъабхьну.

31Хъа жинари Исайикан чпи гурбагуриз гьадрауб тӀалаб апӀуру. 32Мушвхьан ярхла дарди дагъдик силарин аьхю лиж карабгънайи, ва жинари чпиз гьадрариъ учӀвуз ихтияр тувуб тӀалаб апӀуру. Исайи дурариз ихтияр тувру. 33Адмийиан удучӀву жинар силариъ учӀвру, ва силарин лиж гъарзарилан гьюлиъ убсру ва ккабхъру. 34Му ляхин гъябкъю силарбнари, жаргъну душну, шагьриъ ва гъулариъ гьамдикан халкьдиз ктибту. 35Хъа му гьякьикьи гъабши ляхниз лигуз халкь Исайихьна гъюру. Жинар ктучӀву кас Исайин ликарихъ деънади, палатра алди ва чан фикрихъ хъади гъяркъиган, дурарик гучӀ кабхъру+.

36Му аьламат гъябкъдари дурариз, жинар кайир фици сагъ гъахьнуш, ктибту. 37Хъа Герасин юрднан вари халкьди Исайикан чпихьан гьудучӀвну гъягъювал ккун апӀуру, фицики дурарик зурба гучӀ кабхънайи. Исара, люткейиъ эъну, кьяляхъ хътаку+. 38Чакан жинар ктучӀву касди учвра гъадагъуб Исайикан тӀалаб гъапӀнийи. Амма Исайи думу гьамци дупну гьадауру:

39– Яв хулаз хъадакну, Аллагьди увуз фу гъапӀнуш, кидибт.

Дугъура душну, Исайи чакан гьапӀнуш, шагьур вуйибси ктибтуру.

«Яв хъугъували уву гъюрхну»

40•Иса кьяляхъ хътакиган, халкьди думу тебрик апӀуру, фицики вари Дугъаз ккилигурайи. 41Ва магьа жугьдарин мистан аьхюр вуйи Ягьир кӀуру сар кас дуфну, Исайин ликарикк дахъну, Дугъаз чан хулаз гъюб тӀалаб апӀуру,+
42гьаз гъапиш дугъахъ йикӀру гьялнаъ айи йицӀикьюд йисаъкьан айи риш хъайи.

Иса дина гъягъру вахтна халкь, Дугълан илтӀишну, кьяляхъди гъюри гъахьну. 43Му арайиъ, йицӀикьюд йисан ифи хътадабтӀрайи, духтрариз вари чан айи-адруб харж дапӀну, сарихьанра сагъ апӀуз дархьи сар дишагьлийи, 44кьялхъянди дуфну, Исайин палатдин гъирагъдик хил кубкӀру ва дишлади дугъан ифи хътабтӀуру+. 45Хъа Исайи гьерхру:

– Узук фуж куркӀну?

Вари инкар шулайиган, Петри кӀуру:

– Я Мялим! Халкьди уву кьялаъ тӀаъна ва хъуржра.

46Хъа Исайи гъапи:

– Фуж-вуш Узук куркӀну, Узʼан кьувват удубчӀвуб гьисс гъапӀунза+.

47Дишагьлийиз чахьан гьитӀикӀуз даршлуб дябкъну, гукӀунди багахь духьну, Исайин ликарикк ккархьну, чав Дугъак гьаз куркӀнуш ва фици учв дишла сагъ гъахьнуш, вари халкьдин улихь мялум гъапӀу. 48Исайи дишагьлийиз гъапи:

– Йиз риш! Яв хъугъували уву сагъ гъапӀунву; архаин духьну, гъарах+.

Ягьирин риш сагъ апӀуб

49Исайи гьамци кӀури имиди, жугьдарин мистан аьхюрин хулʼан дуфну, сар касди дугъаз кӀуру:

– Яв риш гъакӀну, сарун Мялим инжик мапӀан.

50Хъа Исайи, гьаму гафар деерхьну, дугъаз кӀуру:

– ГучӀ мапӀан, анжагъ хъугъ, яв риш ккадархьиди.

51Дурарин хулаз хъуркьган, Исайи Петризна, Югьандизна Якьубдиз ва гьацира шуран адашдизна дадайизтӀан хулаъ учӀвуз ихтияр тувундайи+. 52Вари гъачӀи шурахъ ишури ва ишлар апӀури айи. Хъа Исайи дурариз гъапи:

– Мишанай, думу дукӀнадар, хъа даахна+.

53Хъа халкь, думу дукӀнайиб аьгъяди, Исайиин аьлхъюри гъахьну. 54Дугъу, кӀуруш, вари хулʼан утӀурккну, шуран хил дибисну, кӀуру:

– Я риш! Гъудужв!+

55Ва шуран рюгь кьяляхъ хътабкуру, думу дишлади гъудужвуру. Исайи, шураз ипӀруб тувай, кӀуру. 56Шуран абйир-бабар мюгьтал шулу. Исайи му ляхникан шлизкӀа даркӀуб амур апӀуру+.

9

ЙицӀикьюр ученик Аллагьдин Паччагьлугъдикан хабар рабгъуз гьауб

9^1•Чан йицӀикьюр ученикдиз дих дапӀну, Исайи дурариз, вари жинарин зиин гьюкум ва уьзрар сагъ апӀбан бадали, кьувват тувру+. 2Дугъу дурар Аллагьдин Паччагьлугъдикан хабар рабгъуз ва иццрудар сагъ апӀуз гьаъру. 3Исайи дурариз кӀуру: «Рякъюз фукӀа магъадабгъанай: я чамах, я тавра, я уьл, я пул, ва кьюб жар палатра хьади дарибшри. 4Фуну хулаъ учӀвишра, гьадушваъ дергай ва гьадлин рякъюъ учӀвай. 5Хъа эгер учву наанкӀа кьабул дарапӀиш, думу шагьриан удучӀвруган, ичв ликарик кайи бишируг гьадрарихьинди кадабхьай. Гъит му дурариз чпиин улубкьрубдин улихьмиди дебккрайи лишан ибшри»+.

6Аллагьдин Паччагьлугъдикан Ужувлан хабар рабгъури ва аьзарлуйир сагъ апӀури, дурар гъулариъ лицуз рякъюъ учӀву+.

Гьироддин гъалабулугъ

7•Исайи апӀурайи гьаму вари ляхнарикан гьякимдар Гьироддиз ебхьуру. Думу мюгьтал шули гъахьну, гьаз гъапиш садари му гъачӀихъан чӀиви гъаши Ягьʼя ву кӀури,+
8тмундари, Илʼяс пайгъамбар гъафну кӀури, имбударира дегьзаманйирин пайгъамбрарикан сар чӀиви гъахьну кӀури, аваза ипнийи+. 9Хъа Гьиродди кӀури гъахьну:

– Ягьʼяйин кӀул узу алдабтӀунза, хъа узуз Мугъкан гьамкьан ебхьурайи му Кас фуж вуйкӀан?

Гьаддиз Гьиродди Иса рякъюз чарйир зигурайи+.

Хьуд агъзур кас тухъ апӀуб

10•Хъадакну гъафи вакилари, чпи фу гъапӀнуш, Исайиз ктибтуру. Хъасин Иса, вакиларра гъадагъну, Вифсайда кӀуру шагьриз гъягъюру+. 11Амма мидкан хабар гъабхьи халкь Исайин кьяляхъ хъахъру. Дугъура, кьабул дапӀну, дурариз Аллагьдин Паччагьлугъдикан сюгьбат гъабхуру, хъа сагъ духьну ккунидар уьзрарихьан марцц апӀуру.

12Йигъ хябяхъ хьуз хъюбгъю. ЙицӀикьюриддира Исайин багахьна дуфну, кӀуру:

– Халкь деет, гъит багахь хьайи гъулариъ ва ятгъариъ йишв адапӀри ва ипӀруб абгри, гьаз гъапиш ухьу фукӀа адрушваъ ахьа.

13Исайи: «Дурариз ипӀруб учву тувай», – кӀуру. Ученикарира: «Учухь хьуб уьлна кьюб балугътӀан хьадарчухь, гьамус учу, душну, му халкьдиз ипӀруб гъадабгъну ккундинхъа?» – кӀуру+.

14Дурар хьуд агъзур касдихьнакьан вуйи. Исайи дурариз: «Дурар дестйириъ хьу-хьуцӀуркьан ади дитай», – гъапи. 15Ученикари гьаци дапӀну дурар дитру.

16Исайи, хьуб уьлна кьюб балугъ гъадагъну, завузди дилигну, Аллагьдин ужувлакк ккахьри, дупну, гьудутӀну, ученикарихьна халкьдиз пай апӀуз тувру. 17Вари халкьди ипӀуру, тухъ шулу ва хъиригъу кьацӀари йицӀикьюб тавра ацӀру.

Исайи Чаин улубкьрубдикан кӀура

18•Сабан, Чан ученикарра хъади, саб халват йишваъ ккарагурайиган, Исайи дурарихьан гьерхру:

– Халкьди, Узу фуж ву пну, гьисаб апӀура?

19Дурари жаваб вуди кӀуру:

– Садари Уву штуан апӀру Ягьʼя, тмундари Илʼяс, шубурпидари кюгьне пайгъамбрарикан сар чӀиви гъахьну кӀури, гьисаб апӀура+.

20Исайи дурарихьан хъана гьерхру:

– Хъа учву, Узу фуж ву кӀури, гьисаб апӀурачва?

Петри жаваб тувру:

– Аллагьдин Месигь ву кӀури+.

21•Хъа Дугъу, мидкан гьич саризра дарпуб ижмишнаан гъадагъа дапӀну, 22хъа давам апӀуру:

– Инсаниятдин Балʼин гизаф аьзабар улукьиди, аьхюдари, маллйири ва къанунчйири Думу нигь апӀиди ва йикӀиди, хъа шубудпи йигъан чӀиви хьиди+.

«Узухъди гъюз ккунири чав учв нигь апӀри»

23Вардарихьинди илдицну, Исайи кӀуру:

– Шлиз Узухъди гъягъюз ккундуш, думу чан тямягьяр дирчну, гьар йигъандин хач гъадабгъну[*] Узухъди гъюри+. 24Фицики, шлиз чан уьмур уьбхюз ккундуш, дугъан думу дубгди, хъа шли чан уьмур Узу бадали пуч гъапӀиш, дугъу думу уьбхиди. 25Чав учв пуч, ясана чав чаз зарар гъапӀхъантина, вари дюнʼя чаз гъабшишра, инсандиз фу хайир ахъа+? 26Шли Узхьан ва Йиз гафарихьан нач гъапӀиш, Адашдин, Чан ва марцци малайикарин гьяйбатлувалиъди гъафиган, дугъхьан Инсаниятдин Балира нач апӀиди+. 27Гьякьди кӀуразачвуз: мушвʼин дийигънайидарикан сакьюдариз, чпин аьжал хъубкьайиз, Аллагьдин Паччагьлугъ рябкъиди+.

Муса ва Илʼяс пайгъамбрарихъди гъабхьи гюрюш

28•Гьаму гафар дупну миржид йигъланси Иса Петр, Югьан ва Якьуб хъади дагъдиина ккарагуз удучӀвуру+. 29Ккарагурайиган, Исайин машнан рябкъювал дигиш шулу ва Дугъан палтарра лизи шулу, вацӀрацӀар апӀури, нур туври шулу+. 30Ва магьа, Дугъахъди кьюр жвуву сюгьбат апӀура: мурар Муса ва Илʼяс вуйи. 31Гьяйбатлу аднаъди дуфнайидари, Ерусалимдиъ улубкьру Исайин аьжаликан улхури айи. 32Петрна дугъахъ хъайидар му арайиъ нивкӀуз душнайи, хъа нивкӀʼан хъиргиган, дурариз Исайин гьяйбатлувал ва Дугъан багахь хьайи гьадму кьюр кас рякъюру. 33Дурар Исайихьан гьудучӀвурайиган, Петри, чав фу кӀурашра аьгъдарди, Исайиз кӀуру:

– Я Мялим! Учуз мушвахь ужуди вучуз! Гъач учу шубуб паж апӀуча: саб Увуз, саб Мусайиз ва саб Илʼясдиз (Петриз, чав фу кӀураш, аьгъдайи).

34Дугъу гьаци кӀурайи вахтна, диф арайиз гъюру ва дурар ккаъру. Дурар дифру ккаъган, ученикарик гучӀ кабхъру. 35Хъа дифрагъян сес шулу:

– Му Йиз кадагънайи Бай вуйиз, Гьамгъахъ хъебехъай!+

36Му сеснахъан, Иса сарди гъузру. Ученикар гьадму йигъари чпиз гъябкъюбдикан саризра чӀалкьан дарпиди гъузнийи.

Жин кубчӀври шлу бай сагъ апӀуб

37•Хъайигъан дурар дагъдилан улдучӀвган, Иса гизаф халкьди къаршуламиш апӀуру. 38Сабпну халкьдин арайигъян сари гьарай гъапӀну:

– Мялим! Миннат вуйиз Увуз, дуфну йиз бализ лига, узухъ хъайир думу сар вуйиз! 39Жинди думу чӀюркьюри шулу, хъа сабпну чӀигъар утӀурччвуру ва чӀиргуру, ушвниан каф утӀубччвуру, хъасин, бегьемди аьзабар тувбалан кьяляхъ, цӀиб яваш шулу. 40Узу Яв ученикарикан думу ктӀубккуб тӀалаб гъапӀнийза, хъа дурарихьан гъабхьундар.

41Исайи жаваб тувру:

– Агь хътругъру ва аьрбатан дубхьнайи насил! Узу филадиз учвухъди хьиди ва учву аьх апӀури гъузди! Хъади гъач мина яв бай.

42Исайихьна гъюрайиган, бай жинди ккитӀикӀуру ва чӀиргуру. Исайи чиркин рюгьназ буйругъ тувру ва жигьил, сагъ дапӀну, чан адашдихьна тувру+.

Ученикар Чан аьжаликан гъапи Исайин гъаври ахъундар

43•Вари Аллагьдин кьудратниин мюгьтал шуйи. Исайи гъапӀкьандариин вари мюгьталди имиди, Дугъу Чан ученикариз кӀуру:

44– Гьаму гафар ужуди ичв кӀваин гъитай: Инсаниятдин Бай багарихьди инсанарин хилиз тувди+.

45Амма дурар му гафарин гъаври ахъундар ва дурарин мяна ученикарихьан гьебкнади гъабхьну, гьаддиз дурари думу аннамиш гъапӀундайи. Хъа мидкан Исайихьан гьерхуз дурариз гучӀуйи+.

Фуж аьхюр ву

46•Хъасин ученикарин арайиъ, дурарикан аьхюр фуж вуйкӀан кӀури, гьюжат абхъру. 47Исайи, дурарин юкӀвариъ айиб аьгъяди, сар бицӀир гъадагъну, думу Чан улихь дерккру, 48ва ученикариз Дугъу гьамци кӀуру:

– Шли му бицӀир Йиз ччвурнахъ кьабул гъапӀиш, гьадгъу Узу кьабул апӀура. Хъа шли Узу кьабул гъапӀиш, гьадгъу Узу Гьаур кьабул апӀура, фицики учвкан вартӀан цӀиб вуйир фуж вуш, гьадму зурба ву+.

49Гьадмуган Югьанди гьерхру:

– Мялим! Учуз Яв ччвурнахъан жинар ктаурайи сар кас гъяркъюнчуз ва дугъаз гъадагъа гъапӀунча, гьаз гъапиш думу ухьухъди лицури шлур дар+.

50Исайи дугъаз кӀуру:

– Гъадагъа мапӀанай, фицики фуж учвуз къаршу дарш, думу учвхъанди ву+.

Самария уьлкейин саб гъулаъ Иса кьабул гъапӀундар

51Иса жиларилан аьршариз гъадагъру йигъар багахь гъахьиган, Дугъаз Ерусалимдиз гъягъюз ккун шулу+. 52Ва Дугъу Чан улихьди чархачйир гьаъру. Дурарра душну, Думу гъюбаз гьязурвал апӀбан бадали, Самария уьлкейиъ айи саб гъулаъ учӀвру+. 53Амма душваъ Иса кьабул гъапӀундайи, гьаз гъапиш дурариз Думу Ерусалимдиз гъягъюрайир вуйиб аьгъю гъабхьнийи. 54Му ляхин дябкъну, Дугъан ученикар вуйи Якьубдина Югьанди кӀуру:

– Я Агъа! Учу, завариан цӀа убгъ, дупну, диди дурар тӀанкь дапӀну ккундунуз+?

55Хъа Дугъу, дурарихьинди илдицну, гъадагъа апӀуру. 56Хъасин дурар саб жара шагьриз гъягъюру.

Аллагьдин Паччагьлугьдиъ учӀвуз лайикьлуваликан

57•Дурар рякъюъ айиган сари Исайиз:

– Уву наана гъушишра, узу Увухъди гъидиза, – кӀуру.

58Исайи дугъаз гъапи:

– Сулариз – мугъарйир, завун ничхрариз мукьар а, хъа Инсаниятдин Бализ кӀул дивну дахъру йишв адар.

59Хъа сар жарариз Исайи: «Узухъди гъач!» – кӀуру. Хъа дугъу: «Агъа! Узухьди сифте, душну, дукӀнайи йиз адаш кивуз гъит», – кӀуру.

60Хъа Исайи дугъаз гъапи:

– Гъит дийихнайидари чпин гъийихдар киври, хъа уву душну Аллагьдин Паччагьлугъдикан Ужувлан хабар рабгъ.

61Хъана сари гъапи:

– Узура Увухъди гъягъидиза, Агъа, амма сифте, душну, йиз хуландариз баркаллагь пуз гъит+.

62Исайи дугъазра гьамци гъапи:

– Дурциин чан хил иливхъан, кьяляхъинди илдицру кас Аллагьдин Паччагьлугъдиз ярамиш дар.

10

Исайи чан улихьди шагьрар-гъулариз ургцӀурна кьюр ученик гьаъру

10^1•Мидхъан Исайи ургцӀурна кьюр жара ученикарра ктагъну ва кью-кьюрди, Чан улихьди, Учв гъягъюз ккайи гьарсаб шагьриз вая гъулаз гьаъру. 2Дурариз гьамци кӀуру:

– Иган гизаф а, хъа убгрудар цӀиб; гьаддиз игнин Агъайиз, Чан игниз убгрудар гьаъ кӀури, ккарагай+. 3Гъарахай! Узу учву жанавраригъна агълижарси гьаъразачву+. 4Жвувахьди я пул, я тавра, я шаламар магъадагъанай ва саризра рякъюъ салам мутуванай+. 5Фуну хулаъ учӀвишра, сифте: «Му хулаз мясляаьт ибшри!» йипай. 6Ва эгер гьадму хулаъ мясляаьтчи кас аш, дугъаз учвухъди мясляаьт хьибди, хъа нагагь адарш, мясляаьт учвухьна кьяляхъ гъибди. 7Дергу хулаъ гъузай, дурариз айибдикан ипӀинай-убхъай, фицики лихруриз чан гьякъи лайикь ву. Хулʼан хулаз удучӀвури махьанай+. 8Фунуб вушра шагьриз гъафиш ва учву кьабул гъапӀиш, учвуз гьивуб ипӀинай+. 9Душваъ айи аьзарлуйир сагъ апӀинай ва дурариз: «Учвухьна Аллагьдин Паччагьлугъ багахь дубхьна», йипай+. 10Эгерки саб шагьриз дуфну, учву кьабул дарапӀиш, кючейиз удучӀвну йипай: 11«Ичв шагьриъ учук кабсу биширугра ичв ликариина ктӀубччвурача, хъа аьгъю йибхьайки, учвухьна Аллагьдин Паччагьлугъ багахь дубхьна»+. 12Узу учвуз кӀуразаки, гъиямат йигъан Содомдиз гьадму шагьризтӀан ужу хьибди+.

Тахсрар гардандиъ дидрисру Галилей уьлкейин шагьрарин гьял пис хьибди

13•Гьял пис хьибдияв, Хоразин! Гьял пис хьибдияв, Вифсайда! Учвуз Узу улупу гьяйбатар Тириз ва Сайдайиз гъяркънийиш, дурарин агьалйири ухдитӀан, чпихъ яснан палтар ва кӀулʼин рюкъ алди деъну, тахсрар чпин гардандиъ дисидийи+. 14Гьаци вушра, суд апӀруган, учвузтӀан Тиризна Сайдайиз рягьятди хьибди. 15Хъа увура, Кафернагьум, аьршаризкьан за хьибдиза кӀурайна? Ваъ, гурбагуриъ абхъдиву!

16Учвухъ хъпехъурайир Узухъ хъпехъура, ва учвхьан маш гьадабгъурайири Узхьан маш гьадабгъура. Хъа Узхьан маш гьадабгъурайири Узу му дюнʼяйиз Гьаурихьан маш гьадабгъура+.

УргцӀурна кьюр шадди хъадакну гъафи

17Исайи гьаънайи ургцӀурна кьюр ученикди, шадди кьяляхъ хъадакну, кӀуру:

– Агъа! Яв ччвурнахъди учуз жинарра кимиди мютӀюгъ шуйи+.

18Исайи дурариз гъапи:

– Узуз завʼан кьюркьлин цӀаси абхъу иблис гъябкъюнзуз+. 19БитӀариин, аькьрабариин ва вари душманвалин кьувватариин алархьуз Узу гьюкум тувразачвуз ва учвуз фтикӀа зарар тувидар+. 20Аммаки жинар учвуз мютӀюгъ шула кӀури, мидʼин шад махьанай; хъа гьаддиин шад йихьайки, ичв ччвурар сарун аьршарик дидикӀна+.

Исайин шадвал

21•Гьадму сяаьтна Иса Аллагьдин Рюгьналан шадвали ацӀру ва кӀуру:

– Адаш, заваринна жиларин Агъа! Аьяндрарихьанна аькьюллударихьан гьитӀибкӀнайиб бицӀи касариз ачухъ апӀбаз Увуз чухсагъул! Ав, Адаш, Увуз думу Яв ужувлан ният гьаци дубхьну ккундувуз. 22Йиз Адашди вари тувунзуз. Бай фуж вуш, АдашдизтӀан гъайри саризра аьгъдар, Адаш фуж вуш, БализтӀан гъайри саризра аьгъдар. Ва Бали Адаш шлиз ачмиш гъапӀиш, гьадгъаз аьгъю хьибди+.

23Анжагъ ученикариз вуди, Исайи дурарихьинди илдицну кӀуру:

– Учвуз рябкъюрайиб рябкъюрайи улар хушбахтаврар ву!+
24Фицики кӀуразачвуз: гизаф пайгъамбраризна паччгьариз учвуз рябкъюрайиб рябкъюз ккундийи, хъа гъябкъюндар, учвуз ебхьурайиб ебхьуз ккундийи, хъа гъеебхьундар+.

Багахь хьайир фуж ву

25Магьа сар къанунчийи гъудужвну, Иса ахтармиш апӀури, гьерхру:

– Мялим! КкудудубкӀру уьмур рубкьуз узу гьапӀну ккунду+?

26Исайи дугъхьан гьерхру:

– Къанундиъ фу дибикӀна? Дидиъ фу урхури шулва?

27Дугъу гъапи:

– Яв Агъа Аллагь, вари юкӀв хъипну, вари рюгьнаан, вари кьувватнаан, вари фагьмиан ккун апӀин ва яв багахь хьайир жвуваз жвувси ккун апӀин+.

28Исайи дугъаз кӀуру:

– Дюзди жаваб тувунва; гьаци апӀин ва яшамиш хьидива+.

29Хъа дугъу, учв дюз алауз ккунди, Исайиз кӀуру:

– Хъа йиз багахь хьайир фуж ву?

30Мидиз Исайи гъапи:

– Сар кас Ерусалимдиан Ерихондиз гъягъюри гъахьну ва, гъачгъарин хилиъ ахъру, дурар, дугъан палтар илдитну, думу дурччвну, йикӀру гьялнаъ итну, гьудучӀвну гъягъюру. 31Чан ляхин ади, гьадму рякъюъди сар малла гъягъюри гъахьну ва, гьадму кас гъяркънушра, гьудучӀвну гъушну. 32Гьаци Левитра, гьадушвхьантина, дидригъди, гьудучӀвну гъягъюру. 33Самария уьлкейиан вуйи сар кас, гьадлинтина даждиинди гъягъюрайир, дугъʼин алахъуру ва, дугъаз думу дяркъну, дугъан язухъ шулу+. 34Хъасин багахьна дуфну, ччимна чяхир улубзури, дугъан зийнар илитӀну, чан даждиин илитну, хялар дергрушваз духну, дугъан гъайгъу гъизигну. 35Хъайигъан гъягъюрайири, хялар дергрушван эйсийихьна кьюб динар пул тувну, дугъаз кӀуру: «Мугъан гъайгъу зиг, хъа пул артухъди харж гъабхьиш, хъадакну гъюрури туварзаяв». 36Гьаму шубур касдикан гъачгъарин хилиъ ахъуриз вартӀан багахь гъашир фуж ву кӀури, фикир апӀурава?

37Къанунчийи:

– Гьелбетда, дугъаз ужʼвал гъапӀур, – гъапи.

Исайи:

– Гъарах ва увура гьаци апӀури йихь, – кӀуру.

Марфайин хулаъ

38Сабан Чан ученикарихъди рякъюъ айи Иса саб гъулаз гъюру; мушваъ сар Марфа кӀуру дишагьлийи Думу чан хулаъ кьабул апӀуру+. 39Дугъаз Марʼям кӀуру чи айи; думу, Исайин ликарихъ деъну, Дугъан гафарихъ хъпехъури гъахьну+. 40Марфайи, ужуб хураг апӀбан гъайгъушнаъ ади, Исайин багахьна дуфну гъапи:

– Я Агъа! Йиз чуччу узу сарди гъитну Увуз вижна ктарнуз? Узуз кюмек апӀин йипа дугъаз.

41Исайи дугъаз жаваб вуди гъапи:

– Гьей Марфа, Марфа! Уву гизаф ляхнарин гъайгъушнаъ ади гъяжяргъюрава+. 42Хъа лазим вуйиб анжагъ саб ву. Хъа Марʼямди сарихьанра тадабгъуз даршлу ужувлан пай кадабгъна.

11

Исайи ученикариз ккарагуз улупуб

11^1•Сабан Иса саб йишваъ ккарагурайи. Ккарагбахъан, Дугъан ученикарикан сари Дугъаз гъапну:

– Агъа! Ягьʼяйи чан ученикариз ккарагуз фици улупнуш, учузра ккарагуз улупа+.

2Дугъу дурариз гъапи:

– Ккарагруган, йипай:

Я ич Адаш! Яв ччвур гирами ибшри;
Яв Паччагьлугъ улубкьри;
3Гьарсаб йигъаз учуз лазим вуйи уьл ча;+
4Ич гунгьариланра хил алдабгъ,
учура гьарсар учуз буржлурилан хил
алдабгъури шулча;
хъа учу тямягьариъ мааан+.

Ча кӀуруриз тувди, абгруриз бихъиди, раккник кучруриз абццди

5Хъана Исайи дурариз кӀуру:

– Пухьаки, учвкан сари, чаз дуст ади, гьацӀишваринган дугъахьна дуфну, дугъаз кӀуру: «Я дуст! Узуз шубуб уьл буржназ ча, 6рякъюъ айи йиз сар дуст хулаз дуфнайиз, ва узуз дугъаз гьивуз ужуб фукӀа адарзуз». 7Хъа дугъу хулан айтӀан увуз жаваб тувди: «Узу бизар мапӀан, раккнар сарун хъяркьназа ва йиз баярра узухъди ахникк дахьна; узхьан гъудужвну, увуз уьлер тувуз шулдарзухьан». 8Хъана кӀарзачвуз, дугъу увуз ичв дуствалин гьюрматнаан уьл тутрувишра, хъа эгер чахъан уву тувайизкьан хътадакруб аьгъю гъабхьиш, гъудужвну, ккун гъапӀу кьадар уьлер тувдивуз. 9Узу кӀуразачвуз: ча йипай – тувдичвуз; абгай – бихъидичвуз; раккник кучай – абццдичвуз. 10Гьарсар ча кӀурайириз тувди; абгурайириз бихъиди; кучрайириз абццди+. 11Уву фицир адаш вува, бали балугъ ча гъапиган, дугъаз балугъин ерина битӀ туврур? 12Ясана, мурта ча гъапиган, дугъаз аькьраб туврур?

13Гьаци вуйиган, учву пис адмийир вушра, ичв веледариз ужуб тувуз удукьруган, аьршариин али Адашдихьан, хъанара ужуди, Чахьан ча кӀурудариз Аллагьдин Рюгь тувуз хьибди+.

Иса ва Велзевул

14•Саб ражари Исайи чӀал дибиснайирикан жин ктапӀу ва думу улхуз хъюгъю, халкьра мидʼин мюгьтал гъахьи. 15Дурарикан бязидари кӀури гъахьну:

– Дугъу жинар жинарин аьхюр Велзевулин кьувватниинди ктаура+.

16Хъа тмундари, Иса ахтармиш апӀури, Дугъкан аьршариан саб аьламатнан лишан ккун апӀури гъахьну+.

17Хъа Дугъу, дурарин ниятар аьгъяди, кӀуру:

– Чан айитӀ душманвал ади, пай гъабши гьарсаб паччагьлугъ ичӀи шул ва душманвал ади жара гъабши хизанра ккадабхъур. 18Эгерки иблисра чан айитӀ чахъди дявдиъ гъабшиш, дидин паччагьлугъ фици сагъди гъубздихъа? Хъа учву, Узу Велзевулин кьувватну жинар ктаура, кӀурачва. 19Эгер Узу Велзевулин кьувватну жинар ктаураш, хъа ичв терефкрари дурар шлин кьувватну ктаура? Гьаддиз дурар учвуз диванчйир ишри+. 20Эгерки Узу жинар Аллагьдихьан гъюрайи кьувватну ктаураш, икибаштӀан, учвуз Аллагьдин Паччагьлугъ хъубкьна.

21Кьувватлури, хилиъ яракь ади, чан хал уьбхюрайиган, дугъан мутмуйиз хатӀавал адар. 22Хъа дугъʼина думутӀанра гужлир алархьиган ва дугъʼин гъалиб гъашиган, гьадмуган дугъан, учв уьрхюрза кӀури миж кайи вари яракьра чаз гъадабгъиди ва тадабгъубра пай апӀиди.

23Фуж Узухъди дарш, гьадму Узуз къаршу ву ва, шли Узухъди уч апӀурадарш, гьадгъу зяя апӀура+.

Жин хъадабкну гъюваликан

24Чиркин рюгь, инсандиан удубчӀвиган, шид адрушвариъ либцури, чаз архайинвал абгури шулу, дибрихъиган, кӀуру: «Узу утӀубкку йиз хулаз хътабкидиза». 25Хътабкубдиз хал ичӀибкнади ва марцц дапӀнади рябкъюру. 26Гьадмуган диди, дубшну, хъана ургубсан жин хуру, дурар дугъаъ учӀвну яшамиш шулу, ва думу касдиз улихьдитӀан гьамус артухъ пис шулу+.

Гьякьикьи бахтаварвал

27Исайи гьамци кӀурайиган, сар дишагьлийи халкьдигъян яманди Дугъаз кӀуру:

– Уву дюнʼяйиз гъахи ва аьхю гъапӀу дишагьли хушбахтавар ву!+

28Хъа Исайи дугъаз кӀуру:

– Аллагьдин гаф ебхьурайидар ва тамам апӀрудар хъана артухъ хушбахтаврар ву!+

Завариан вуйи аьламатарикан Исайи аьгъювалар улупура

29•Хъа халкь гизаф уч гъашиган, Исайи пуз хъюгъру:

– Му хътругъру насил ву; дурар заварин аьламатариз ккилигура, хъа Юнусдин аьламатналан гъайри дурариз жара аьламат рябкъидар. 30Юнус Ниневияйин агьалйириз фици аьламат вуди гъахьнуш, гьаци Инсаниятдин Байра му наслиз аьламат вуди хьиди. 31Гъиямат йигъан суд апӀру вахтна кьиблайин паччагь-ханум гьамусдин адмийириз къаршу гъудужвну, дурар тахсиркар апӀиди, фицики думу дюнʼяйин тму кӀулиан Сулеймандин фагьумлувалихъ хъпехъуз гъафнийи; хъа магьа мушвахь СулеймантӀан зурба Вуйир хьа+. 32Гъиямат йигъан Ниневияйин агьалйир му наслин адмийирин дивандиз дуфну, дурарин тахсрар ачухъ апӀиди, фицики Юнусди улупу аьгъювалариинди дурари чпин гунгьар гардандиъ гъидисну. Хъа магьа мушвахь ЮнустӀан аьхюр Вуйир хьа!+

Бедендин чирагъ

33•Сарира, чирагъ кабхьну, жини йишвахь дивдар, я дидʼин гъаб иливдар, хъа, хулаъ учӀврайидариз акв шлуси, чан йишвʼин дивру+. 34Бедендин чирагъ ул ву, гьаци вуйиган, эгер яв ул марцциди вуш, яв вари беденра акуди хьибди. Хъа эгер яв ул чӀуруб вуш, яв беденра мучӀуб хьибди. 35Гьаци вуйиган, лиг гьа: увуъ айи акв мучӀушин вуди дарибшри! 36Эгер яв беден вари акуб вуш ва дидик сабкьан мучӀу пай ктарш, вари гьаци аку хьибдики, хиял апӀин, чирагъди уву чан нурниинди аку дапӀна.

Исайи фарисйирикна къанунчйирик тахсрар кирчра

37•Исайи гьаци кӀурайиган, сар фарисейи Дугъаз чан хулаз лисундин хураг ипӀуз теклиф апӀуру. Иса, дугъахьна дуфну, гъюн йивну, дахъру. 38Фарисей, Исайи, уьл ипӀайиз, чан хилар дижрикӀиган, мюгьтал шулу+. 39Агъайи дугъаз кӀуру:

– Учву, фарисйири, ичв рюкьчарин чӀатан тереф марцц апӀури шулчва, хъа ичв айитӀишв угърашʼвалихьдина аьмалдарвалихьди абцӀну шуличв. 40Эй фагьумсузар! ЧӀатан тереф яратмиш ГъапӀури айитӀишвра яратмиш гъапӀундаринхъа? 41Ужуб гьадму вуки, учвуз айибдикан садакьа тувай, гьадмуган ичв вари ляхнар марццидар хьиди.

42Ичв пис гьял хьибди, фарисйир, фицики учву шюшеукӀарилан, кӀашнишарилан ва миди вуйи мейвйирилан йицӀубдик саб пай туврачва, хъа гьякьлувалин ва Аллагьдин масанвалин гъайгъушнаъ адарчва. Учву гьамунубси, тмунубра дапӀну ккунду+. 43Ичв пис гьял хьибди, фарисйир, фицики учву жугьдарин мистариъ гьюрматлу йишвар дисуз ва мажлисариъ жвуван тярифар ерхьуз ккунидар вучва+. 44Ичв пис гьял хьибди, фицики учву, чпин зиълан инсанар лицури ва мидкан чпиз хабар адру, жиликк ккайи накьварсдар вучва+.

Къанунчйирихъди сюгьбат

45Мидиз жаваб вуди къанунчйирикан сари Дугъаз гъапи:

– Мялим! Гьамци кӀури, уву учузра гиран ктапӀурава.

46Хъа Исайи кӀуру:

– Учвухъра, къанунчйир, бала хъабхъди, фицики инсанариин гъахуз даршлу гъагъар илирчурачва, хъа дурар гъахбан бадали, учву ичв саб тӀубкьан кучрадарчва. 47Пис гьял хьибди ичв, фицики учву, ичв абйири гъийиху пайгъамбрариз гюмбтар диврачва. 48Гьамдиинди ичв абйири гъапӀу чӀуру ляхнарин гьякьнаан шагьидвал апӀурачва ва дурарихъди рази шулачва, фицики гьадрари пайгъамбрар гъийихну. Хъа учву дурариз гюмбтар диврачва+. 49Гьаддиз Аллагьдин аьяндарвалиинди гьамци кӀура: «Дурарихьна пайгъамбрарна вакилар гьаъдиза, хъа дурарикан садар йивну йихиди, хъа тмундар утӀурккиди»+. 50Ва гьаму насликан дюнʼя яратмиш гъапӀхъамина гъийиху вари пайгъамбрарин удубзу ифи кадабгъри+. 51Авелин ифдилан гъадабгъну, Аллагьдин хулаъ айи гъурбан гъапӀдар урккру йишванна Гирами йишван арайиъ удубзу, Закарʼяйин ифдиина гъяйизкьан, кадабгъри. Ав, кӀуразачвуз, гьаму насликан ктабгъиди. 52Пис гьял хьибди ичв, къанунчйир, фицики учву аьгъюваларин ачар бисуз дибисначва, амма я учву учӀвундарчва, ясана учӀврудар гъитрадарчва.

53Иса гьудучӀвурайиган, къанунчйирна фарисйир Исайиз, хъючӀюркьну, багахь шуз хъюгъру. Дугъкан чпин аьхючӀвеъ суалариз жаваб тувуб ккун апӀури, 54дурариз, Исайи туву жавабариъ Дугъак тахсир кипуз шлу гафар агуз ният ади гъабхьну+.

12

Кьюб маш гъяйи фарисйирикан

12^1Му арайиъ, агъзрариинди халкь уч духьну, сари-сар хъуржуз хъюгъиган, Исайи сифте Чан ученикариз кӀуру:

– Ихтият йихьай фарисйирин дунихьан. Думу кьюб маш гъяйивал ву+. 2Учв ачухъ даршлу гьич саб гьитӀибкӀуб адар ва ашкар даршлу гьич саб жиниб адар+. 3Гьаддиз учву мучӀушнаъ гъапиб аквнахь ебхьиди ва хулан айитӀ ибахъна гъапиб гъваълан атӀабгну пиди. 4•Учвуз, Йиз дустариз, кӀураза: беден йибкӀрударихьан гучӀ мапӀанай, фицики дурарихьан сарун артухъ фукӀа апӀуз шулдар+. 5Хъа шлихьан гучӀ дапӀну ккундуш, кӀурзачвуз: гъачӀиган, жегьеннемдиъ Итрурихьан гучӀ апӀинай. Ав, кӀуразачвузки, Гьадгъухьан гучӀ апӀури йихьай+. 6Кьюб кепкихъ хьуб гъуланжакьв масу тувдаринхъа? Гьадрарикан сабкьан Аллагьди кӀваълан гьаънадар. 7Ичв кӀулʼин али чӀарарра кмиди Дугъу гьисаб дапӀна. Гьаци вуйиган, гучӀ мапӀанай: гизаф гъуланжакьвартӀан учву заан вучва+.

Исайи аьгъювалар улупура

8КӀуразачвузки, адмйирин улихь Узу кьабул гъапӀу гьарсар кас Инсаниятдин Бали Аллагьдин малайикарин улихь кьабул апӀиди+. 9Хъа шли адмйирин улихь Узу кьабул дарапӀиш, думу Аллагьдин малайикарин улихь кьабул апӀидарза+. 10Инсаниятдин Бализ къаршу гаф гъапиш, дугълан хил алдабгъиди, хъа шли Аллагьдин Рюгьнакан чӀуру гаф гъапиш, дугълан хил алдабгъидар+. 11Хъа учву мистариз гьякимаринна гьюкумдрарин улихьна хъади гъахи вахтна, фици ва фициб жаваб тувруш, вая фу кӀуруш, дидин гъайгъушнаъ махьанай. 12Аллагьдин Рюгьну, учву фу дупну ккундуш, учвуз гьадму гьялатнаъ аьгъю апӀиди+.

Тямягькрар махьанай

13•Халкьдин кьялгъян сари Дугъаз гъапи:

– Я Мялим! Йиз чвуччвуз, адашдилан учуз гъурубкьу ирс узухъди пай апӀин, йипа.

14Исайи гьадму касдиз гъапи:

– Ичв диван апӀуз вая пай апӀуз Узу шли дерккну?

15Мидихъди сабси Дугъу дурариз гъапи:

– Лигай гьа, тямягькрар махьанай, фицики инсандин уьмур дугъан девлетналан асиллу дар+.

Нефс кур девлетлуйикан тахалус

16Хъа Исайи дурариз тахалус ктибтуру:

– Сар девлетлу касдин хутӀлиъ ужуб бегьер битмиш дубхьнади шулу. 17Дугъу чав-чакди гьамци фикир апӀуру: «Узу гьапӀру? Узуз йиз ризкьар ахьрушв адарзуз, аьхир. 18Гьамци апӀидиза: йиз амбарханйир дарагъну, аьхюдар дивдиза ва гьадина вари йиз рузи ва вари йиз девлет уч апӀидиза. 19Хъа йиз кӀваз пидиза: эй йиз юкӀв, увуз гизаф йисариз аьхючӀвеъ девлет уч дапӀназа: архаин йибхь, ипӀин, убхъ, шад йибхь». 20Хъа Аллагьди дугъаз кӀуру: «Эй ахмакь! Ахъли яв юкӀв увхьан гъадабгъиди: уву гьязур гъапӀуб шлиз ккабхъдийкӀан?» 21Шли чаз девлетар уч апӀураш, гьадгъаз гьаци хьибди. Думу Аллагьдин улихь девлетлу шулдар+.

Гъян хурагтӀан, жан палаттӀан заан ву

22Чан ученикариз Исайи гъапи:

– Гьаддиз учвуз кӀуразаки, ичв гъян бадали фу ипӀуруш ва ичв жан бадали фу алабхьуруш, гьаддин гъайгъушнаъ махьанай+. 23Фицики гъян хурагтӀан, хъа жан палаттӀан заан ву.

Фана дюнʼяйин гъайгъушнар ва фтин гъаннаъ духьну ккундуш

24Къяркърариз лигай: дурари я убзури, я ккадабцӀури шулдар, дурариз я хулар, я амбарханйир адар. Аллагьди дурариз ипӀруб тувра. Хъа учву ничхрартӀан хайлин артухъ дарнучвахъа+? 25Учвкан сарихьанра, жвуван гъайгъу зигури, гьич саб хъуршлииндикьана жан ягъал апӀуз шулин? 26Гьаци вуйиган, эгер учвхьан лап цӀиб вуйибра апӀуз удукьурдаш, имбунубдин гьякьнаан фу гъайгъу зигидичвахъа? 27Лизи кюкйир фици аьхю шулаш, лигай: дурари я зегьмет зигурадар, я парча убхурадар. Хъа, кӀуразачвуз, Сулейман паччагьди чан лап ад айи вахтнара дурарихъ гьарсабдихъ хъайисдар палтар алахьури гъахьундар+. 28Эгер гъи чюлиъ ади, закур цӀигъ убгурайи укӀ Аллагьди гьаци уччвуди балгурайиган, Дугъу учвʼин дицитӀан уччвуди палат алабхьидаринхъа, цӀибтӀан хътругърудар!+
29Гьаци вуйиган, учву ипӀрубдихъна убхърубдихъ милицанай ва инжик махьанай. 30Гьаз гъапиш вари гьамрар му дюнʼяйин аллагьсузари агури шулу; хъа ичв Адашдиз учвузра дурар лазим вуйиб аьгъя. 31Аллагьдин Паччагьлугъ абгури йихьай. Гьаци гъапӀиш, имбуб вари Дугъу тувдичвуз.

32ГучӀ мапӀанай, бицӀи лиж! Фицики ичв Адашди учвуз Чан Паччагьлугъ тувуз ужуб кьаст дапӀна+. 33Ичв мулкар масу туври, садакьади пай апӀинай. Жвуваз аьршариъ угъри удручӀвру, йирси даршлу ужагъ, камк ктрабхьру ва хътӀатӀабццру хазна гьязур апӀинай+. 34Фицики, ичв девлет наан аш, ичв юкӀвра гьадушваъ хьибди.

Гъуллугъчийин уягъвал

35•Гьарсабдиз гьязур вуди йихьай: юкьʼан чӀулар идитӀну ишри ва чирагъар кархьну ишри. 36Агъа сумчриан дуфну, хъумп гъапӀубси, дугъаз раккнар арццуз ккилигурайи гъуллугъчйириз ухшар хьидичва+. 37Агъайиз, хулаз хътакиган, даахнадарди гъяркъю лукӀар хушбахтаврар ву; гьякьди кӀуразачвузки, дугъу, чан юкьʼан идибтӀну, дурар дитди ва, гьарурихьна гъюри, чавра дурариз гъуллугъ апӀиди. 38Ва думу гьацӀишваринган гъафишра, гьириккна гъафишра, гьязур гьялнаъ гъидихъу лукӀар хушбахтаврар ву. 39Учвуз аьгъю йибхьайки, хулан эйсийиз угъри гъюру вахт аьгъяш, думу чан хулаъ учӀвуз гъитдар+. 40Учвура гьязурди гъузай, фицики учву ккилигури адру сяаьтна Инсаниятдин Бай гъиди.

41Гьадмуган Петри Дугъхьан гьерху:

– Я Агъа! Му тахалус учуз кӀурана, даршиш вардариз?

42Агъайи кӀуруки:

– Вафалу ва аькьюллу гъуллугъчи фуж ву? Агъайи чан лукӀариз вахтниинди хураг пай апӀбан бадали аьхюрди дерккур. 43Хулаз гъафи агъайиз ляхин апӀури гъяркъю гъуллугъчи бахтавар ву+. 44Гьякь кӀуразачвузки, агъайи думу чан вари хал-йишван аьхюрди дерккди. 45Эгерки гъуллугъчийи чан кӀваан: «Йиз агъа багаригьди гъидар» пну, гъаравшариз йивуз, ипӀуз-убхъуз ва пиянвалар апӀуз хъюгъиш,+
46агъа, думу ккилигури адру йигъан ва мялум дару сяаьтна хъуркьди ва думу гъуллугъчи кьюб швур апӀиди: дугъкан чаз мютӀюгъсузариз апӀруб апӀиди.

Чаз гизаф тувнайи гьарсарикан ккунра гизаф апӀиди

47Чаз агъайин кьаст аьгъяди, дугъу гъаписи дарапӀу лукӀ гизаф урччвиди. 48Хъа чаз аьгъдарди жазайиз лайикьлу ляхин гъапӀур цӀибди урччвиди. Гизаф тувнайи гьарсарикан ккунра гизаф апӀиди, ва шлин ихтиярнаъ гизаф ивнаш, гьадгъахьди йишвʼинара гизаф хуз гъитди.

«Узу инсанар жара апӀуз Гъафир вуза»

49•Узу жилʼина цӀа кчӀибгуз Гъафир вуза ва гьаци ккунди азузки, думу сарун гьамустӀанра кабхъну! 50Узу аьзабарикк ккуркьну ккунду ва гьаму кӀулиз удубчӀвайиз инжик вуза!+
51Узу жилиина мясляаьт тувуз дуфна кӀури, фикир апӀуранчва? Ваъ, кӀуразачвуз. Узу сар-сарихьан жара апӀуз дуфнайир вуза+. 52Фицики гьамусдихъантина саб хулаъ айи хьур кас жара хьуз хъюгъди, шубур кьюриз къаршу ва кьюр шубуриз къаршу вуди; 53адаш бализ, бай адашдиз къаршу хьиди, дада шураз, риш дадайиз къаршу хьиди; сижарбаб швушваз, швушв сижарбабаз къаршу хьиди.

Деврин буйругъар

54•Халкьдизра Исайи гъапи:

– Ригъалабхъру терефнахъан гъюрайи диф гъябкъиган, дишлади: «мархь убгъиди» кӀурчва, ва гьаци шулу. 55Кьиблайин микӀ хъивиган, «гизаф мани хьибди» кӀурчва, ва гьацира шулу. 56Эй кьюб маш гъяйидар! Учву, жилин ва завун лишнари фу улупураш, гъудубгъунчва, хъа му вахтарин лишнарин мяна гьаз аьгъю шуладарчвуз? 57Гьаз учвхьан жвуван фикриинди, фу дапӀну ккундуш, аьгъю апӀуз шуладарчвухьан? 58Уву яв гьюжаткрихъди аьхюрихьна гъягъяйиз, рякъюъ имиди дугъахъди мясляаьт апӀуз чалишмиш йихь. Гьаци даршиш, дугъу уву суддиз гъахиди, судди уву жаллатӀрихьна тувди, хъа жаллатӀри уву дустагъдиъ итди+. 59Хъа кӀуразавуз: аьхиримжи кепкиина гъяйиз, яв вари бурж ктипайизкьан, душвʼан удучӀвидарва.

13

Гунгьар гардандиъ дисай

13^1Гьадму арайиъ сакьюдари, гьадина дуфну, Аллагьдиз икрам апӀурайиган, Пилатди Галилей уьлкейин гъийиху агьларикан, Исайиз кӀуру+.

2Исайи дурариз ктибтуру:

– Дурариз мициб инсафсуз жаза тувуз, дурар миди вуйи Галилей уьлкейин агьлартӀан артухъди гунагькрар ву, пну, фикир апӀуранчвахъа? 3Ваъ, кӀуразачвуз: эгер учву ичв гунгьар гардандиъ дидрисиш, тахсрар апӀури гъашиш, учвура вари гьаци йихидичву. 4Ясана учву, Силамдин чӀвурд абхъиган, гъийиху йицӀимиржир кас Ерусалимдин миди вуйи агьлартӀан артухъди тахсиркрар ву кӀури, гьисаб апӀуранчва+? 5Ваъ, кӀуразачвуз: эгер учву ичв гунгьар гардандиъ дидрисди, тахсрар апӀури гъашиш, учвура вари гьаци йихидичву.

Бегьерсуз инжирикан тахалус

6Хъа Исайи гьамциб тахалус ктибтуру:

– Сари чан багъдиъ инжирин гьар кивнади гъабхьну. Сабан, думу гьаригъ йимишар гъяш лигуз гъюру, амма гъядарди рябкъюру+. 7Дугъу багъбанчийиз кӀуру: «Магьа, шубуд кӀуру йисан мина йимишар гъяш лигуз гъюраза ва гъядарди шула; думу алдабтӀ, диди давди йишв бисура»+. 8Хъа багъбанчийи дугъаз: «Эй агъа! Гьаму йисансана гъибт, узу, дидин кьаблихъишв дирибккну, пейин хъабхьдиза. 9Диди бегьер хуруш лигухьа, нагагь дархиш, гъюру йисан думу алдабтӀархьа».

Султ йигъан жинар кайи дишагьли сагъ апӀуб

10Султ йигъан Исайи саб жугьдарин мистаъ аьгъювалар улупурайи+. 11Душваъ йицӀимиржид йисан уьзрин жин кайи сар дишагьли айи. Думу, дацӀаркну, беден хъцӀабкуз даршули гъахьну. 12Исайи, думу дяркъну, дих апӀуру ва дугъаз кӀуру:

– Дишагьли! Уву яв уьзрихьан азад шулава.

13Хъа Исайи дугъʼин хилар иливуру, дишагьли дишлади хъцӀакуру ва Аллагьдин ад за апӀуз хъюгъру. 14Мистан аьхюри гьадмуган, Исайи султ йигъан адми сагъ гъапӀну кӀури, хъял кубчӀвну, халкьдиз кӀуру:

– Му ляхин апӀуз йирхьуд йигъ а, гьаддиз сагъ апӀбан бадали султ йигъан ваъ, хъа миди вуйи йирхьуд йигъари гъачай+.

15Агъайи дугъаз жаваб вуди гъапи:

– Эй кьюб маш гъяйидар! Ухькан гьарури султ йигъан чан йиц вая дажи, тӀунхъан хъудубчну, шид тувуз хъапӀри шулдаринхъа+? 16Хъа магьа йицӀимиржид йисан иблисди йитӀнайи му Ибрагьимдин риш султ йигъан азад апӀуз хай шулдаринхъа?

17Исайи гьамци кӀуруган, Дугъаз къаршу удучӀвнайи вардариз нач шулу, ва вари халкь Исайин адлу ляхнариин шад гъахьнийи+.

Дилкан ва дуникан

18•Дугъу хъана гъапи:

– Аллагьдин Паччагьлугъ фтихъна гъубшуб ву ва думу фтихь тевза? 19Думу, инсанди бистниъ киву дилиз ухшар ву: ктубчӀвиган, дидкан бегьем гьар шулу ва завун ничхрари дидин циркларигъ мукьар апӀуру+.

20Исайи хъанара гъапи:

– Аллагьдин Паччагьлугъ сарун фтихь тевза? 21Думу дишагьлийи гъадабгъну, шубуб сеъ хюйик капӀну, хамир вари утуз гъибту дуниз ухшар ву+.

Ккуру урнарикан

22•Хъасин, гьамци аьгъювалар улупури, шагьриан шагьриз, гъулʼан гъулаз гъягъюри, Иса Ерусалимдиз рякъюъ учӀвру. 23Рякъюъ сари Дугъхьан гьерхру:

– Я Агъа! Яраб уьрхрюдар цӀибтӀан хьидайкӀан?

Исайи дугъаз кӀуру:

24– Ккуру урнариантина учӀвуз гьялак йихьай, фицики гизафдариз учӀвуз ккунди, хъа учӀвуз хьибдар. 25Гьадмуган эйсийи, гъудужвну, урчӀар хъяркьди, хъа учву чӀатан гьамци кӀури урчӀарик кучри гъуздичва: «Я Агъа! Учуз урчӀар арццава». Хъа Дугъу учвуз пиди: «Учву фужар ва наънан вушра, аьгъдарзуз»+. 26Гьадмуган пидичва: «Учу Яв улихь ипӀури-убхъури гъахьунча ва кючйириъ Уву учуз аьгъювалар улупуйва». 27Хъа Дугъу пиди: «Учву фужар ва наънан вушра, аьгъдарзуз; Узхьан дург йихьай, вари нягьякьвалар апӀрудар!» 28Учвуз Ибрагьим, Исакь, Якьуб ва вари пайгъамбрар Аллагьдин Паччагьлугъдиъ гъяркъиган, хъа учву дилин утӀурккруган, зурба ишубна суза зигидичва+. 29Хъа ригъгьудубчӀвруна алабхъру, кафарина кьибла терефарихъанди дуфнайидар Аллагьдин Паччагьлугъдиъ гъюн йивну дахьди+. 30Ва магьа, аьхиримжидар сарпидарди, сарпидар аьхиримжидарди хьиди+.

Ерусалимдин гьякьнаан Исайин дердлувал

31•Думу йигъан фарисйирикан бязидари, дуфну, Исайиз гъапи:

– УдучӀвну, гьамлин гъарах, дарш Гьироддиз Уву йикӀуз ккунди а+.

32Дугъу дурариз гъапи:

– Душну, гьадму аьмалдар сулаз йипай: магьа гъира, закурра Исайи инсанарикан жинар ктаиди ва инсанар сагъ апӀиди, хъа саритӀ Чан ляхин ккудубкӀиди. 33Дупну ккундуки, Узуз гъина, закурна саритӀтӀан лицуз вахт имдарзуз, фицики пайгъамбрар, ЕрусалимдиътӀан дарди, жара йишваъ йикӀбакк ккуркьри шулдар.

34Эй, пайгъамбрар йивну йихру ва чахьна гьау илчйириин гъван уьлюбхру Ерусалим! Швнубан Узуз, пеъли чан хлинццариккна шюхъярси, яв халкь уч апӀуз ккун гъабхьунзуз, хъа учву кӀул ккивундарчва!+
35Лигай, магьа ичв хал ичӀиди гъубзна. Магьа кӀуразачвуз: «Агъайин ччвурнахъ Гъюрайир ужувлакк ишри», кӀури, учву дих дарапӀкьан гагьди, Узу сарун рякъидарчвуз+.

14

Фарисейин хулаъ

14^1Саб султ йигъан Иса фарисйирин гьякимарикан сарин хулаз уьл ипӀуз гъюбакк ккуркьру; хъа, Дугъу гьапӀруш, дурари ул хъипнийи+. 2Исайин улихь хамракк шид уч шлу аьзар кайи сар кас деънайи. 3Мициб дюшюшназ лигну, Исайи къанунчйирихьанна фарисйирихьан гьерхру:

– Султ йигъан духтирвал апӀуз хай шулин+?

4Дурар ккебехъну гъузру. Дугъу му аьзарлу дидисну, сагъ дапӀну, хулаз деетуру.

5Мидихъди сабси Дугъу гъапи:

– Нагагь учвкан сарин бай вая йиц фуриъ абхъиш, дугъу, султ йигъ вушра, думу дишлади адабгъидаринхъа+?

6Дурарихьан Исайиз жаваб тувуз гъабхьундар.

«Шли учв заан апӀури гъашиш»

7Дих дапӀнайидари ужудар йишвар ктагъуради дябкъну, Исайи дурариз тахалус ктибтуру:+

8– Сари увуз сумчриз гъюб теклиф гъапӀиган, ужуб йишвʼин медеан, гьаз гъапиш гъач дупнайидарикан фужкӀа увутӀан артухъур вуди гъабшиш,+
9хъа увузна дугъаз теклиф гъапӀури, увухьна дуфну: «Мушв гьадгъан йишв ву», кӀуруси дарибшри, даршиш думуган, начра дубхьну, харжи йишвʼин деуз мажбур хьидива. 10Саки увуз гъач дупнайиган, дуфну харжи йишвʼин деъ, увуз гъач гъапири, увухьна дуфну: «Дуст кас! Минаси кудучӀв» кӀуруганси. Гьадмуган увуз увухъди деънайидарин улихь артухъ гьюрмат хьибди. 11Фицики, шли чав учв за апӀури гъашиш, гьадму асккан хьиди, хъа учв аскканди дисрур заан хьиди+.

Хулан эйсийиз туву тербия

12Хъа хулан эйсийизра Исайи кӀуру:

– Лисундин вая хябяхъдин хураг апӀруган, я яв дустариз, я яв чвйириз, я яв мирасариз, ясана девлетлу гъуншйириз гъач макӀан, дурари, увузра гъач дупну, уву гьивуб увухьна хътадабкруганси. 13Хъа шадвал апӀру вахтна аьжузариз, шикастариз, ликудариз, курдариз дих апӀин. 14Ва уву бахтавар хьидива, фицики дурарихьан чпиз гьивуб увуз кьяляхъ апӀуз хьибдар, хъа явра, дугъридар чӀиви гъашиган, гьисабнаъ хьибдияв+.

Зурба дем дюзмиш гъапӀурикан тахалус

15•Му гафар гъеерхьиган, Исайин гъвалахъ деънайидарикан сари кӀуру:

– Аллагьдин Паччагьлугъдиъ уьл ипӀрур хушбахтавар ву!+

16Исайи дугъаз гьамци кӀуру:

– Сар касди, аьхю шадвал дюзмиш дапӀну, гизафдариз гъач гъапну 17ва, хябяхъ гъабшиган, чан лукӀ хялариз: «Гъачай, гьарсаб гьязур духьна» пуз, гьаъру. 18Хъа вардари, гаф саб дапӀнайиганси, кӀулар ккадагъуз хъюгъну. Сарпири дугъаз гъапну: «Узу жил гъадабгъназа ва узу, дина душну, дидиз дилигну ккунду, ккун апӀурза узлан хил алдабгъуб». 19Тмунури гъапну: «Узу хьуд жут йицар гъадагъназа ва узу дурариз лигуз душну ккунду, узлан хил алдабгъуб ккун апӀурза». 20Шубурпири: «Узу багарихьди эвлемиш духьнамиза ва гьаддиз гъюз шулдарзухьан» кӀуру. 21Хъа хъадакну гъафи гьадму лукӀру чан агъайиз гьамрар вари ктитну. Гьадмуган хъял кубчӀву хулан эйсийи чан лукӀраз гъапну: «Гъарах, шагьрин кючйиригъян дагну, тяди мина аьжузар, шикастдар, ликудар ва курдар хъади гъач». 22ЛукӀрура, душну гьаци дапӀну, кӀуру: «Агъа, яв буйругъ тамам гъапӀунза, вушра саб хъана йишв ими». 23Агъайи лукӀраз гъапну: «Душну, кючйириан хъана хъади гъач, йиз хулан суфра хъабцӀруси апӀин. 24КӀуразавуз: гьадму улихьна дих дапӀнайидарикан сарикьан йиз хураг ипӀидар».

Исайин ученик хьувалин шартӀар

25•Сабан Исайихъди хайлин халкь гъюради гъабхьну ва Дугъу, дурарихьинди илдицну, гъапи:

26– Эгер сар кас Узухьна, чан адашна дада, хпирна веледар, чвйирна чйир, гьацира чан хусуси уьмур нигь дапӀну дарфиш, дугъкан Йиз ученик хьидар+. 27Чан хач кьялʼин алдрурихьан, ва Узухъди дяргърюрихьан Йиз ученик хьуз хьибдар+. 28Учвкан фунури, хулар дивуз ккунди, сифте деъну, дидиз удучӀвру харжар гьисаб дарапӀди, думу дивну ккудубкӀбан бадали фйир лазим вуш гьисабназ гъададагъиш, 29ва шибритӀар ирчну, хулар ккудукӀуз дархьиш, мици гъяркъдар вари дугъʼин гьамци кӀури аьлхъидарин: 30«Гьаму касдихьан, хулар дивуз хъюгъну, ккудуркӀуз гъабхьундар?»

31Ясана фуну паччагьди, чахъ йицӀуд агъзур эскер хъади, жара паччагьдиина дяви апӀуз гъягъруган, чаина гъюрайи къад агъзур эскер айи кьушмихъди дяви апӀуз удукьидиш, улихьмиди деъну, везирарихъди мясляаьт дарапӀди гъитур? 32Ясана, гьадму кьушум ярхлаъ имиди, дугъу дяви дарапӀбан бадали йикьрар апӀуз вакилар гьаидарин? 33Гьамци учвкан гьарурихьан, чаз вари айибдихьан гьудудучӀвиш, Йиз ученик хьуз хьидар.

Кьилан кьилзивал

34Кьил ужуб мутму ву; хъа эгер кьилан кьилзишин гъудубгиш, думу фти кьилзи апӀиди+? 35Думу я ругдиз, я пейиндиз ярамиш дар; думу тина гатӀабхьур. Шлин ибариз ебхьураш, гъит ебхьри!+

15

Дудубгну гъибихъу агълижикан тахалус

15^1•Исайихьна, Дугъахъ хъпехъбан бадали, вари налук гъюдюбхрудар ва гунагькрар гъюри гъахьну. 2Фарисйирина аьлимари, Дугъу гунагькрар кьабул апӀура ва дурарихъди уьл ипӀури шула кӀури, наразивал улупури гъахьну+. 3Гьадмуган Исайи дурариз гьамциб тахалус ктибтуру:

4– Учвкан, чаз варж марчч ади, дурарикан саб гъудубгиган, урчӀвцӀурна урчӀвуб чюлиъ гъитну, гъудубгуб бихъайизкьан дарабгрур фуж шул? 5Хъа дибихъну, думу гъюнариина шадди за апӀидарин? 6Ва хулаз дуфну, дустарна гъуншйир уч дапӀну, дурариз «Узухъди шадвал апӀинай, гъудубгу чарва гъибихъунзуз», – пидарин+? 7КӀуразачвузки, гьамци аьршариъра чан тахсрар гардандиъ гъидису гунагькрикан, урчӀвцӀурна урчӀвур гунгьар ктарзук кӀурайи марцци касарикантӀан, артухъ шад хьиди+.

Гъудубгу арсран кепкикан тахалус

8Ясана фуну дишагьлийи, чаз йицӀуб арсран кепек ади, дурарикан саб гъудубгиган, чирагъ кабхьну, хал ичӀибкури, думу бихъайизкьан дарабгди гъибтур? 9Хъа му гъибихъган, чан дуст хпар ва гъуншйир уч дапӀну, дугъу: «Узухъди шад йихьай, узуз гъудубгу арсран кепек гъибихъунзуз» дарпиди гъитрин? 10Гьамци Аллагьдин малайикарра чан тахсрар гардандиъ гъидису сар гунагькриканра шад хьиди.

ЧӀуру рякъюъ ади дудургну, хъасин швумал духьну гъафи балкан

11Исайи хъана кӀуру:

– Сар касдиз кьюр бай ади гъахьну. 12Дурарикан бицӀинури адашдиз гъапну: «Я адаш! Ихь девлетнан узуз рубкьру пай ча». Адашдира баяриз девлет пай апӀуру. 13Сакьюдар йигъарилан бицӀину чве, чаз ккубкьуб вари уч дапӀну, ярхла юрдариз гъягъюру ва, душвариъ кефниинди яшамиш шули, чаз айи девлет вари хътипӀуру. 14Хъа вари хътипӀган, гьадму юрдариъ зурбади гаш абхъру, ва думу дарвалиъ ахъру. 15Думу гьадму юрднан сар агьалийихь яшамиш хьпакк ккуркьру. Эйсийира думу чан силар уьрхюз чюллериз гьаъру. 16Думу силари ипӀурайи бужвам дипӀнура чан фун абцӀуз рази вуди шуйи, амма гьадмура дугъаз туври шулдайи. 17Чан фагьмихъна гъафиган, дугъу гьамци гъапну: «Йиз адашдин хулʼин лихурайидариз фукьан булди уьл ади шуйи, хъа узу мушваъ гашу йикӀури азу! 18Душну йиз адашдиз пидиза: „Я адаш, узу, аьршариз ва увуз къаршу духьну, гунагьвалар гъапӀунза. 19Ва сарун яв бай ву пуз лайикьлур дарза. Узу увухъ лихурайидарин жергейиз кьабул апӀин“».

20Гьамци дупну, думу чан адашдихьна хътакуру. Думу ярхлаъ имиди дяркъну, адашдиз дугъан язухъ шулу ва, жаргъну душну, дугъан гардандиъ архьру ва макар апӀуру. 21Бали дугъаз кӀуруки: «Я адаш! Узу, аьршариз ва увуз къаршу духьну, гунагьвалар гъапӀунза ва сарун яв бай ву пуз лайикьлу дарза». 22Хъа адашди чан лукӀариз кӀуру: «Ужубсиб палат дубхну дугъахъ хъабхьай, хилихъ тӀубланра хъапӀай ва ликариинра алахьай. 23Хъасин гваназ дюбхнайи кӀари дубхну, убккай. ИпӀури ва убхъури шадвал апӀидихьа. 24Фицики му йиз бай дукӀну айи ва чӀиви гъахьну, дудургну айи ва гъидихъну». Гьамци вари шадвал апӀуз хъюгъну+.

25Аьхюну бай думуган хутӀлиъ ади гъахьну. ХутӀлиан гъюрайириз, хуларихьна багахь гъашиган, ялхъвнин мукьмар ерхьуру. 26Дугъу гъаравшарикан сарихьан гьерхру: «Му фу хабар ву?» 27Дугъура мугъаз: «Яв чве дуфна; яв адашди, думу сагъ-саламатди хътакбан сагълугънаан ганаз дюбхнайи кӀари дубккна» кӀуру.

28Аьхюну чве, хъял дуфну, хулаъ учӀвуз даккунди гъахьну. Адашди, удучӀвну, дугъаз хулаз дих апӀуру.

29Хъа дугъу адашдиз жаваб вуди кӀуру: «Магьа швнуд йисан увуз гъуллугъ апӀури аза ва сабанра яв гаф ликрикк ккивундарза. Хъа уву узуз йиз дустарихъди шадвал апӀуз мегьел саб мудуркьан тувундарва. 30Хъа чан пай улдугнайидарихъди дипӀну, яв гьамуну бай гъафиган, уву дугъаз дюбхнайи кӀари гъубккунва»+. 31Адашди дугъаз кӀуру: «Я жан бай! Уву гьарган узухъди хъава ва вари йизуб явуб ву, 32хъа яв му чве дукӀну айи ва чӀиви гъахьну, дудургну айи, гъидихъну, ва гьаддиин шад хьуб ва гешт хъапӀуб лазим вуйи».

16

Дугъривал ктру идарачийикан тахалус

16^1Хъа Исайи Чан ученикариз кӀуруки:

– Сар девлетлуйиз чан мяишат идара апӀру сар кас ади гъахьну. Гьадгъу эйсийин мяишат зяя апӀура кӀури, аьрза гъюру. 2Эйсийи дугъаз дих дапӀну гъапи: «Увкан узуз ерхьурайи аьрзйир гьапӀрудар ву? Яв идара апӀбан ляхнарин гьякь-гьисаб ча, фицики сарун увхьан мяишат идара апӀуз шулдарвухьан».

3Гьадмуган мяишатдин идарачийи чав-чакна кӀуру: «Узу гьапӀну ккун? Йиз агъайи хулан мяишат идара апӀувал узхьан тадабгъиди: жил йибккуз узхьан удубкьидар, шликанкӀа пул тӀалаб апӀуз начди вузуз. 4Йиз ляхнихьан гьадаиган, узу жарадарин хулариъ кьабул апӀру ужуб аьмал аьгъязуз». 5Хъа чан агъайин буржар кайидариз жа-жаради чахьна дих апӀури, дугъу сарпирихьан гьерхну: «Уву йиз агъайиз фукьан буржлу вува?» 6Дугъу: «Варж бети ччимдин» кӀуру. Хъа дугъаз идарачийи: «Ма яв расписка» ва тядиди «хьуцӀур бети бикӀ» кӀуру. 7Хъасин тмунурихьан гьерхру: «Хъа уву фукьан буржлу вува?» Дугъу: «Варж шишал дяхнин» кӀуру. Дугъазра кӀуру: «Ма яв распискара ва „миржцӀур шишал“ бикӀ». 8Хъасин эйсийи, чан нягьякь идарачийи аькьюллу ляхин гъапӀну кӀури, дугъан тяриф апӀуру. Фицики гьамусдин деврин адмийир аквнахьна чалишмиш шулайидартӀан чпин хайирнан гъаврикк ккайидар ву+.

9Хъа гьаддиз Узу кӀуразачвуз: учвуз жилʼин тувнайи девлетниинди жарадариз хайир тувай. Фицики му дюнʼяйин девлетар тӀанкь гъапиган, учву Агъайин гьаргандин хулариъ кьабул апӀидичву. 10ЦӀиб вуйибдиъ дугъри кас – аьхюбдиъра дугъри ву, хъа цӀиб вуйибдиъ угъри – аьхюбдиъра угъри ву+. 11Гьаци вуйиган, эгер учвʼина жилариин али девлет аманат апӀуз шулдарш, хъа аьршариин али хазна шли учвʼинна аманат апӀиди+? 12Ва эгер учву жарарин девлетнаъ угъри гъахьнуш, учвуз ичвуб шли тувди? 13Гьич сар гъуллугъчийихьанра кьюр агъайиз гъуллугъ сабси апӀуз шулдар, фицики дугъаз санур даккун, хъа тмунур ккун хьиди, вая сариз ужуди гъуллугъ апӀиди, хъа тмунуриз – чӀуруди. Аллагьдизра девлетназра сатӀиди гъуллугъ апӀуз хьибдарчвухьан+.

Къанун ва Аллагьдин Паччагьлугъ

14•Пул ккуни фарисйир, гьаму гафарихъ хъпехъури, Исайиин аьлхъюри гъаши+.

15Дугъу дурариз гъапи:

– Учву инсанарин улихь гьякьлудар вуди улупурачва, хъа Аллагьдиз ичв юкӀвар аьгъя, фицики инсанариз фу заан вуш, Аллагьдиз думу алчагъвал ву+. 16Ягьʼя гъяйизкьан къанун ва пайгъамбрар ади гъахьну. Хъа Ягьʼя гъафихъанмина Аллагьдин Паччагьлугъдикан Ужувлан хабар рабгъура ва гьарсар дидиъ гужниинди учӀвуз чалишмиш шула+. 17Амма къанундин саб цӀаркьанра дубгайиз, заварна жилар ухди дармадагъин шул+.

18Чан хпир гьадаурайири ва жарар хурайири кьяппавал апӀура. Хъа гьарсар жилирихьан гьудучӀву хпир хурайирира кьяппавал апӀура+.

Девлетлуйинна Лазарин гештваликан ва аьзабнакк хьуваликан

19Сар кас девлетлу вуди, багьа вуйи палтар алахьури, гьар йигъан гешт хъапӀри гъахьну. 20Хъа гьацира Лазар кӀуру, чан хамриин хац алабхьнайи, дугъан урнарихъ дахъри шлу касибра гъахьну. 21Думу девлетлуйин суфрайихъан хътахьру кьацӀар вушра итӀуз рази вуйи, ва хуйири, дуфну, дугъан хацариз мелз йивури гъахьну. 22Касиб гъачӀиган, малайикари думу Ибрагьимдин багахьна гъахуру. Девлетлура йикӀуру, ва думура кивру+.

23Жегьеннемдиъ аьзабар зигури ади, дугъу улар за гъапӀиган, дугъаз ярхлаъ Ибрагьимна дугъан гъвалахъ деънайи Лазар рякъюру+. 24Ва дугъʼан гьарай утӀубччвуру: «Я Ибрагьим аба! Йиз язухъ апӀин; Лазар узухьна гьаъ. Дугъу чан тӀубан кӀакӀ штук кубсну, йиз мелз кьяши апӀри, узу му жегьеннемдин цӀин аьзабнакк кказа»+. 25Хъа Ибрагьимди дугъаз кӀуру: «Йиз бай! КӀваин апӀинки, сарун увуз яв уьмриъ рубкьру ужʼвал гъурубкьунвуз, хъа Лазариз писвалтӀан фукӀа гъябкъюндар. Гьамус дугъаз мушваъ гешт ккабхъна, хъа уву аьзабнакк ккава. 26Хъа дитӀланра гъайри, явна ич арайиъ гьациб зурба деринар айихьки, милин увухьна гъюз ккунидарихьан ва дилин гьамина гъюз ккунидарихьан дилан улдучӀвуз хьибдар». 27Гьадмуган девлетлуйи гъапи: «Я аба! Увкан Лазар йиз адашдин хулаз гьауб ккун апӀурза. 28Узухъ хьур чве хъазухъ: гъит Лазари, гьадму йиз чвера гьаму аьзабнан йишваз дяргъруси, гьадрарихь чаз гъябкъюбдикан шагьидвал апӀри». 29Ибрагьимди дугъаз гъапи: «Дурариз Мусайин ва жара пайгъамбрарин китабар а; гъит гьадрарихъ хъебехъри»+. 30Хъа девлетлуйи кӀуру: «Ваъ, Ибрагьим аба! Белки, магьа гъачӀидарикан сар, дурарихьна дуфну, ктибтиш, дурари гунгьар гардандиъ дисиди ва тахсрар апӀидар». 31Гьадмуган Ибрагьимди дугъаз кӀуру: «Эгер дурар Мусайихъ ва пайгъамбрарихъ хъпехъурадаш, дурар, фуж гъачӀидаригъян чӀиви гъахьишра, хътругъур»+.

17

Гунагь ляхникан, швумал хьубкан ва хил алдабгъбакан

17^1•Исайи чан ученикариз кӀуру:

– Инсан гунагьвалиъ тӀаъру тямягьяр чарасуз гъиди. Аммаки тямягьяр шлиланмина гъюруш, гьадгъан гьял пис хьибди+. 2Думу касдиз, тямягьвал кипну, зяифдарикан саркьан рякъʼан адаайиз, чан гардандиъ рягънин ахал ипну, учв гьюлиз гатӀахьнийиш, ужу шлийи+. 3Уягъди гъузай. Эгерки яв чвуччву увуз къаршу гунагьвал апӀураш, мапӀан йип дугъаз, ва эгер тахсир гардандиъ гъибисиш, дугълан хил алдабгъ+. 4Сад йигъан увуз къаршу вуди ургуб ражари гунагь ляхин дапӀну, ва ургубан швумал вуза гъапиш, дугълан хил алдабгъ+.

5Ученикари Исайиз кӀуру:

– Ич хъугърувал артухъ апӀина, Агъа!+

6Агъайи дурариз кӀуру:

– Эгер учвуъ бицӀи дилсибкьан хъугъувал аш ва учву инжирин гьариз: «КудубчӀвну гьюлиъ убс» гъапнийиш, думу учвухъ хъпехъидийи+.

Ужудар лукӀар йихьай

7Чаз хутӀил хъапӀру вая маларихъ гъягъру лукӀ ади, думу чюлиан гъафиган, дугъаз: «Гьяракат апӀин, суфрайихъ деъ» шли кӀуру? 8Дугъаз аьксина вуди: «Узуз хябяхъдин хураг гьязур апӀин ва, юкьвʼан идибтӀну, узу ипӀури ва убхъури имиди, узуз гъуллугъ апӀин, хъасин уву ипӀин ва убхъ», пидаринхъа? 9Му лукӀру чан буйругъ тамам гъапӀну пну, дугъаз аферин пидинхъа? Пидар пну, фикир апӀураза. 10Гьаци учвура, учвуз буйругъ дапӀнайи ляхнар тамам гъапӀиган, йипай: «Учу фтинкӀа ккадру лукӀар вуча, гьаз гъапиш учу буржлу вуйиб гъапӀунча».

Хамран аьзар кайидар сагъ апӀуб

11Ерусалимдиз гъюрайи Иса Самария уьлкейинна Галилей уьлкейин арайиъ айи 12саб гъулаъ учӀврайиган, Дугъаз цӀиб ярхласи дийигъну, хамран аьзар кайи йицӀур кас алахъуру+. 13Дурари аьхю сесниинди кӀуру:

– Я Мялим Иса! Ич язухъ апӀинава!

14Дурар дяркъну, Исайи дурариз кӀуру:

– Душну учву маллйириз улупай.

Дурар, гъягъюри имиди, уьзрихьан марцц шулу+.

15Дурарикан сар, учв сагъ гъашиб дябкъну, Аллагьдин ад за апӀури, кьяляхъ хътакуру 16ва, Исайин ликарикк дахъну, дугъу Исайиз чухсагъул кӀуру. Му Самария уьлкейин агьали вуйи+. 17Гьадмуган Исайи гьерхру:

– Учву йицӀридра сагъ гъахьундайинхъа? Имбуну урчӀвур нашди? 18Дурарра гьаз, сар гъураба самариялу ктарди, Аллагьдиз чухсагъул пуз кьяляхъ хътакундар?

19Хъа мугъаз гъапи:

– Гъудужвну гъарах, яв хъугъували уву гъюрхну+.

Аллагьдин Паччагьлугъ улубкьуваликан

20•Фарисйири, Аллагьдин Паччагьлугъ фила улубкьиди, кӀури, гьерхиган, Исайи дурариз жаваб тувру:

– Аллагьдин Паччагьлугъ рябкъруси гъибдар+. 21Ва сарира пидарки: «думу дуфну магьа гьамшваъ а», вая «магьа гьатшваъ а», фицики Аллагьдин Паччагьлугъ ичв арайиъ а.

22Гьацира Исайи ученикаризра кӀуру:

– Гьацдар йигъар гъидики, сад йигъанкьан Инсаниятдин Бай учуз рякъюз ккунийкӀан пидичва, амма рякъидарчвуз+. 23Ва учвуз «гьатмагьа гьатушвахь», вая «магьа, гьамушвахь хьа» гъапишра, мягъянай ва мехъерганай:+
24фицики кьюркьлин цӀаси, завун саб кӀулихъ крибчубди фици завун тмуну кӀулиз нур тувруш, гьаци хьиди Инсаниятдин Байра Чан йигъан. 25Хъа гъи Думу гизаф аьзабар ккюргъбакк ва гьамусдин наслари нигь апӀбакк ккуркьди+. 26Нюгьдин йигъари фици гъабхьнуш, Инсаниятдин Балин вахтарира гьаци хьибди:+
27Нюгь гимийиъ эу йигъʼина гъяйиз, вари халкь ипӀури-убхъури, швушвар хури, швуваз гъягъюри гъахьну, хъа вари дюнʼяйиин шид улубчӀвиган, дурар вари пуч шулу+. 28Лутдин вахтарира гьаци гъабхьнийи: вари халкь, гъайгъусузди, ипӀури-убхъури, ариш-вериш апӀури, тум убзури, хулар тикмиш апӀури гъахьну; 29хъа Лут Содомдиан удучӀву йигъан завариан цӀинна гугуртин мархь гъубгънийи ва вари тӀанкь гъапӀнийи+. 30Инсаниятдин Бай гъафи йигъанра гьаци хьибди.

31Думу йигъан фуж гъваин алди гъашиш, хъа мутму – хулаъ, дурар гъадагъуз хулаз дурушри, фуж хутӀлиъ ади гъашиш, думура дурушри+. 32Лутдин хпир кӀваин апӀинай+. 33Фуж чан уьмур уьбхюз хъюгъиш, думу дугъу пуч апӀиди, хъа шли думу пуч гъапӀиш, гьадгъу думу чӀиви апӀиди+. 34КӀуразачвуз: думу йишван саб аьхникк кьюр хьиди, дурарикан сар гъадагъиди, хъа тмунур гъитди. 35Кьюр хпир ахларихъ хъаш, дурарикан сар гъадагъиди, тмунур гъитди. [ 36][*]

37Хъа гьадмуган ученикари Исайихьан гьерхру:

– Мици наан хьибди, Агъа?

Дугъу дурариз гъапи:

– Майит наан аш, гьадина люкьярра уч хьиди.

18

АчӀни дишагьлийикан ва диванбегийикан тахалус

18^1Хъасин Исайи ученикариз, чпи гьарган ккарагури ва юкӀв дар дарапӀди духьну ккун кӀури, дурариз саб тахалус ктибтуру:+

2– Саб шагьриъ Аллагьдихьан гучӀ ва инсанарихьан нач адру диванбеги ади гъахьну. 3Гьадму шагьриъ сар ачӀни дишагьли ади ва дугъу, диванбегийихьна гъюри, учв душмнихьан уьрх, кӀури гъахьну. 4Амма диванбегийи хайлин вахтна дугъаз иб дириври гъахьну. Хъа аьхирки дугъу чав-чакди кӀуру: узуз я Аллагьдихьан гучӀударшра, я адмийирихьан нач кадаршра, 5гьаму ачӀни дишагьлийи узу сикинди гъидритди хьпаз лигну, гьарган гъюри, узу инжик дарапӀбан бадали, думу уьрхидиза.

6Агъайи хъа кӀуру:

– Ебхьуранчвуз, гьякьсуз диванбегийи фу кӀураш? 7Аллагьди уьрхидаринхъа, Чаз йигъ-йишвди ккарагурайи, Чав ктагъдар, гьеле дурар уьрхюз кьан апӀурушра+? 8КӀуразачвузки, Дугъу дишлади дурар уьрхюз кюмек тувди. Амма Инсаниятдин Бализ, жилʼина гъафиган, хъугъувал бихъуйкӀан яраб+?

Фарисейиканна налук уч апӀрурикан тахалус

9Исайи гьацира чпин дугъривалиин шак алдарди, имбудар асккан апӀурайидаризра гьамциб тахалус хуру:+

10– Кьюр кас Аллагьдин хулаъ ккарагуз учӀвну: сар – фарисей, тмунурра – налукар гъадагърур+. 11Фарисейи, ккарагруган, чакна гьамци кӀуру: «Я Аллагь! Увуз чухсагъул кӀураза, узу миди вуйи пис инсанарсир, тӀарашчйирсир, алдатмиш апӀрударсир, кьяппйирсир вая гьаму налукар уч апӀрурсир дарапӀбаз+. 12Гьяфтайиъ кьюб ражари ушв бисури шулза, вари гъазанмиш гъапӀубдин йицӀубпи пай тувраза»+. 13Налукар гъадагърурихьан, ярхласи дийигъну, завузди улар за апӀузкьана гъабхундайи, хъа чан мухур убччвури, кӀури гъахьну: «Я Аллагь! Язухъ апӀина йиз, гунагькрин!»+
14КӀуразачвуз, думу чан хулаз фарисейтӀан артухъди марцц духьну гъушну, фицики чав учв заан апӀурайи гьарсар кас асккан апӀиди ва чав учв аскканди дисурайир заан хьиди+.

Исана бицӀидар

15•Исайихьна, дурарилан хил алдатри кӀури, набалугъ бицӀидарра хури шуйи; ученикари, кӀуруш, му гъябкъиган, гъадагъа апӀуру. 16Хъа Исайи, бицӀидариз чахьна дих дапӀну, кӀуру:

– БицӀидар узухьна гъюз гъитай, гъадагъа мапӀанай, Аллагьдин Паччагьлугъ гьацдаринуб ву. 17Гьякь кӀуразачвуз, Аллагьдин Паччагьлугъ бицӀириси кьабул дарапӀур дидиъ учӀвидар+.

18•Гьюкумдрарикан сари Исайихьан гьерхру:

– Я гъяни Мялим! КкудудубкӀру уьмур рубкьбан бадали, узу фу дапӀну ккунду+?

19Исайи дугъаз гъапи:

– Гьаз Узуз гъянир кӀурава? Сар Аллагьдилан гъайри саркьан гъянир дар. 20Хъа гьамцдар Аллагьдин табшуругъар аьгъявузки: «кьяппавал мапӀан», «адми миликӀан», «мигьитӀибкӀан», «кучӀлин шагьидвал мапӀан», «адашдизна дадайиз гьюрмат апӀин».

21Дугъу жаваб туву:

– Вари гьамрар йиз жигьил вахтарихъанмина тамам апӀураза+.

22Гьаму деебхьну, Исайи дугъаз гъапи:

– Сабсан увуз гьубкӀрадар: увуз айи-адру девлет масу тувну, касибариз пай апӀин, гьадмуган аьршариъ увуз девлет хьибдивуз. Хъасин Узухъди гъач+. 23Му гафар гъеерхьиган, му кас пашман шулу, гьаз гъапиш думу гизаф девлетлу вуйи.

24Дугъан пашманвал гъябкъю Исайи кӀуру:

– Девлетлуйириз фукьан читин дарин Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учӀвуз! 25Девлетлуйиз Аьршарин Паччагьлугъдиъ учӀвубтӀан, девейиз рубдин гъюнʼан удубчӀвуб рягьят ву.

26Му гафар гъеерхьдари гьерхру:

– Шилхьан учв уьрхюз хьиди?

27Исайи кӀуру:

– Инсанарихьан даршлуб Аллагьдихьан шулу+.

28Петри Дугъаз кӀуруки:

– Магьа учу, вари учуз айиб гъибтну, Увухъди хъачаки+.

29Исайи дурариз кӀуру:

– Дугъриди кӀуразачвуз: Аллагьдин Паччагьлугъ бадали чан хал вая шив, ваяки чвйирна чйир, ясана абйир-бабар ва веледар дирчну, фуж Узухъди гъафиш,+
30гьадгъаз му вахтари мурартӀан швнубсабан артухъ хьибди ва гъюзимбу вахтарира ккудудубкӀру уьмур хьибди.

31•Хъа йицӀикьюр Чан ученикар гъирагъдиз гьадаъну, дурариз кӀуру:

– Магьа ухьу Ерусалимдиз гъягъюрахьа ва Инсаниятдин Балкан пайгъамбрарилантина дибикӀнайиб вари тамам хьибди:

32«Ав, Думу аллагьсузарин хилиз тувди, Дугъʼина аьрвалар хиди, Думу алчагъ апӀиди, Дугъʼин тутйир алатӀиди. 33Думу гъирмажарихьди урччвиди ва, аьхирки, йикӀиди, хъа шубудпи йигъан Думу чӀиви хьиди»+.

34Амма ученикар фтинкӀа гъаври ахъундайи; му гафарин сир дурарихьна гъурубкьундайи ва дурарихьан Исайи гъапиб аннамиш апӀуз шуладайи+.

35•Иса Ерихон шагьрихьна гъюрайиган, сар кур кас, садакьа ккун апӀури, рякъюхъ деънайи+. 36Дугъу, чан гъвалхъантина халкь гъягъюрайиб деебхьну, гьерхру:

– Му фу хабар ву?

37Дугъаз: «Назаретдиан вуйи Иса гъюра», – гъапнийи. 38Гьадмуган дугъу чӀигъ апӀуру:

– Я Давудгъярин Бай Иса! Йиз язухъ апӀина!+

39Улихьди гъягъюрайидари куриз ккебехъ кӀуйи, амма дугъу айибтӀан артухъ чӀигъ гъапӀу:

– Давудгъярин Бай! Йиз язухъ апӀин!

40Исайи, хъугъужвну, думу Чахьна хуз амур апӀуру. Ва думу гъафиган, дугъхьан гьерхру:

41– Узкан фу ккундувуз?

Дугъу кӀуру:

– Агъа! Узуз рябкъюз ккундузуз.

42Исайи дугъаз гъапи: «Рябкъ! Яв хъугъвали уву гъюрхну»+. 43Дугъаз дишлади рябкъюри шулу, ва думу, Аллагьдин ад за апӀури, Исайихъди гъушу. Вари халкьди, му дябкъну, Аллагьдин тяриф апӀури гъаши.

19

Заккай

19^1Хъасин Иса, Ерихондиъ учӀвну, шагьриантина гъягъюри гъахьну+. 2Душваъ налук гъюдюбхрударин аьхюр вуйи Заккай кӀуру сар девлетлу кас айи. 3Дугъаз Иса рякъюз ва фицир вуш лигуз ккун гъабхьи, амма халкьдигъян рякъюз шуладайи, фицики Заккай жандкин исчӀлир вуйи. 4Хъа улихьинди жаргъну, Иса рякъбан бадали, Заккай инжирин гьаригъ гъючӀвру, гьаз гъапиш Иса гьадушвхьантина душну ккунди айи. 5Исайиз, душвахьна гъафиган, Заккай рякъюру ва кӀуру:

– Заккай! Чикиди гъюдучӀв, фицики гъи Узу яв хулаъ хялижв духьну ккунду.

6Дугъу, дишлади гъюдучӀвну, Иса чан хулаъ шадвалиинди кьабул апӀуру. 7Му гъябкъю халкьдик гъал кабхъру ва, Иса гунагькар касдихь дергну кӀури, наразиди улхури гъахьну+. 8Заккайи Агъайиз кӀуруки:

– Агъа! Йиз девлетнан гьацӀ узу касибариз тувдиза ва, эгер узу шлихьан артухъ гъадабгънуш, юкьуб ражари артухъ тувдиза+.

9Исайи дугъаз гъапи:

– Гъи му хулазра уьрхювал гъафну, фицики мура Ибрагьимдин насликан ву+. 10Инсаниятдин Бай пуч шулайидар агуз ва ккадагъуз дуфнайир ву.

11•Гьамдихъ хъпехъурайидариз Исайи сабсана тахалус ктибтуру, фицики, Думу Ерусалимдиз багахь духьнайиган, гизафдари, лап багарихьди Аллагьдин Паччагьлугъ улубкьиди пну, фикир апӀурайи+. 12Гьаци вуйиган Исайи кӀуру:

– Заан тухмиан вуйи сар кас, учв паччагьвализ тяйин апӀбан кьяляхъ хътакуз кӀури, ярхла уьлкейиз гъягъюру. 13Рякъюъ учӀвайиз, дугъу чан йицӀур гъуллугъчийиз дих дапӀну, гьардихьна йицӀуб гъизилин манат тувру ва кӀуру: «Узу хътакайиз, му пул ляхник кипай». 14Хъа му юрднан агьалйириз думу ккунир дайи, ва дугъан кьяляхъди учв гъягърушваз адмийир гьаъру: «Дугъу ич паччагьвал дапӀну ккундарчуз» пуз+. 15Мидизра дилигди, паччагьди тяйин дапӀну хътакиган, чав пул туву гъуллугъчйириз, шли фу гъазанмиш гъапӀнуш аьгъю апӀбахъди, чахьна дих апӀуру. 16Сарпири дуфну кӀуру:

– Агъа, яв саб гъизилин манатди йицӀуб гъизилин манат гъазанж гъабхну.

17Агъайи дугъаз гъапну:

– Аферин увуз, ужур гъуллугъчи! Уву бицӀи ляхниъ дугъри хьувализ яв хилиз йицӀуб шагьур гъадагъ+.

18Кьюрпири дуфну кӀуру:

– Агъа, яв саб гъизилин пули хьуб гъизилин манат гъазанж гъабхну. 19Мугъазра кӀуру:

– Увухьнара идара апӀуз хьуб шагьур тувраза.

20Шубурпири дуфну кӀуру:

– Агъа, магьа яв гъизилин манат: ягълухъигъ гъивну гъюбхюнза. 21Фицики узуз увхьан гучӀ гъабхьнийзуз, гьаз гъапиш уву инсафсуз адми вува: жвуву дидривуб гъадабгърур ва жвуву дурубзуб ккадабцӀрур.

22Паччагьди дугъаз гъапну:

– Узу яв гафариинди яв диван апӀидиза, аьмалдар лукӀ! Увуз узу инсафсуз адми вуйиб, жвуву дидривуб гъадабгърур ва жвуву дурубзуб ккадабцӀрур вуйиб аьгъяди,+
23уву йиз пул, узуз гъазанж гъюруганси, гьаз ишлетмиш гъапӀундарва?

24Ва чан улихь дийигънайидариз кӀуру:

– Дугъахь хьайи пул дибисну, йицӀуб гъизилин пул хьайириз тувай.

25Хъа дурари паччагьдиз кӀуру:

– Я агъа, дугъахь йицӀуб гъизилин манат гьацира хьа.

26– КӀуразачвуз, гьарсар айириз хъана тувну хьибди, хъа адрурихьан айибра тадабгъиди+. 27Хъа узу чпин паччагь духьну даккни, йиз душмнар гьамина аькъинай ва йиз улихь урччвай+.

28•Гьамци дупну, рякъ давам апӀури, Иса Ерусалимдиз багахь шулайи. 29Елион дагъдихь, Вифагия ва Вифания гъуларихьна багахь шулайиган, Дугъу Чан кьюр ученик, гьамци дупну, дина гьаъру:+

30– Гьатму гъаншариъ айи гъулаз гъарахай, душваъ учӀвиган, мегьел сар каскьан элелеу, дибтӀнайи гъудугъ бихъидичвуз. Думу тудубчну гьамина аьбкъинай. 31Нагагь шликӀа: «Му гьаз тудубчурачва?» пну, гьерхиш, дугъаз гьамци йипай: «Думу Агъайиз бакарди ву».

32Гьаъдар гъушу ва, Исайи гъаписи, дурариз гъудугъ бихъуру. 33Дурари гъудугъ тудубчурайиган, дидин эйсийи дурарихьан гьерхру:

– Гъудугъ гьаз тудубчурачва?

34Дурари жаваб тувру:

– Думу Агъайиз бакарди ву.

35Думу Исайихьна хуру. Даждиин чпин палтар илирчну, хъасин Иса дидʼин илитуру. 36Иса гъягъруган, халкьди рякъюкк чпин палтар ккирчуйи+.

37Хъа Думу Елион дагъдин канчӀлихъна гъурукьиган, вари Дугъан ученикари шадвалиан, чпиз гъяркъю вари аьламатарин сагълугънаан, зарб сесниинди Аллагьдин тяриф апӀуз хъюгъру:

38– Агъайин ччвурнахъди гъюрайи

Паччагьдиз ужʼвал ишри!

Завариин мясляаьт, аьршариъ ад ибшри!

39Халкьдин арайигъян бязи фарисйири Исайиз кӀуру:

– Мялим! Яв ученикариз гъадагъа апӀин+.

40Хъа Дугъу дурариз жаваб вуди кӀуру:

– КӀуразачвузки, нагагь дурар ккебехъиш, гъванар улхиди.

41Хъа Ерусалимдиз багахь гъашиган, дидиз лигури, Иса гъишу+. 42Хъа кӀуру:

– Хуб ужу шлийи, эгер увуз мясляаьт шли хураш, гьамус аьгъю гъабхьнийиш! Амма му яв уларихьан гьамусяаьт гьебкна. 43Увʼин гьацдар йигъар улуркьидики, яв душмнари увлан барйир илтӀикӀиди, кьялаъ тӀапӀди ва варишварихъанди увʼина гьюжум апӀиди. 44Ва яв веледарихъди уву ккидипиди, яв гъван гъвандиин гъибтидар, фицики увухьна Аллагь гъафи йигъ аьгъю гъабхьундарвуз+.

45•Хъасин Аллагьдин хулаъ учӀвну, Дугъу душваъ шейʼар масу туврайидарна гъадагъурайидар, гьамци кӀури, утӀурккуру:

46– Гирами китабариъ дибикӀна: «Йиз хал ккарагру хал хьибди», хъа учву дидкан тӀарашчйирин мугъара дапӀначва.

47Хъа гьаддихъантина Исайи Аллагьдин хулаъ гьар йигъан аьгъювалар улупури гъахьну. Жугьдарин аьхюну маллйирина, аьлимарина халкьдин улихь хьайидари Думу йикӀуз чара абгури шулу. 48Хъа бихъури гъабхундар, гьаз гъапиш халкь, Дугъхьан гьудудучӀври, Дугъахъ хъпехъури шуйи.

20

ТӀумутӀчйирикан тахалус

20^1•Гьадму сад йигъан, Исайи Аллагьдин хулан гьяятдиъ Ужувлан хабарнакан аьгъювалар улупурайи вахтна, агъсакъларра хъади Дугъахьна жугьдарин аьхюну маллйирна аьлимар дуфну, 2Дугъаз кӀуру:

– Учуз, Уву му ляхнар фициб гьюкмиинди апӀураш, Увуз мициб гьюкум шли тувнаш, йип+.

3Исайи дурариз жаваб вуди кӀуру:

– Узура учвуз саб суал тувдиза, йипай Узуз: 4Ягьʼяйин штуан апӀувал аьршариан вуйин, даршиш инсанарихьан+?

5Дурари, фикрарикк ккахъну, чиб-чпикди гьамци пуз хъюгъру:

– Эгер ухьу «аьршариан» гъапиш, Дугъу пиди: «Учву дугъахъ гьаз хъугъундарчва?»+
6Хъа эгер «инсанарихьан» гъапиш, гьадмуган вари халкьди ухьʼина гъван уьлюбхиди, гьаз гъапиш халкь, Ягьʼя пайгъамбар ву кӀури, хъугъна+.

7Гьаддиз дурари: «Наънан вуш аьгъдарчуз» гъапнийи. 8Исайи дураризра гъапи:

– Узура пидарзачвуз, фициб гьюкмиинди му апӀураш.

9•Хъасин халкьдихьинди илдицну, Дугъу гьамциб тахалус ктибтуру:

– Сар касди тӀумтӀин багъ ибтру, ва тӀумутӀчйирихьна арендайиз тувру ва учв хайлин вахтназ удучӀвну гъягъюру+. 10Вахт гъабхьиган, дугъу тӀумутӀчйирихьна чан пай тӀумтӀар хуз лукӀ гьаъру, амма дурари лукӀ дурччвну, фукӀара тутрувди утӀуккуру. 11Хъана жара лукӀ гьаъру, ва думура дурччвну, сюгмиш дапӀну, фукӀа хьтарди хътауру. 12Хъана шубурпирра гьаъру, дурари думура дурччвну, зийнар дапӀну, хътӀурккуру+. 13Гьадмуган тӀумтӀин багъдин эйсийи гъапну: «Узу гьапӀну ккунду? Йиз масан бай гьаъдиза, белки, думу дяркъну, дурариз нач шул»+.

14Хъа думу гъяркъиган, тӀумутӀчйири чпин арайиъ гьамци фикир апӀуру: «Му эйсийин ирсчи ву, гъачай думу йивну йикӀухьа, ирс ухьуз гъубзди»+. 15Думу, багъдиан адаъну, йикӀуру. Багъдин эйсийи дурарикан гьапӀди+? 16Учв дуфну, му тӀумутӀчйир йихиди ва багъ жарадарихьна тувди.

Му гъеебхьдари кӀуруки:

– Дициб ляхин саб вахтнара дарибшри!+

17Хъа Исайи, дурарилан ул илбицну, гьерху:

– Хъа му дибикӀнайибдин мяна фу ву: «Устйири гатӀабхьу гъван мурччвануб гъабхьну?» 18Гьадму гъвандиина ахъу гьарсар парчйир хьиди, хъа думу гъван шилʼина абхъиш, чархьиди.

19•Жугьдарин аьхюну маллйирна аьлимар Исайи ктибту тахалус чпикан вуйибдин гъаври ахъру. Дурари гьадмуган, Иса йикӀбан бадали, саб багьна абгури гъахьну, хъа халкьдихьан гучӀуйи.

Паччагьдинуб паччагьдиз, Аллагьдинуб Аллагьдиз

20Хъасин Дугъʼин ул алди гъитру, Дугъахъ футнакрар хъитру. Дурари, чпи зиълан дугъриди улупури, Дугъу гъапи гафарикан багьна дапӀну, хъасин Иса гьюкумдарин хилиз тувбан бадали, чарйир агуз хъюгъру+.

21Сабан дурари Исайихьан гьерхру:

– Мялим! Учуз Уву гьякь кӀурайиб ва аьгъювалар улупурайиб, гьич сарин машназ дилигди инсанар Аллагьдин дугъри рякъюъ тӀаърайиб аьгъячуз. 22Учуз йип: Учу Римдин паччагьдиз налук тувуз хай шулин, дарш шулдарин+?

23Исайи дурарин аьмалдарвалин гъаври ахъну, гъапи:+

24– Узуз пул улупай: мидик шлин шикилна ччвур ка?

Дурари: «Рим паччагьдин» – пну, жаваб тувру. 25Дугъу дурариз кӀуру:

– Гьаци вуйиган, паччагьдинуб паччагьдиз, хъа Аллагьдинуб Аллагьдиз тувай+.

26Гьамци халкьдин улихь, Исайин гафариъ гьякьсузвал абгуз даршиди, Дугъан жавабниин мюгьтал духьну, дурар ккебехъу.

Ургур чвуччвуз гъушу сар хпирикан

27•Гьадму вахтна гъачӀидар чӀиви шлуб дар кӀурайи саддукйирикан сакьюдари дуфну гьерхру:+

28– Мялим! Мусайи учуз, эгер хпир айи чве веледар даршиди гъачӀиш, гьадгъан хпир тмуну чвуччву гъадагъну, чан чвуччвун тум арайиз дубхьну ккунду, кӀури дибикӀна. 29Ургур чве гъахьну: сарпир, хпир духну, велед даршиди гъакӀну. 30Гьадму хпир кьюрпи чвуччву чаз дитну, хъа гьадмура велед даршиди гъакӀну. 31Думу хпир шубурпири, хъасин – вари ургрид чвйирира чпиз дитри, велед даршиди, вари чвйир гъийихну. 32Аьхирки гьадму дишагьлира гъакӀну. 33Гьаци вуйиган, гъиямат йигъан вари чӀиви шлуган, думу шлин хпир хьиди? Ургрид чвйиризра думу швуваз гъушнийи аьхир!

34Исайи дурариз жаваб вуди гъапи:

– Гьамус яшамиш шулайи гьаму аьсрин веледари швушвар хура ва швуваз гъягъюра. 35Хъа ккудудубкӀру уьмриз гъачӀихъан чӀиви хьуз лайикь вуйидари душваъ я швушвар хурдар, я швуваз гъягъюрдар+. 36Дурарихьан сарун йикӀузра хьидар, фицики дурар малайикарси ву. Хъа дурар чӀиви хьувалиинди Аллагьдин веледар ву.

37Хъа гъийихдар чӀиви хьуб дугъридан гьякь вуйивал Мусайира улупураки: учв зазран рукнахь хьайиган Агъайиз «Ибрагьимдин Аллагь, Исакьдин Аллагь ва Якьубдин Аллагь» гъапнийики. 38Аллагь дийихнайидарин ваъ, хъа чӀивидарин Аллагь ву, фицики дугъандар вари чӀивидар ву.

39Мидиз аьлимарикан бязидари гъапну:

– Мялим! Уву дурариз ужуди гъапунва.

40Сарун сарира Исайихьан гьич сабдиканра гьерхуз кӀубанвал гъапӀундар+.

Месигь шлин Бай ву?

41•Хъа Исайи дурариз кӀуру:

– Гьаз Месигь Давудгъярин Бай ву кӀура+? 42-43Чав Давудри Мяълийирин китабдиъ кӀура:

«Аллагьди йиз Агъайиз гъапну:

Узу Яв душмнар, духну,

Яв ликарикк дахьайизкьан,

Йиз арччул гъвалахъ деъ»+.

44Давудри Дугъаз Агъа кӀура, гьаци вуйиган Думу дугъан Бай фици хьидихъа?

Аьлимарихьан ихтият хьуб

45Вари халкь хъпехъурайиган, Исайи Чан ученикариз кӀуру:

46-47– Ярхи палтар алди лицру къанунчйирихьан ихтият йихьай. Дурариз чпин тяриф апӀури, халкьар уч шлушвариъ чпи тебрик апӀури ккунду, мистариъ ва ипӀру-убхърушвариъ варитӀан гьюрматлу йишвариин деуз ккунидар ву. Дурари ачӀни хпарин хулар тадагъну хътитӀуру, кьюб маш гъяди гъудгнар апӀуру. Дурариз варитӀан яман жаза хьибди+.

21

АчӀни дишагьлийин садакьа

21^1•Кьяляхъ илдициган, Исайиз Аллагьдин хулан хазнайиъ садакьйир иврайи девлетлуйир рякъюру+. 2Дугъаз гьацира кьюб шигьи дирчу сар касиб ачӀни хпирра рякъюру. 3Гьадмуган Исайи кӀуру:

– Гьякьди кӀуразачвуз, гьаму ачӀни дишагьлийи вардаритӀан гизаф дивну, 4Фицики миди вуйидари садакьйир уьлдюгънайивалиан артухъ вуйибдикан дивну, хъа дугъу чан касибвалиан чаз айи-адруб вари дивну+.

Аллагьдин хал дабгъуб

5•Ученикарикан сакьюдари: «Аллагьдин хал фукьан уччву гъванарихьди ва багъишарихьди фукьан ужуди дабалгнадаринхъа!» гъапиган, Исайи гьамци кӀуру:

6– Гьацдар йигъар гъидики, учвуз рябкъюрайишваъ гъван гъвандиин гъубзидар, вари даргъиди+.

7Хъа Дугъхьан гьерхру:

– Я Мялим! Дици фила хьибди? Мици шлу вахт фициб лишниинди аьгъю хьибди?

8Исайи гъапи:

– Учву алдатмиш апӀуз мигъитанай, фицики гизафдар Йиз ччвурнаккди, «Месигь вуза» кӀури, вая «Месигь гъюру вахт улубкьна» кӀури, гъиди. Вара-вара дурарихъди мягъянай+. 9Учвуз дявйириканна гъалабулугъарикан гъеебхьиган, гучӀ мапӀанай, фицики дурар вари улихь хьуз ккайи ляхнар ву, хъа му сабан аьхир дар.

10Хъана Исайи ученикариз гъапи:

– Халкь халкьдиин ва паччагьлугъ паччагьлугъдиин алархьиди+. 11Жюрбежюр йишвариъ зурбади жилар тӀурччвиди, гашʼвал ва уьзрар ахьди, завариан гучӀ шлу гьядисйир хьиди ва зурба аьламатнан лишнар гъиди+. 12Вари гьамрар хьайиз, учву дисбан бадали, ичв кьяляхъ хъергди. Узу себеб духьну, мажлисариъ ичв диван апӀиди, учву дустгъариъ итди, паччгьаринна гьюкумдрарин улихь учвухь жаваб тувуз гъитди+. 13Учву Йиз шагьидар хьидичва. 14Гьаци вуйиган, Узхъанди учву фициб жаваб тувруш, дидкан улихьмиди фикир мапӀанай, 15фицики учвуз къаршу дийигъуз вая учву батӀул апӀуз гьич сарихьанра даршлуси гафар ва акьюллувал Узу тувдизачвуз+. 16Гьацира абйир-бабари, чвйирина мирасари ва дустари учву масу тувди, учвкан саспидар йивну йихиди. 17Йиз ученикар хьпаз лигну, учву варидариз даккун хьиди. 18Хъа ичв кӀуллан гьич саб чӀаркьан алдабхъидар+. 19Ичв сабур апӀувалиинди ичв рюгь-юкӀв уьрхидичва.

Ерусалим дабгъуб

20•Ерусалим кьушмари кьялаъ тӀапӀну гъябкъиган, аьгъю йибхьайки, думу ккадабхъуз багахь дубхьна. 21Гьадмуган Ягьудия уьлкейиъ айидар дагълариз гьергри, фуж шагьриъ ади гъашиш, дидʼан удучӀври, хъа фуж шагьрин аьтрафарихъ хъади гъашиш, дидиъ удручӀври. 22Гьаз гъапиш му йигъар жаза гьадабтӀру йигъар хьиди ва вари дибикӀнайиб гьадмуган тамам хьибди. 23Гъагъдиъ айидаринна нанайихъ бицӀидар хъайидарин гьадму йигъари гьял пис хьибди! Аллагьдин хъял гьаму халкьдиин алабхъиди+. 24Гизафдар ханжлин мурзнахьан йихиди ва гизафдар жара халкьарин йисирвалиъ хьиди. Хъа Ерусалим жара халкьари, чпин деврар ккудукӀайиз, ликриккан апӀури хьибди+.

25•Хъа ригъдиин, вазлиин ва хядариин аьламатнан лишнар хьиди. Жилиин гьюлерин сесерихьан ва ирикьуваларихьан халкьариз аьжузвал ва гъалабулугъ хьибди. 26Инсанар гучӀбаан ва дюнʼяйиина гъюз ккайи бедбахтвалариз ккилигувалиан зяйиф хьиди, гьаз гъапиш завар ккадаршвиди. 27Хъа гьадмуган дурариз кьувват ва зурба гьяйбат хъади дифриинди гъюрайи Инсаниятдин Бай рякъиди+.

28Гьамрар вари кӀулиз удучӀвуз хъюгъиган, гучӀ мапӀанай ва ичв кӀулар за апӀинай, фицики гьадмуган учву азад апӀру вахт хъубкьра.

29•Хъасин Исайи дурариз тахалус ктибтуру:

– Инжирин ва миди вуйи вари гьарариз лигай: 30дурари кӀаж адабшвурайиган, учвуз, му дябкъну, хьад багахь шулайиб аьгъю шулучвуз. 31Гьаци учвузра, гьамрар гъяркъган, Аллагьдин Паччагьлугъ багахь дубхьнайивал аьгъю апӀинай. 32Гьякь кӀуразачвуз: му вари улубкьайиз гьамусдин насил гъубзди+. 33Заварна жилар ккадахьиди, хъа Йиз гафар дургидар+.

34Учвʼин гьадму йигъ хабарсузди улулубкьбан бадали, убхъбиинди, ичкивалиинди ва яшайишдин гъайгъушнариинди ичв юкӀвар тямягьвалиъ адрахьбаз ихтият йихьай, 35фицики му жилиин яшамиш шулайи вардариин якьинди улубкьиди. 36Гьаци вуйиган гьарсаб вахтна уягъди гъузай, гъюзимбу вари завалариккан ккадархьруси, ккарагури йихьай ва Инсаниятдин Балин улихь дийигъуз шлуганси гъузай+.

37Йигъар Исайи Аллагьдин хулаъ аьгъювалар улупури, хъа йишвар, кӀуруш, дилин удучӀвури, Елион дагъдиин адауйи+. 38Вари халкь гвачӀнин Аллагьдин хулаз Исайихъ хъпехъуз гъюри гъахьну.

22

Пасхайин хураг

22^1•ЛичӀван лавшар итӀру Пасха кӀуру машквар багахь шулайи. 2Аьхю маллйирина къанунчйири Иса йикӀуз чарйир агурайи, аммаки дурариз халкьдихьан гучӀурайи. 3Хъа Исайин йицӀикьюр ученикдикан сариъ, Искариот лакӀам хъайи Ягьудайиъ, иблис убчӀвру+. 4Думу аьхю маллйирихьна ва гъаравларин аьхюдарихьна, Иса фици дурарин хилиз тувруш, йикьрар апӀуз гъягъюру. 5Дурар, шад духьну, дугъаз пул тувуз рази шулу. 6Ягьудайи гаф тувру: халкь алдру йишваъ Иса дурарин хилиз тувуз гъулай вахт абгури шулу+.

7•Лавшарин йигъ улубкьуру, ва гьадмуган Пасхайин ччил, гъурбан дапӀну, дубккну ккундийи+.

8Исайи Петрна Югьан: «Душну ухьуз пасхайин хураг гьязур апӀинай», – дупну, гьаъру. 9Дурари Дугъхьан гьерхру:

– Учу наан гьязур дапӀну ккундувуз?

10Дугъу дурариз кӀуру:

– Учву шагьриъ учӀвиган, шид айи гажин гъабхурайи сар кас гьахъдичвуз. Гьадгъан кьяляхъди душну, гьадму учӀву хулаъ учӀвай, 11ва хулан эйсийиз йипай: «Мялимди гьерхра: „Узу ученикарихъди пасхайин хураг ипӀру хал набши?“» 12Дугъу, учвуз ккабалгнайи заан аьхю хал улупиди; хураг гьадушваъ гьязур апӀинай.

13Дурар гъушу, ва чпиз гъаписи дибихъну, пасхайин хураг гьязур гъапӀу.

14•Хъа вахт гъабшиган, Чан вакиларра хъади, Иса, гъюн йивну, суфрайихъ деънийи. 15Исайи дурариз кӀуру:

– Узу аьзабнакк ккуркьайиз, учвухъди гьаму пасхайин хураг ипӀуз гизаф юкӀв хъайиз. 16КӀуразачвузки, сарун му пасхайин хураг, Аллагьдин Паччагьлугъдиъ гьязур дархьикьан гагьди, ипӀидарза+.

17Зах гъадабгъну, Аллагьдиз чухсагъул дупну, Исайи кӀуру:

– Гьаму бисай ва ичв арайиъ пай апӀинай, 18кӀуразачвуз: Узу сарун тӀумтӀарин му чяхир убхъидарза. Узу цӀийи чяхир Аллагьдин Паччагьлугъдиъ убхъидиза.

19Хъасин уьл гъадабгъну, Аллагьдиз чухсагъул дупну, думу гьудубтӀуру ва, дурарихьна тувну, кӀуру:

– Му учвхъанди туврайи Йиз жан ву. Узу кӀваин алаури, гьамци апӀинай+.

20Ари гьамци, хябяхъдин хураг ипӀбахъан, Исайи хъанара, зах дибисну, кӀуру:

– Му зах учвхъанди удубзурайи Йиз ифдиинди йитӀурайи цӀийи йикьрар вуйиз. 21Хъа магьа Узу масу тувуз ккайир Узухъди саб суфрайихъ деъна+. 22Инсаниятдин Бай Чаз улупнайиганси гъягъюра, вушра Думу масу туврайи касдин гьял пис хьибди!+

23Ученикари чиб-чпихьан, гьамци апӀуз ккайир ухькан фуж ву, кӀури, гьерхру.

24•Дурарин арайиъ, чпикан фуж аьхюр вуш, гьюжатра абхънийи. 25Исайи дурариз гъапи:

– Паччгьари чпин халкьариин агъавал апӀура, хъа халкьди, чпи хилиъ дючӀюркьнайидариз: «халкьдиз ужʼвал апӀрудар» кӀура. 26Учву дицдар дарчва: учвкан фуж аьхюр вуш, варитӀан бицӀи гъуллугъчиси йихь ва, гьюкумдарвал апӀрур гъаравашси йихь+. 27Фицики, фуж зиина ву: суфрайихъ гъюн йивну дахънайир, дарш дугъаз гъуллугъ апӀурайир? Суфрайихъ дахънайир зиина даринхъа? Хъа Узу ичв арайиъ суфрайихъ гъуллугъ апӀурайирси аза+.

28Учву гьарган Йиз вари дарвалариъ Узухъди гъахьунчва+. 29Узуз Йиз Адашди Паччагьвал фици табшурмиш гьапӀнуш, гьаци Узура учвуз Паччагьвал табшурмиш апӀураза+. 30Йиз Паччагьлугъдиъ Йиз суфрайихъ ипӀури-убхъидичва ва, тахтниин деъну, Израилин йицӀикьюб тухмин суд апӀидичва+.

31•Симон, я Симон! Магьа иблисдиз учву, сифккан дапӀнайи дяхинна харукси, ужур-харжир жара дапӀну ккунди а. 32Хъа Узу, яв хъугъвал дурубгри пну, ккарагунза. Узухьна хътакиган, уву яв чвйирин хъугъувал мюгькам апӀин+.

33Дугъу Исайиз жаваб туву:

– Я Агъа! Увухъди узу дустагъдизра, аьжалназра гъягъюз гьязур вуза+.

34Хъа Исайи дугъаз гъапи:

– КӀуразавуз, Петр, гъи даттли уьъйир дапӀну ккудубкӀайиз, Узу шубубан аьгъюр дарзуз пидива.

35Исайи давам апӀуру:

– Узу учву я пул, я тавра, я шаламар хьадарди гьаъруган, учвуз фукӀа гьудрубкӀуб гъабхьунчвуз?

Дурари: «Ваъ» пну, жаваб тувру+. 36Исайи дурариз гъапи:

– Хъа гьамус, шлиз пул аш, гьадму гъадабгъри, гьаци – таврара, хъа шлиз адарш, чан палтар масу тувну, ханжал гъадабгъри.

37КӀуразачвузки, Узʼин гьамци дибикӀнайибра улубкьиди: «къанунсузарикан вуди гьисаб апӀиди». Гьацира Узкан фу дибикӀнаш, дурар вари тамам хьиди, ва магьа аьхирихънара гъюра.

38Дурари гъапи:

– Я Агъа! Лиг, магьа мушваъ кьюб ханжал а.

Исайи дурариз: «ЧӀяаьн ву» кӀуру.

39•Хъа хулʼан удучӀвну, Иса, Чан аьдат вуйиганси, Елион дагъдиина гъягъюру. Дугъан кьяляхъди ученикарра гъушнийи. 40Йишвʼина гъафиган, Исайи дурариз гъапи:

– Тямягьвалариъ адрахьбан бадали ккарагай+.

41Хъа Учвра, душвхьан хил хъапӀну гатӀабхьру кӀекӀлин манзилиъ кьамкьариина ис духьну, гьамци ккарагуз хъюгъру:

42-44– Адаш! Эгер Увуз ккундуш, Узхьан гьаму аьзабнан зах гьадабгъ! Вушра Йиз ният ваъ, хъа Явуб гъит ибшри++.

45Ккарагбахъан ученикарихьна гъафиган, Исайиз дурар хажалатнаан даахнади рякъюру. 46Ва дурариз кӀуру:

– Гьаз даахначва? Гъудужвну, тямягьвалариъ адрахьбан бадали ккарагай.

Иса дисуб

47•Дугъу гьамци кӀури имиди, адмийирин саб аьхю гъварч гъюру. Дурарин улихь йицӀикьюр ученикдикан сар Ягьуда хьади шулу. Думу Исайиз мак апӀуз Дугъаз багахь гъахьи+. 48Исайи дугъаз кӀуру:

– Ягьуда! Мак апӀбиинди Инсаниятдин Бай масу тувранахъа?

49Исайихъ хъайидариз, му гьял наанди илтӀибкӀураш дябкъну, Дугъаз кӀуру:

– Агъа! Ханжал йивидикӀан+?

50Дурарикан сари жугьдарин аьхю маллайин гъаравшиз йивну, арччул иб ктабтӀуру. 51Гьадмуган Исайи гъапи: «Гъибтай, чӀяаьн ву!» ва лукӀран ибак хил кучну, думу сагъ апӀуру.

52Учв дисуз дуфнайи жугьдарин аьхюну маллйириз, Аллагьдин хулан гъаравларин аьхюдариз ва агъсакълариз Исайи гъапи:

– Узу дисбан бадали, учву, гъачгъиинаси, ханжларна маргъар хьади удучӀвначва! 53Узу учвухъди гьар йигъан Аллагьдин хулаъ шуйза, учву Узʼина хил за гъапӀундайчва. Хъа гьамус, мучӀушну гьюкум апӀурайи вахт ичв вахт ву+.

Петр инкар хьуб

54•Иса, дидисну, жугьдарин аьхюну маллайин хулаз хуру. Петр ярхла-ярхлади дугъан кьяляхъди гъягъюру. 55Гьяятдиъ уч духьнайидар, цӀа алапӀну, вари сатӀиди деиган, Петрра дурарин арайиъ деъру. 56Сар гъараваш дишагьлийи, думу цӀихъ деънади дяркъну, дугъаз уччвуйи дилигну, гъапи:

– Гьамура Исайихъ хъайидарикан ву.

57Амма Петри: «Узуз Думу аьгъюр дарзуз» дупну, кӀул ккадабгъуру. 58Саб бицӀи арайилан, Петр дяркъну, дугъаз сар жарарира: «Увура гьадрарикан вува», – кӀуру. Петр, му касдизра: «Ваъ, дарза» пну, инкар шулу.

59Саб сяаьткьан вахт улдубчӀвиган, хъана сари ижмишнаан кӀуру:

– Якьин гьамура Исайихъ хъайир ву, фицики му Галилей уьлкейиан ву.

60Хъа Петри думу касдиз кӀуру:

– Уву фу кӀурашра, аьгъдарзуз.

Дугъу му гафар кӀури имиди, даттли уьъйир гъапӀу. 61Гьадмуган Агъа, илдицну, Петрихьинди гъилигу, ва Петрин Агъайи чаз гъапи гьаму гафар кӀваина гъюру: «Гъи даттли уьъйир дапӀну ккудубкӀайиз, шубубан Узу аьгъюр дарзуз пидива!»+
62Гьадмуган Петр, гьяятдиан удучӀвну, дердлуди гъишу.

63•Иса дидиснайи адмийир, Дугъʼин аьлхъюри, Дугъаз йивури гъахьну. 64Дугъан улар гьеркри: «Увуз шли гъивнуш, йипа, эгер Уву пайгъамбар вуш!» кӀури, йивури гъахьну. 65Гьацира Исайиз хъанара жара аьрвалар апӀури гъахьну.

66•Хъайигъан гвачӀинган агъсакълар, жугьдарин аьхю маллйир ва къанунчйир уч духьну, Иса заан диванханайиз гъахуру. 67Дугъхьан гьерхру:

– Эгер Уву Месигь вуш, йип учуз?

Дугъу дурариз кӀуру:

– Узу учвуз гъапишра, хъугъидарчва; 68Хъа Узу учвуз суал тувишра, Узуз жаваб тувидарчва; 69Гьамусдихъантина Инсаниятдин Бай кьудратлу Аллагьдин арччул гъвалахъ деъди+.

70Хъа вардари Дугъаз кӀуру:

– Яна Уву Аллагьдин Бай вува, сарун?

Исайи дурариз жаваб тувру:

– Учву кӀурайиси ву.

71Дурари кӀуруки:

– Ухьуз сарун фициб шагьидвал лазим вухъа, фицики му гафар ухьуз Мугъан Чан мелзналан гъеерхьунхьуз!+

23

Иса Пилатдин улихь

23^1•Хъасин дурари, гъудужвну, Иса Пилатдихьна гъуху+
2ва Дугъак гьамцдар тахсрар кирчуз хъюгъю:

– Мугъу, Чаз Месигь, паччагь кӀури, халкь рякъʼан адаура, Римдин паччагьдиз налук тувуб дюз дар кӀури, гьисаб апӀура+.

3Пилатди Исайихьан гьерхру:

– Уву «жугьдарин Паччагь» вуна?

Исайи жаваб вуди дугъаз кӀуру:

– Уву гьаци ву кӀурава+.

4Пилатди жугьдарин аьхюну маллйириз ва халкьдиз гъапи:

– Узуз Гьаму Касдик саб тахсирра бихъурадарзуз+.

5Амма дурари гужниинди алаурайи:

– Дугъу Галилей уьлкейилан ккебгъну гьамина гъяйиз, вари Ягьудия уьлке вуйибси, аьгъювалар улупури, халкьарин арайиъ наразивал ипра.

6Галилейикан деебхьну, Пилатди гьерху:

– Му Галилейин агьали вуйинхъа?

7Хъа Иса Гьироддин вилаятдиан вуйиб аьгъю гъабшиган, Пилатди Иса гьадму йигъари Ерусалимдиъ айи Гьироддихьна гьаъру+.

8Иса гъяркъиган, Гьирод гизаф шад шулу. Дугъаз ухдитӀан Думу рякъюз ккунди айи, гьаз гъапиш дугъаз Исайикан гизафдар деерхьнайи ва Дугъкан саб аьламат рябкъюз миж кади айир вуйи+. 9Гьиродди Исайиз гизаф суалар туври гъахьну, амма Дугъу саб жавабра тувундар. 10Жугьдарин аьхюну маллйирина аьлимари, гъудужвну, гужниинди Иса тахсиркар апӀурайи. 11Гьиродна чан эскрар, Дугъʼина аьрвалар хури, кялхъру. Исайиин паччгьаринсдар палтар алахьну, Пилатдихьна кьяляхъ гьаъру. 12Ва гьадму йигъан Гьиродна Пилат дустар шулу; улихьди дурар чиб-чпихъди душманвалиъ ади гъахьнийи.

13•Пилатди, аьхюну маллйиризна гьюкумдрариз ва халкьдиз дих дапӀну, 14гъапи:

– Учву гьаму Кас, халкь рякъʼан адаурайирси гьисаб дапӀну, узухьна гъахунчва. Хъа магьа, ичв улихь ахтармиш дапӀну, узуз гьаму Касдик учву кӀуру саб тахсирра гъибихъундарзуз. 15Ва Гьироддизра гъибихъундар, узу Му дугъахьна гьаунза ва Мугъак йикӀбаз лайикьлу вуйи саб тахсирра дибихънадар. 16Гьаддиз, жаза тувну, Му деетидиза. [ 17][*]

18Гьадмуган вардари сабси чӀигъар апӀуз хъюгъру:

– Дугъаз аьжал, хъа учухьна Варава деет.

19Варава, шагьриъ гъалабулугъ ипбаз ва адми йивну йикӀбаз лигну, дустагъдиъ итнайир вуйи.

20Пилатди хъанара, Иса деетуз ккунди, чан сес за апӀуру, 21хъа дурари: «Хачрак карс, хачрак карс Думу!» – кӀури, чӀигъар апӀуйи.

22Пилатди шубубпи ражари гьерхру:

– Исайи фу чӀурувал дапӀнахъа? Узуз Мугъак йикӀбаз лайикьлу вуйи саб тахсирра гъябкъюндарзуз, гьаци вуйиган, Мугъаз саб бицӀи жаза тувну, деетидиза.

23Амма мушвʼин уч духьнайидари зарбди чӀигъар апӀури, Иса хачрак карсуб ккун апӀурайи, ва дурарин чӀигъар гъалиб шулу. 24Пилатди гьадрари кӀуруси апӀуз гьял апӀуру: 25Шагьриъ гъалабулугъ ипбазна адми йикӀбаз лигну дустагъдиъ итнайи Варав деетуру, хъа Иса дурарин ихтиярназ тувру.

26•Иса гъахуз хъюгъиган, рякъюъ чан хутӀлиан гъюрайи сар Симон кӀуру Киринеяйин агьали гьахъру. Дурари, Иса карсру хач дугъан кьялʼин иливну, думу гъабхуз гъитру.

27Исайин кьяляхъди гизаф адмийир ва Дугъахъ зарбди ишурайи дишагьлийир гъягъюру.

28Исайи, дурарихьинди илтӀикӀну, гъапи:

– Ерусалимдин дишагьлийир! Узухъ мишанай, хъа учвухъ ва ичв веледарихъ ишай. 29Гьамци кӀуру йигъар гъюра: «велед даршлудар, бицӀир дархьидар ва нана тутрувдар хушбахтаврар ву!»+
30Гьадмуган дагълариз: «учʼина ахьай», хъа тепйириз: «учу элеркай» пуз хъюгъдичва,+
31адмийири ужур касдиз гьамцдар чӀуру ляхнар апӀурайган, дурари чӀуру касариз фицдар ляхнар апӀуйкӀан?

32Исайихъди сатӀиди дариз зигбан бадали, кьюр гъачагъра хурайи. 33«Келле» кӀурушвʼина гъафиган, Иса ва гъачгъар, сар Исайин арччул, тмунур – гагул терефназди хачарик карсру. 34Хъа му арайиъ эскрари, тупут ипри, Дугъан палтар пай апӀурайи+. 35Халкь лигури дийигънайи. Дурарин гьякимдрар Дугъʼин аьлхъюрайи:

– Жарадар уьрхюри гъахьну, гъит Чав Учв уьрхри, эгер Думу Аллагьди кадагънайи Месигь вуш+.

36Эскрарира, Исайиз люкьнар апӀури, Дугъан багахьна гъюри, кӀвантӀарихьна сирке хуйи 37ва гьамци кӀуйи: «Эгер Уву жугьдарин паччагь вуш, Яв Уву уьрх». 38Дугъан кӀулихъ «Му жугьдарин паччагь ву» дибикӀнайиб кебхнийи.

39Исайихъди дариз дизигнайи гъачгъарикан сари Дугъаз чӀуру гафар апӀурайи:

– Эгер Уву Месигь вуш, Увура, учура уьрх.

40Тмунури чан юлдшиз кӀуру:

– Увуз Аллагьдихьан гучӀ шуладарнуз, увузра гьациб жаза тувнайиган? 41Ухьуз гьякьди жаза тувна, гьаз гъапиш ухьуз ихь тахсрариз лайикь вуйиб гъурубкьунхьуз, хъа Мугъу саб чӀуру ляхинра гъапӀундар+.

42Хъа Исайиз кӀуру:

– Уву Яв Паччагьлугъдиз гъафиган, узу кӀваин апӀина, Иса!

43Исайи дугъаз гъапи:

– Гьякьди кӀуразавуз, гъи Узухъди женнетдиъ хьидива.

44•Лисундин вахт вуйи. Сабпну вари уьлкейиин сяаьт шубубдизкьан мучӀушин улубчӀвнийи. 45Ригъдин акв хътабтӀу ва Аллагьдин хулаъ Гирамишвахь гьибхнайи чарч гьацӀкьялʼансина гъячӀябгъю.

46Исайи зарбди гьарай гъапӀу:

– Адаш! Йиз рюгь Яв ихтиярназ тувраза.

Ва гьамци дупну, Дугъан нефес хътубтӀу+.

47Гьаму гъябкъю эскрарин юзбашийи, Аллагьдин ад за дапӀну, гъапи:

– Дугъриданна, гьаму Кас марццир вуйиштӀан!

48Гьаму тамашайиз лигуз уч духьнайидар, душвахь гъабшиб дябкъну, чпин мухрар убччвури, алдагъуру+.

49Иса аьгъюкьандар вари ва Дугъахъди гъахьи Галилей уьлкейианмина гъафи дишагьлийир, ярхлаанси дийигъну, мидиз лигурайи+.

50•Гьадму арайиъ Юсуф кӀуру сар гъяни ва гьякьлу вуйи, заан диванханайин иштиракчи, 51дидин къарарихъди рази дарши кас гъюру. Думу Аллагьдин Паччагьвализ ккилигурайи Ягьудия уьлкейин Аримафей кӀуру шагьриан вуйи. 52Пилатдихьна душну, дугъу Исайин беден чахьна тувуб тӀалаб гъапӀнийи. 53Дугъу Исайин беден хачракан кадабгъну, иригъян гъибиржну, гъарзуъ дапӀнайи ва гьелелиг фужкӀа кивнадру накьвдиъ ивру.

54Жвуми йигъ вуйи, султ йигъ улубкьуз багахь шулайи. 55Исайихъди Галилей уьлкейиан гъафи дишагьлийирра, накьвдихьна дуфну, Исайин беден фици ивнаш, лигуру. 56Хъасин хулариз хътаку, дурари ицци ниъ хъайи аьтрарна ягъар гьязур гъапӀу, хъа султ йигъан, Къанундиъ улупнайиганси, дурар фаракьат гъахьи.

24

24^1•Чпи гьязур дапӀнайи аьтрин ниъ хъайи ягъарра хьади, элгьет йигъан, ахсрарихъди, гьадму дишагьлийир хъана накьвдихьна гъягъюру. 2Хъа дурариз майит айи хьарахь гьипнайи гъван гьидипнади рябкъюру, 3накьвдизди учӀвиган, дурариз Агъа Исайин беден гъибихъундар. 4Дурари, мидʼин мюгьтал духьну, фикрар апӀури имиди, сабпну дурарин улихьна вацӀрацӀар апӀру палтар али кьюр жви ачмиш шулу+. 5Дурари гучӀбаан ис алахъдариз кӀуру:

– Учву чӀивир гъачӀидарин арайиъ гьаз агурачва? 6Думу мушваъ адар. Думу чӀиви гъахьну. Дугъу, гьеле Галилей уьлкейиъ имиди фици гъапнийиш, кӀваин апӀинай: 7«Инсаниятдин Бай гунагькрарин хилиз тувди, дариз зигиди, хъа шубудпи йигъан чӀиви хьиди»+. 8Гьадмуган Исайин му гафар дурарин кӀваина гъафи+.

9-10Кьяляхъ хътаку дишагьлийири (мурарин арайиъ Магдалайиан вуйи Марʼям, Югьанна, Якьубдин дада Марʼям ва дурарихъди хъади гъаши жарадарра айи) мидкан йицӀисар ученикдиз ва миди вуйидариз хабар дебккру+. 11Ученикари, му гафар ичӀидарси гьисаб дапӀну, дурарихъ хъугъундайи+. 12Хъа Петр гъудужвну, жаргъну накьвдихьна гъушу ва душваъ ис алахъну гъилигуриз кафнартӀан гъяркъюндар ва, мидʼин мюгьтал духьну, кьяляхъ хътаку.

13•Гьадму йигъан ученикарикан кьюр Ерусалимдихьан кьюб сяаьтнан рякъюн манзилнаъ айи Эммаус кӀуру гъулаз гъягъюрайи. 14Дурарра Исайиин улукьу гьядисйирикан улхурайи. 15Чиб-чпихъди улхури фикрар апӀурайи вахтна, багахь духьну, Исара дурарихъди гъягъюз хъюгъю. 16Чпин улар йитӀнайиси, дурариз Иса аьгъю гъахьундар+.

17Дугъу дурарихьан гьерху:

– Учву, рякъди фтикан улхурачва?

Дурар пашманди дийигъу. 18Дурарикан Клеоп кӀуру сари Дугъаз жаваб туву:

– Му йигъари Ерусалимдиъ гъабшиб душваз гъафидарикан сар Уву вува аьгъдрур, дарин!+

19Исайи дурариз гъапи:

– Фтикан?

Дурари Исайиз кӀуру:

– Аллагьдин ва вари халкьдин улихь, ляхнариъ ва гафнаъ кьувватлу пайгъамбар вуйи Назаретдин Исайикан. 20Думу жугьдарин маллйирина гьюкумдрари тахсиркар дапӀну, хачрак карсну дариз зигуз гъитну+. 21Хъа учу, Думу Израилин халкь азад АпӀрур ву кӀури, умуд апӀурайча, хъа гьамус, магьа шубуд йигъ ву гьамциб гьядиса дубхьну. 22Хъа гъи ич дишагьлийирикан сакьюдари учу мюгьтал гъапӀну: дурар гвачӀнин ухди Исайин накьвдихьна гъушиган, 23дурариз Дугъан беден гъибихъундар ва хъадакну гъафидари, Думу чӀиви гъахьну кӀури, хабар дебккрайи, гьадина гъафи малайикарра гъяркъюнчуз кӀури, ктибтура. 24Ичдарикан сакьюдар накьвдихьна гъушиган, дураризра гьадму дишагьлийириз гъяркъдар гъяркъну, амма Дугъан беден гъябкъюндар.

25Гьадмуган Исайи дурариз гъапи:

– Агь, пайгъамбрари гъапидарихъ хътругъру ахмакьар ва кӀван кагьалсузар! 26Месигьди гьацдар аьзабар гъизигхъантӀан, Думу Чан гьяйбатнаъ учӀвидар, дупнадаринхъа+?

27Хъасин Исайи, Мусайилан ккебгъну, вари пайгъамбрари Чакан Гирами китабариъ дидикӀнайидарин гьякьнаан дурар гъаври тӀаъру+.

28Дурар чпи гъягъюрайи гъулаз багахь гъашиган, Исайи Чаз дилинтина гъягъюз ккунди айиганси улупури гъахьну. 29Хъа дурари Дугъаз гъапи:

– Учухъди дерг, йигъ хябяхъ шула.

Исара гьадму гъулаъ дурарихъди гъузру.

30Дурарихъди суфрайихъ гъюн йивну деънайиган, Исайи, уьл гъадабгъну, Аллагьдиз баркаллагь дупну, гьудубтӀуру ва дурариз пай апӀуру+. 31Гьадмуган дурарин улар ачмиш шулу ва дурариз Думу Иса вуйиб аьгъю шулу, хъа Думу дурарин улариккан дургру.

32Хъа дурари чпи-чпиз кӀуру:

– Дугъу рякъюъди ухьухъди улхруган ва Гирами китабариъ дибикӀнайибдин гъаврикк ккаъруган, ихь юкӀвар ургури гъахьундайинхъа?

33Гьадму сяаьт гъудужвну, дурар Ерусалимдиз хътакуру ва йицӀисар вакиларна имбудар сатӀиди ади дихъуру. 34Дурари: «Агъа дугъриданра чӀиви гъахьну ва Симондиз ачмиш гъахьну», кӀурайи+. 35Хъа мурарира, рякъюъ чпиин улуркьдар ва, уьл гьудубтӀруган, чпиз Думу фици аьгъю гъахьнуш, ктитуру.

36•Мурар мидкан улхури имиди, Иса Учв дурарин арайиъ ачмиш шулу ва Дугъу: «Учвуз мясляаьт ибшри!» кӀуру. 37Дурари, аьжайиб духьну ва гучӀ кабхъну, чпиз рюгь рябкъюра пну, хиял гъапӀу+. 38Хъа Исайи дурариз гъапи:

– Гьаз аьжайиб духьначва ва дицдар хиялар ичв юкӀвариъ гьаз учӀвра? 39Йиз хиларизна ликариз лигай: Му Узу вуза, хил кучри ва лигури Узу ахтармиш апӀинай, рюгь жан хъайиб ва кӀурбар айиб шулдар+.

40Гьамци дупну, Исайи дурариз чан хилар ва ликар улупуру. 41Хъа дурар шадвалиан мегьел хътругъри ва мюгьтал шули айиган, Дугъу дурариз гъапи:

– Мушваъ фициб-вушра ипӀруб аничв+?

42Дурари Исайихьна гъубжу балугъин пай гьачӀабккуру. 43Исайи, дурариз рябкъюри, ипӀуру 44ва кӀуру:

– Узу учвухъди хъимиди, учвуз гъаписи, Узкан Мусайин къанундиъ, Пайгъамбрарин китабдиъ ва гьацира Мяълийирин китабдиъ дибикӀнайиси, Йиз кӀулʼина гъюз ккайидар вари тамам духьну ккундийи.

45Гьадмуган Дугъу Гирами китабариъ дибикӀнайибдин гъаври ахъбан бадали, дурарин фагьум ачмиш апӀуру+. 46Хъасин дурариз гъапи:

– Гирами китабариъ дибикӀнаки, Месигь аьзабарикк ккуркьди ва, дукӀну, шубудпи йигъан чӀиви хьиди+
47ва, вардари чпин гунгьар гардандиъ дисруси, Аллагьди чпилан хил алдабгъруси, Ерусалимдилан ккебгъну варишвариъ Йиз ччвурнахъан Ужувлан хабар рабгъиди. 48Магьа гьаци хьузра гъабшибдин учву шагьидар вучва+. 49Хъа Узу Йиз Адашди учвуз тувурза дупнайиб гьамус тувдизачвуз. Учву, аьршариан учвухьна кьувват рубкьайиз, Ерусалим шагьриъ гъузай+.

50•Хъасин Исайи дурар шагьриан адаъну, Вифанияйихьнакьан хъади гъюру ва, Чан хилар за дапӀну, дурариз ужувлар ккун апӀуру+. 51Дурариз ужувлар ккун апӀури айи арайиъ, Иса, ученикарихьан гьудучӀвури, завуз за шулу. 52Дурари, жилиина ахьну, Дугъаз икрам апӀуру, хъасин зурба шадвалиинди Ерусалимдиз хътакуру+
53ва, гьаммишан Аллагьдин ад за апӀури, Аллагьдин хулаъ гъузру+.

* 9:23 Исайи му гафариинди Чан уьмур хачриин фици аьзабариккна тувнуш, гьаци чан уьмур гьяйиф дарди тувуз шлуриз кӀурайиб ву.

* 17:36 Грекарин саспи БикӀбариъ кӀура: «Кьюр кас хутӀлиъ хьиди, дурарикан сар гъадагъиди, тмунур гъитди».

* 23:17 Грекарин саспи БикӀбариъ кӀура: «Гьюкумдин аьхюрин, гьар йисан Пасхайин машквраз дидиснайидарикан сар халкьдин тӀалабниинди деетру аьдат айи».

+ 1:3 Ляхнар 1:1
+ 1:5 Матт. 2:1,
+ 1:6 Филипп 3:6
+ 1:7 1 Пачч. 1:2
+ 1:13 Ляхнар 10:4
+ 1:15 Лк. 7:28, Лк. 7:33, Галат 1:15
+ 1:17 Матт. 11:14, Матт. 17:12-13, Марк 1:2
+ 1:18 Эвел 15:8,
+ 1:19 Даниял 8:16, Даниял 9:21
+ 1:25 Эвел 30:23

+ 1:26 Даниял 8:16, Даниял 9:21, Матт. 2:23, Югь. 1:45, Матт. 1:16

+ 1:31 Матт. 1:20

+ 1:32 2 Пачч. 7:13, Марк 11:10

+ 1:33 Даниял 7:14, Даниял 7:27, Коринф-1 15:24, Ачмиш 11:15

+ 1:35 Матт. 18:20, Матт. 14:33
+ 1:37 Эвел 18:14, Марк 10:27
+ 1:46 1 Пачч. 2:1-10
+ 1:48 1 Пачч. 1:11, Лк. 11:27

+ 1:54 Эвел 17:19, Рим 4:13, Галат 3:16, Жугьдариз 2:16

+ 1:59 Эвел 17:12,

+ 1:69 Ляхнар 3:21, Рим 1:2, Титдиз 1:1-2

+ 1:73 Эвел 22:16-18, Эвел 26:3, Жугьдариз 6:13,

+ 1:76 Лк. 7:26, Лк. 20:6, Матт. 3:3, Марк 1:2-3

+ 1:77 Лк. 3:3
+ 1:79 Матт. 4:16
+ 1:80 Лк. 3:2
• 2:1 Матт. 1:18-25
+ 2:1 Ляхнар 5:37
+ 2:4 Лк. 1:26-27, 1 Пачч. 17:58
+ 2:9 Ляхнар 12:7
+ 2:11 Матт. 1:21,
+ 2:12 1 Пачч. 2:34, 4 Пачч. 19:29
+ 2:13 Ачмиш 5:11
+ 2:14 Лк. 19:38
+ 2:19 Даниял 7:28, Лк. 2:51
+ 2:21 Эвел 17:12-13,
+ 2:30 Югь. 8:12
+ 2:35 Югь. 19:25
+ 2:37 Ляхнар 13:2, Ляхнар 14:23
+ 2:39 Матт. 2:23, Лк. 1:26-27
+ 2:50 Лк. 9:45, Лк. 18:34
+ 2:51 Даниял 7:28, Лк. 2:19
+ 2:52 1 Пачч. 2:26
• 3:1 Матт. 3:1-12, Марк 1:1-8, Югь. 1:19-28
+ 3:1 Лк. 13:1, Лк. 23:1, Лк. 9:7

+ 3:2 Матт. 26:3, Югь. 11:49, Лк. 1:63, Лк. 1:80, Югь. 1:6-7

+ 3:7 Матт. 12:34, Матт. 23:33
+ 3:8 Лк. 16:24, Югь. 8:33
+ 3:9 Лк. 13:9, Матт. 7:19
+ 3:10 Ляхнар 2:37, Ляхнар 16:30
+ 3:11 Матт. 25:35, Якьубдин 2:15-16
+ 3:14 Лк. 19:8
+ 3:15 Югь. 1:19-20
+ 3:17 Матт. 13:30

+ 3:20 Матт. 11:2, Матт. 14:1-12, Марк 6:17-18, Югь. 3:24

• 3:21 Матт. 3:13-17, Марк 1:9-11

+ 3:21 Ляхнар 7:56

+ 3:22 Югь. 1:32-33, Марк 9:7, Югь. 12:28, Лк. 9:35, Петрин-2 1:17

• 3:23 Матт. 1:1-17
+ 3:31 2 Пачч. 5:14
+ 3:32 1 Пачч. 17:12, Рут 4:18-22
+ 3:33 Эвел 38,
+ 3:38 Эвел 5
• 4:1 Матт. 4:1-11, Марк 1:12-13

+ 4:2 Фессалоник-1 3:5, 3 Пачч. 19:8, Матт. 21:18

+ 4:6 Югьандин-1 5:19, Ачмиш 13:2
• 4:14 Матт. 13:53-58, Марк 6:1-6
+ 4:15 Марк 1:21
+ 4:16 Матт. 2:23, Лк. 2:39
+ 4:23 Матт. 11:23, Марк 2:1-12, Югь. 4:46-53
+ 4:24 Югь. 4:44

+ 4:25 3 Пачч. 17:1, 3 Пачч. 18:2, Якьубдин 5:17

+ 4:26 3 Пачч. 17:9
+ 4:27 4 Пачч. 5:1-14
+ 4:30 Югь. 8:59, Югь. 10:39
• 4:31 Марк 1:21-28
+ 4:31 Матт. 4:13
+ 4:32 Матт. 7:28-29

+ 4:34 Матт. 8:29, Марк 1:23-24, Лк. 8:28, Ляхнар 19:15

+ 4:35 Лк. 9:42, Ляхнар 8:7
• 4:38 Матт. 8:14-17, Марк 1:29-34
+ 4:38 Коринф-1 9:5
+ 4:41 Матт. 12:16, Марк 3:12
• 4:42 Марк 1:35-39
+ 4:42 Лк. 5:16
• 5:1 Матт. 4:18-22, Марк 1:16-20
+ 5:1 Матт. 14:34, Марк 6:53
+ 5:4 Югь. 21:6
+ 5:10 Матт. 13:47
• 5:12 Матт. 8:1-4, Марк 1:40-45
+ 5:12 4 Пачч. 5:1, Марк 9:22

+ 5:14 Матт. 9:30, Матт. 17:9, Марк 1:34, Лк. 17:14

+ 5:16 Матт. 14:23, Лк. 4:42
• 5:17 Матт. 9:1-8, Марк 2:1-12
+ 5:17 Лк. 6:19, Лк. 8:46
+ 5:20 Матт. 8:10, Марк 10:52, Лк. 7:48
+ 5:21 Матт. 26:65,
• 5:27 Матт. 9:9-17, Марк 2:13-22
+ 5:29 Лк. 19:6
+ 5:30 Лк. 15:2
+ 5:32 Лк. 15:7, Тимофейиз-1 1:15
• 5:33 Матт. 9:14-17, Марк 2:18-22

+ 5:33 Матт. 11:2, Лк. 11:1, Югь. 1:35, Лк. 18:12

+ 5:34 Матт. 25:1-13, Югь. 3:29, Ачмиш 19:7, Ачмиш 21:2

+ 5:35 Марк 14:7, Лк. 17:22
• 6:1 Матт. 12:1-14, Марк 2:23
+ 6:3 1 Пачч. 21:6
+ 6:6 Марк 1:21
+ 6:7 Лк. 14:1, Лк. 20:20
+ 6:9 Лк. 14:3
+ 6:10 3 Пачч. 13:6
• 6:12 Матт. 10:1-4, Марк 3:13-19
+ 6:14 Матт. 16:18, Югь. 1:42
+ 6:15 Матт. 9:9
+ 6:16 Лк. 22:47
• 6:17 Матт. 4:23
+ 6:19 Лк. 5:17, Лк. 8:46
+ 6:21 Югь. 7:37, Коринф-2 7:10
+ 6:22 Петрин-1 4:14

+ 6:23 Ляхнар 5:41, Якьубдин 1:2, Коринф-2 12:10

+ 6:24 Матт. 6:2, Якьубдин 5:1
+ 6:25 Насигьятар 14:13,
• 6:27 Матт. 5:38-48
+ 6:28 Лк. 23:34, Ляхнар 7:60, Петрин-1 3:9
+ 6:29 Петрин-1 2:23, Коринф-1 6:7
+ 6:30 Насигьятар 21:26
+ 6:31 Матт. 7:12
+ 6:36 Матт. 5:7
• 6:37 Матт. 7:1-5

+ 6:37 Рим 14:10, Коринф-1 4:5, Рим 2:1, Рим 14:10, Якьубдин 2:13

+ 6:38 Коринф-2 9:6, Марк 4:24, Рим 2:1
+ 6:39 Матт. 15:14
+ 6:40 Матт. 10:24, Югь. 13:16
• 6:43 Матт. 7:17-20, Матт. 12:33-35

+ 6:45 Насигьятар 12:5, Матт. 15:18, Якьубдин 3:6

• 6:46 Матт. 7:24-27
+ 6:46 Матт. 7:22, Матт. 25:11, Югь. 13:13
+ 6:48 Насигьятар 10:25, Насигьятар 12:3
• 7:1 Матт. 8:5-13
+ 7:4 Ляхнар 10:2
+ 7:13 Матт. 20:34
+ 7:14 Лк. 8:54
+ 7:15 3 Пачч. 17:23, 4 Пачч. 4:36
+ 7:16 Матт. 21:11
• 7:18 Матт. 11:2-19
+ 7:19 Югь. 4:25, Югь. 6:14, Югь. 11:27
+ 7:23 Югь. 6:61, Югь. 16:1
+ 7:24 Лк. 3:2
+ 7:26 Матт. 14:5, Матт. 21:26
+ 7:27 Марк 1:2
+ 7:28 Лк. 1:15
+ 7:29 Лк. 3:12
+ 7:33 Матт. 3:4, Лк. 1:15
+ 7:34 Югь. 2:1, Югь. 12:2, Лк. 5:30

• 7:36 Матт. 26:6-13, Марк 14:3-9, Югь. 12:1-8

+ 7:39 Лк. 15:2

+ 7:41 Матт. 18:28

+ 7:42 Матт. 6:14, Марк 11:25-26, Эфес 4:32, Колосс 3:13

+ 7:48 Лк. 5:20

+ 7:50 Лк. 8:48, Лк. 17:19, Лк. 18:42, Эфес 2:8

+ 8:1 Лк. 4:43

+ 8:2 Лк. 23:49, Матт. 27:56, Марк 16:9, Лк. 24:10, Югь. 19:25

+ 8:3 Лк. 24:10
• 8:4 Матт. 13:1-9, Марк 4:1-9
+ 8:8 Матт. 11:15, Ачмиш 2:7
• 8:9 Матт. 13:10-23, Марк 4:10-25
+ 8:10 Матт. 19:11,
+ 8:11 Ляхнар 8:4
+ 8:13 Галат 1:6, Жугьдариз 6:4

+ 8:14 Матт. 6:25, Марк 10:23, Тимофейиз-1 6:10

+ 8:15 Югь. 15:5
+ 8:16 Матт. 5:15, Лк. 11:33
+ 8:17 Матт. 10:26, Лк. 12:2
+ 8:18 Насигьятар 9:9
• 8:19 Матт. 12:46-50, Марк 3:31-35

+ 8:19 Марк 6:3, Югь. 2:12, Югь. 7:3, Ляхнар 1:14, Коринф-1 9:5, Галат 1:19

+ 8:21 Югь. 15:14, Жугьдариз 2:11
• 8:22 Матт. 8:23-27, Марк 4:35-41
+ 8:22 Матт. 8:18, Марк 4:35
• 8:26 Матт. 8:28-34, Марк 5:1-20
+ 8:28 Лк. 4:34
+ 8:35 Лк. 10:39
+ 8:37 Лк. 5:8, Ляхнар 16:39
• 8:40 Матт. 9:18-26, Марк 5:21-43
+ 8:41 Лк. 13:14, Ляхнар 13:15, Ляхнар 18:8
+ 8:44 Марк 3:10
+ 8:46 Лк. 5:17, Лк. 6:19
+ 8:48 Лк. 7:50, Эфес 2:8
+ 8:51 Марк 14:33, Лк. 9:28
+ 8:52 Югь. 11:11

+ 8:54 Марк 1:31, Марк 9:27, Ляхнар 3:7, Ляхнар 9:41, Лк. 7:14

+ 8:56 Марк 1:44, Марк 9:9
• 9:1 Матт. 10:5-15, Марк 6:7-13
+ 9:1 Лк. 6:12-16
+ 9:5 Ляхнар 13:51
+ 9:6 Марк 1:15
• 9:7 Матт. 14:1-12, Марк 6:14-29
+ 9:7 Лк. 3:1, Лк. 9:19
+ 9:8 3 Пачч. 17:1,
+ 9:9 Лк. 3:19-20, Лк. 23:8

• 9:10 Матт. 14:13-21, Марк 6:30-44, Югь. 6:1-14

+ 9:10 Лк. 9:2
+ 9:13 4 Пачч. 4:42-44
• 9:18 Матт. 16:13-19, Марк 8:27-29
+ 9:19 Лк. 9:7, 3 Пачч. 17:1,
+ 9:20 Лк. 22:67, Югь. 11:27
• 9:21 Матт. 16:20-28, Марк 8:30

+ 9:22 Лк. 17:25, Лк. 18:33, Лк. 24:7, Югь. 2:19

+ 9:23 Матт. 10:38-39, Лк. 14:27

+ 9:25 Лк. 12:20

+ 9:26 Рим 1:16, Тимофейиз-2 1:8, Даниял 7:13,

+ 9:27 Лк. 21:32, Югь. 21:22
• 9:28 Матт. 17:1-8, Марк 9:2-8
+ 9:28 Марк 14:33, Лк. 8:51
+ 9:29 Даниял 7:9
+ 9:35 Лк. 23:35, Петрин-2 1:17
• 9:37 Матт. 17:14-18, Марк 9:14-27
+ 9:42 Лк. 4:35
• 9:43 Матт. 17:22-23, Марк 9:30-32
+ 9:44 Лк. 9:22, Лк. 18:32-33
+ 9:45 Лк. 2:50, Лк. 18:34
• 9:46 Матт. 18:1-5, Марк 9:33-40
+ 9:48 Матт. 10:40, Лк. 10:16, Югь. 13:20
+ 9:49 Матт. 7:22, Матт. 12:27, Ляхнар 19:13,
+ 9:50 Лк. 11:23
+ 9:51 Лк. 24:51, Ляхнар 1:9
+ 9:52 Матт. 10:5
+ 9:54 4 Пачч. 1:10, Ачмиш 13:13
• 9:57 Матт. 8:19-22
+ 9:61 3 Пачч. 19:20
• 10:1 Матт. 10:7-16
+ 10:2 Матт. 9:37-38, Югь. 4:35
+ 10:3 Матт. 10:16
+ 10:4 4 Пачч. 4:29
+ 10:7 Галат 6:6, Тимофейиз-1 5:18
+ 10:8 Коринф-1 10:27
+ 10:9 Марк 1:15
+ 10:11 Ляхнар 13:51
+ 10:12 Эвел 18:20, Эвел 19:24,
• 10:13 Матт. 11:20-24
+ 10:13 Марк 6:45, Марк 8:21, Марк 3:7

+ 10:16 Матт. 10:40, Матт. 25:45, Югь. 13:20, Галат 4:14

+ 10:17 Марк 16:17, Ляхнар 5:16, Ляхнар 8:7, Ляхнар 16:18, Ляхнар 19:12

+ 10:18 Ачмиш 9:1, Ачмиш 12:8-9
+ 10:19 Марк 16:18, Ляхнар 28:3-5
+ 10:20 Жугьдариз 12:23, Ачмиш 3:5
• 10:21 Матт. 11:25-27, Матт. 13:16-17

+ 10:22 Югь. 6:46, Югь. 7:29, Югь. 8:19, Югь. 10:15

+ 10:23 Матт. 13:16-17
+ 10:24 Жугьдариз 11:13, Петрин-1 1:10-12
+ 10:25 Лк. 18:18
+ 10:27 Матт. 22:37, Марк 12:30
+ 10:28 Рим 10:5, Галат 3:12
+ 10:33 4 Пачч. 17:34, Югь. 4:9, Югь. 8:48
+ 10:38 Югь. 11:1, Югь. 12:2
+ 10:39 Лк. 8:35
+ 10:41 Лк. 12:25
• 11:1 Матт. 6:9-15, Матт. 7:7-11
+ 11:1 Матт. 11:2, Марк 2:18, Югь. 1:35
+ 11:3 Насигьятар 30:8
+ 11:4 Матт. 26:41

+ 11:10 Насигьятар 8:17, Матт. 18:19, Матт. 21:22, Марк 11:24, Югь. 14:13-14, Югьандин-1 3:22, Югьандин-1 5:14

+ 11:13 Эвел 6:5, Матт. 12:34, Ляхнар 2:38

• 11:14 Матт. 12:22-30, Матт. 12:43-45, Марк 3:20-27

+ 11:15 4 Пачч. 1:2, Матт. 9:34, Матт. 10:25
+ 11:16 Марк 8:11, Коринф-1 1:22
+ 11:19 Лк. 9:49, Ляхнар 19:13
+ 11:23 Лк. 9:50
+ 11:26 Петрин-2 2:20
+ 11:27 Лк. 1:48
+ 11:28 Югь. 13:17, Якьубдин 1:22, Рим 2:13

• 11:29 Матт. 12:38-42, Матт. 16:1-4, Марк 8:11-13

+ 11:31 3 Пачч. 10:1-13, Матт. 12:6
+ 11:32 Юнус 3:5
• 11:33 Матт. 6:22-23
+ 11:33 Матт. 5:15, Марк 4:21, Лк. 8:16

• 11:37 Матт. 23:1-36, Марк 12:38-40, Лк. 20:45-47

+ 11:38 Марк 7:3-5
+ 11:42 Лк. 18:12
+ 11:43 Лк. 14:7, Лк. 20:46
+ 11:44 Насигьятар 26:23
+ 11:48 Ляхнар 7:51-52
+ 11:49 Матт. 21:35

+ 11:50 Ачмиш 18:24, Эвел 4:8, Югьандин-1 3:12, Жугьдариз 11:4,

+ 11:54 Лк. 20:20
+ 12:1 Матт. 16:6, Марк 8:15, Коринф-1 5:7-8
+ 12:2 Матт. 10:26, Марк 4:22, Лк. 8:17
• 12:4 Матт. 10:17-20, Матт. 10:28-33
+ 12:4 Насигьятар 29:25,
+ 12:5 Жугьдариз 10:31
+ 12:7 Матт. 6:26, Матт. 12:12
+ 12:8 Рим 10:9, Ачмиш 3:5

+ 12:9 Матт. 25:12, Югьандин-1 2:23, Тимофейиз-2 2:12

+ 12:10 Матт. 12:31-32, Марк 3:29
+ 12:12 Насигьятар 16:1
• 12:13 Матт. 6:19-21, Матт. 6:25-34
+ 12:15 Тимофейиз-1 6:6-10,
+ 12:21 Тимофейиз-1 6:18
+ 12:22 Филипп 4:6, Петрин-1 5:7
+ 12:24 Матт. 10:31, Матт. 12:12
+ 12:27 3 Пачч. 10:4-7
+ 12:28 Матт. 8:26, Матт. 14:31, Матт. 16:8
+ 12:32 Югь. 10:16, Лк. 22:29
+ 12:33 Матт. 19:21, Лк. 18:22
• 12:35 Матт. 24:45-51
+ 12:36 Ачмиш 3:20
+ 12:39 Петрин-2 3:10, Фессалоник-1 5:2
+ 12:43 Матт. 25:21, Югь. 13:17
+ 12:45 Матт. 25:5
• 12:49 Матт. 10:34-36
+ 12:50 Марк 10:38
+ 12:51 Ляхнар 14:4
• 12:54 Матт. 5:25-26, Матт. 16:2-3
+ 12:58 Насигьятар 25:8
+ 13:1 Лк. 3:1, Лк. 23:1
+ 13:4 Югь. 9:7, Югь. 9:11
+ 13:6 Матт. 21:19, Марк 11:13
+ 13:7 Матт. 7:19, Лк. 3:9
+ 13:10 Матт. 4:23, Марк 6:2
+ 13:14 Лк. 8:41, Ляхнар 13:15, Ляхнар 18:8,
+ 13:15 Лк. 14:5
+ 13:17 Петрин-1 3:16
• 13:18 Матт. 13:31-33, Марк 4:30-32
+ 13:19 Матт. 17:20, Лк. 17:6, Даниял 4:9
+ 13:21 Коринф-1 5:6, Галат 5:9
• 13:22 Матт. 7:13-14, Матт. 7:21-23
+ 13:25 Матт. 25:11-12
+ 13:28 Матт. 8:12
+ 13:29 Матт. 8:11, Эфес 3:6
+ 13:30 Матт. 19:30, Матт. 20:16, Марк 10:31
• 13:31 Матт. 23:37-39
+ 13:31 Лк. 3:1, Лк. 9:7
+ 13:34 Ляхнар 7:52, Рут 2:12,
+ 13:35 Лк. 19:38
+ 14:1 Лк. 6:7, Лк. 20:20
+ 14:3 Матт. 12:10, Марк 3:4
+ 14:5 Лк. 13:15
+ 14:7 Лк. 11:43
+ 14:8 Насигьятар 25:6-7
+ 14:11 Матт. 23:12, Лк. 18:14
+ 14:14 Коринф-1 15:23, Фессалоник-1 4:16
• 14:15 Матт. 22:1-10
+ 14:15 Ачмиш 19:9
• 14:25 Матт. 10:37-38
+ 14:26 Югь. 12:25
+ 14:27 Матт. 16:24, Лк. 9:23
+ 14:34 Матт. 5:13, Марк 9:50
+ 14:35 Матт. 11:15, Лк. 8:8, Ачмиш 2:7
• 15:1 Матт. 18:12-14
+ 15:2 Лк. 5:30, Лк. 19:7
+ 15:6 Петрин-1 2:25
+ 15:7 Лк. 5:31-32

+ 15:24 Рим 11:15, Эфес 2:1, Эфес 2:5, Колосс 2:13

+ 15:30 Насигьятар 29:3
+ 16:8 Югь. 12:36, Фессалоник-1 5:5
+ 16:10 Матт. 25:21, Лк. 19:17
+ 16:11 Насигьятар 24:4
+ 16:13 Матт. 6:24
• 16:14 Матт. 11:12-13
+ 16:14 Тимофейиз-1 6:10

+ 16:15 1 Пачч. 16:7, 3 Пачч. 8:39, Насигьятар 21:2,

+ 16:16 Матт. 3:2, Лк. 4:43, Матт. 11:12-13
+ 16:17 Матт. 5:18
+ 16:18 Матт. 5:32, Матт. 19:19
+ 16:22 Матт. 18:10, Ляхнар 12:15
+ 16:23 Матт. 11:23, Матт. 8:11
+ 16:24 Лк. 3:8
+ 16:29 Ляхнар 26:22, Ляхнар 28:23
+ 16:31 Матт. 28:11-15, Югь. 12:10-11
• 17:1 Матт. 18:6-7, Матт. 18:21-22
+ 17:1 Лк. 22:22
+ 17:2 Марк 9:42
+ 17:3 Матт. 18:15
+ 17:4 Матт. 6:14
+ 17:5 Марк 9:24
+ 17:6 Матт. 17:20, Лк. 13:19
+ 17:12 Лк. 5:11,
+ 17:14 Матт. 8:4, Марк 1:44, Лк. 5:14
+ 17:16 Лк. 5:12, 4 Пачч. 17:34, Югь. 4:9
+ 17:19 Марк 10:52, Лк. 7:50, Эфес 2:8
• 17:20 Матт. 24:23-28, Матт. 24:37-41
+ 17:20 Лк. 19:11, Ляхнар 1:6
+ 17:22 Лк. 5:35, Югь. 8:56
+ 17:23 Марк 13:21, Лк. 21:28
+ 17:25 Лк. 9:22
+ 17:26 Эвел 6:5
+ 17:27 Эвел 6:14, Эвел 7:21

+ 17:29 Эвел 19:16, Эвел 19:24, Петрин-2 2:6-8

+ 17:31 Марк 13:15
+ 17:32 Эвел 19:26
+ 17:33 Матт. 10:39

+ 18:1 Лк. 21:36, Рим 12:12, Эфес 6:18, Колосс 4:2, Фессалоник-1 5:17

+ 18:7 Ачмиш 6:10, Марк 13:20, Рим 8:33, Колосс 3:12, Титдиз 1:1

+ 18:8 Жугьдариз 10:37
+ 18:9 Лк. 16:15
+ 18:10 Ляхнар 3:1
+ 18:11 Матт. 6:5
+ 18:12 Лк. 5:33, Лк. 11:42
+ 18:13 Даниял 9:19
+ 18:14 Матт. 23:12, Лк. 14:11
• 18:15 Матт. 19:13-15, Марк 10:13-16
+ 18:17 Матт. 18:3
• 18:18 Матт. 19:16-30, Марк 10:17-31
+ 18:18 Лк. 10:25
+ 18:21 Филипп 3:6
+ 18:22 Лк. 12:33
+ 18:27 Эвел 18:14, Марк 14:36
+ 18:28 Лк. 5:11
+ 18:29 Лк. 14:26
• 18:31 Матт. 20:17-19, Марк 10:32-34
+ 18:33 Лк. 9:22, Лк. 24:7, Югь. 2:19
+ 18:34 Лк. 2:50, Лк. 9:45
• 18:35 Матт. 20:29-34, Марк 10:46-52
+ 18:35 3 Пачч. 16:34

+ 18:38 2 Пачч. 7:12-16, Матт. 22:42, Лк. 1:32

+ 18:42 Лк. 7:50, Эфес 2:8
+ 19:1 3 Пачч. 16:34
+ 19:7 Лк. 5:30, Лк. 15:2
+ 19:8 2 Пачч. 12:6, Лк. 3:14
+ 19:9 Лк. 3:8, Югь. 8:33, Югь. 8:39
• 19:11 Матт. 25:14-30
+ 19:11 Лк. 17:20, Ляхнар 1:6
+ 19:14 Югь. 15:8
+ 19:17 Лк. 16:10
+ 19:22 3 Пачч. 20:40
+ 19:26 Матт. 13:12
+ 19:27 Матт. 22:7, Лк. 20:16

• 19:28 Матт. 21:1-11, Марк 11:1-11, Югь. 12:12-19

+ 19:29 2 Пачч. 15:30, Ляхнар 1:12
+ 19:36 4 Пачч. 9:13
+ 19:39 Матт. 21:15-16
+ 19:41 Югь. 11:35
+ 19:44 Лк. 21:6

• 19:45 Матт. 21:12-17, Марк 11:15-19, Югь. 2:13-22

• 20:1 Матт. 21:23-27, Марк 11:27-33
+ 20:2 Ляхнар 4:7
+ 20:4 Лк. 3:3
+ 20:5 Лк. 7:30
+ 20:6 Лк. 7:26, Лк. 9:8
• 20:9 Матт. 21:33-46, Марк 12:1-12
+ 20:9 Марк 13:34
+ 20:12 Лк. 11:48-49
+ 20:13 Матт. 3:17, Жугьдариз 1:1
+ 20:14 Жугьдариз 1:2
+ 20:15 Жугьдариз 13:12
+ 20:16 Ляхнар 13:46
• 20:19 Матт. 22:15-22, Марк 12:13-17
+ 20:20 Лк. 6:7, Лк. 14:1, Лк. 11:54
+ 20:22 Матт. 17:24-25
+ 20:23 Марк 7:6, Лк. 12:1
+ 20:25 Рим 13:7
• 20:27 Матт. 22:23-33, Марк 12:18-27
+ 20:27 Ляхнар 23:8
+ 20:35 Фессалоник-2 1:5
+ 20:40 Матт. 22:46
• 20:41 Матт. 22:41-46, Марк 12:35-40
+ 20:41 2 Пачч. 7:12-16, Лк. 1:32, Лк. 18:38
+ 20:42 Ляхнар 2:34-35
+ 20:46 Лк. 11:43
• 21:1 Марк 12:41-44
+ 21:1 4 Пачч. 12:9, Матт. 27:6, Югь. 8:20
+ 21:4 Коринф-2 8:1-3, Коринф-2 8:12
• 21:5 Матт. 24:1-14, Марк 13:1-13
+ 21:6 Лк. 19:44

+ 21:8 Югьандин-1 3:7, Колосс 2:8, Фессалоник-2 2:3,

+ 21:10 Ачмиш 6:4

+ 21:11 Ляхнар 11:28, Ачмиш 6:8, Ачмиш 6:12

+ 21:12 Ляхнар 4:3, Ляхнар 17:6, Ляхнар 18:12, Ляхнар 24:1, Ляхнар 25:6

+ 21:15 Ляхнар 6:10

+ 21:18 1 Пачч. 14:45, 2 Пачч. 14:11, Ляхнар 27:34

• 21:20 Матт. 24:15-21, Марк 13:14-19
+ 21:23 Матт. 27:25, Фессалоник-1 2:16
+ 21:24 Ачмиш 11:2
• 21:25 Матт. 24:29-31, Марк 13:24-27
+ 21:27 Даниял 7:13
• 21:29 Матт. 24:32-35, Марк 13:28-31
+ 21:32 Лк. 9:27
+ 21:33 Петрин-2 3:10

+ 21:36 Матт. 25:13, Фессалоник-1 5:6, Лк. 18:1, Рим 12:12, Эфес 6:18, Колосс 4:2, Фессалоник-1 5:17

+ 21:37 Матт. 21:23, Матт. 26:55

• 22:1 Матт. 26:1-5, Матт. 26:14-16, Марк 14:1-2, Марк 14:10-11, Югь. 11:45-53

+ 22:3 Югь. 13:2

+ 22:6 Ляхнар 1:16

• 22:7 Матт. 26:17-25, Марк 14:12-21, Югь. 13:21-30

+ 22:7 Коринф-1 5:7

• 22:14 Матт. 26:26-30, Марк 14:22-26, Коринф-1 11:23-25

+ 22:16 Ачмиш 19:9

+ 22:19 Югь. 6:51, Коринф-1 10:16, Коринф-1 11:24

+ 22:21 Югь. 13:18

+ 22:22 Ляхнар 2:23

• 22:24 Матт. 18:1-5, Марк 9:33-37, Лк. 9:46-50

+ 22:26 Матт. 20:26, Марк 10:43-44
+ 22:27 Матт. 20:28, Югь. 13:4-5
+ 22:28 Жугьдариз 2:18
+ 22:29 Лк. 12:32
+ 22:30 Матт. 19:28, Ачмиш 3:21

• 22:31 Матт. 26:31-35, Марк 14:27-31, Югь. 13:36-38

+ 22:32 Югь. 17:9
+ 22:33 Югь. 21:19, Ляхнар 12:4
+ 22:35 Лк. 9:3, Лк. 10:4
• 22:39 Матт. 26:36-46, Марк 14:32-42
+ 22:40 Матт. 6:13

+ 22:42 Марк 10:38, Югь. 18:11, Жугьдариз 5:7, Матт. 6:10

+ 22:43 Матт. 4:11, Марк 1:13

• 22:47 Матт. 26:47-56, Марк 14:43-50, Югь. 18:3-11

+ 22:47 Ляхнар 1:16
+ 22:49 Лк. 22:38
+ 22:53 Лк. 20:1, Эфес 6:12

• 22:54 Матт. 26:57-58, Матт. 26:69-75, Марк 14:53-54, Марк 14:66-72, Югь. 18:12-18, Югь. 18:25-27

+ 22:61 Лк. 22:34

• 22:63 Матт. 26:67-68, Марк 14:65

• 22:66 Матт. 26:59-66, Марк 14:55-64, Югь. 18:19-24

+ 22:69 Марк 16:19, Ляхнар 7:56, Жугьдариз 1:3

+ 22:71 Матт. 9:3, Югь. 10:36

• 23:1 Матт. 27:1-2, Матт. 27:11-14, Марк 15:1-5, Югь. 18:28-30

+ 23:1 Лк. 3:1, Лк. 13:1, Ляхнар 3:13, Ляхнар 4:27, Тимофейиз-1 6:13

+ 23:2 Ляхнар 17:7, Лк. 20:25
+ 23:3 Матт. 2:2
+ 23:4 Югь. 18:38, Югь. 19:4, Жугьдариз 4:15
+ 23:7 Лк. 3:1, Лк. 9:7
+ 23:8 Лк. 9:9

• 23:13 Матт. 27:15-26, Марк 15:6-15, Югь. 18:39

• 23:26 Матт. 27:32-44, Марк 15:21-32, Югь. 19:17-27

+ 23:29 Марк 13:17, Лк. 21:23
+ 23:30 Ачмиш 6:16
+ 23:34 Ляхнар 7:60,
+ 23:35 Лк. 9:35, Югь. 10:18
+ 23:41 Лк. 23:4, Жугьдариз 4:15

• 23:44 Матт. 27:45-56, Марк 15:33-41, Югь. 19:28-30

+ 23:46 Ляхнар 7:59
+ 23:48 Лк. 18:13
+ 23:49 Лк. 8:2

• 23:50 Матт. 27:57-61, Марк 15:42-47, Югь. 19:38-42

• 24:1 Матт. 28:1-10, Марк 16:1-8, Югь. 20:1-10

+ 24:4 Югь. 20:12
+ 24:7 Лк. 9:22, Лк. 18:33, Югь. 2:19
+ 24:8 Югь. 2:22
+ 24:10 Марк 15:40, Лк. 8:2-3
+ 24:11 Марк 16:11
• 24:13 Марк 16:12-13
+ 24:16 Югь. 20:14
+ 24:18 Югь. 19:25
+ 24:20 Ляхнар 2:23
+ 24:26 Петрин-1 1:11

+ 24:27 Эвел 3:15, Эвел 12:3, Эвел 22:8, 2 Пачч. 7:12-14, Даниял 7:13, Даниял 9:24-27, Ляхнар 8:35

+ 24:30 Лк. 9:16

+ 24:34 Коринф-1 15:5

• 24:36 Матт. 28:16-20, Марк 16:14-18, Югь. 20:19-23, Ляхнар 1:6-8

+ 24:37 Матт. 14:26, Марк 6:49
+ 24:39 Югьандин-1 1:1
+ 24:41 Югь. 21:5
+ 24:45 Ляхнар 16:14
+ 24:46 Лк. 24:27
+ 24:48 Ляхнар 1:8

+ 24:49 Югь. 14:26, Ляхнар 1:8, Ляхнар 1:4, Ляхнар 2:4

• 24:50 Марк 16:19-20, Ляхнар 1:9-11

+ 24:50 Матт. 21:17, Лк. 19:29, Югь. 11:18, Ляхнар 1:9

+ 24:52 Матт. 28:9

+ 24:53 Ляхнар 2:46, Ляхнар 3:1, Ляхнар 5:21

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=TBN

Читин гафар

Читин гафар

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. У

14. Ф

15. Х

16. Ш

Аллагьдин Агълиж – Иса Месигьдин ччвурарикан саб, фицики гьарсар касдин гунгьарихъанди Думу, агълижси, хачриин гъурбан гъахьну.

Аллагьдин Паччагьлугъ – Аллагьдин гьюкмин девир. Аллагьдин Паччагьлугъдиъ учӀвуб – Аллагь чпин паччагь вуди хьуб. Жараси – женнет.

Аллагьдин хал – Ерусалимдиъ ади гъабхьи Гирами дарамат. Анжагъ гьадушваътӀан жугьдари Аллагьдиз гъурбнар хури гъахьундар ва гьацира машкврариз гьадушвазтӀан уч шули гъахьундар. Сифте думу Дарамат ихь девир гъяйиз 10-пи аьсриъ Сулейман паччагьдин девриъ дивну. Хъасин, ихь девир гъяйиз 5-пи аьсриъ, жугьдар Вавилондиан йисирвалиан гъафиган, дарабгънайиб тазатӀан дивнийи. Ихь деврин 1-пи аьсриъ Гьирод паччагьди Дарамат жараси тикмиш гъапӀнийи. Исайи улихь ккимиди дупнайиси, ихь деврин 70-пи йисан му дарамат Римдин кьушмари ккидипнийи ва дидхъанмина таза алапӀундайи.

Аллагьсузар (Аллагь аьгъдрудар) – Иса жилиина гъяйиз, Аллагь садар жугьдаризтӀан аьгъяди гъахьундар, гьаз гъапиш Аллагьди Учв дурариз Къанундилантина аьгъю гъапӀну, имбуну халкьариз аьгъяди гъахьундар, я Аллагь аьгъяди ккунди гъахьундар, аьгъяди ккунидар жугьуд халкьдик ктикьури гъахьну.

Аьлимар – лигай: къанунчйириз.

Аьхюну малла – жугьдарин диндин кӀулин гъуллугъчи. Кюгьне Йикьрарин вахтари дурари халкьди гъапӀу гъурбнар кьабул апӀуйи ва Аллагьдиз ургуйи.

Вакилар – Аллагьди кадагънайи ва гьаънайи адмийир. Исайи гьамци, Чав ктагъу ва Чахъди лицури гъахьи 12 ученикдиз кӀуйи. Дурари инсанарихьна Ужувлан хабар рубкьну ккундийи.

Гирами китабар – Гирами Рюгьниинди дидикӀнайи вари китабар: Мусайин хьуб китаб, Пайгъамбрарин китаб, Мяълийирин китаб ва ЦӀийи Йикьрарин китаб.

Гирами чадур, Шагьидвалин чадур – Аллагьдиз хал дивайиз Дугъаз икрам апӀрушв ва гъурбнар хрушв. Думу, Аллагьди гъапибси, дапӀнайиб вуйи. Му мици Кюгьне Йикьрарин вахтари гъабшиб вуйи.

Гунгьар гардандиъ дисуб – Аллагьдин улихь жвуван гунгьарин гъавриъ ахъуб ва цӀийи, гунгьар ктру уьмур ккебгъуб.

Гъурбан апӀрушв – жилихьан ягъалди, гъвандикан, батӀрикан ясана рукькан дапӀнайишв. Гъурбан гъапӀуб гьадушвʼин дипуйи ва Аллагьдиз убгуйи. Иса жилиина дуфнайи вахтна, гъурбан апӀрушв Аллагьдин хулаъ айи. Душвʼин гъурбан гъапӀуб убгуз Аллагьдин гъуллугъчйиризтӀан (маллйир) ихтияр ади гъабхьундар.

Давудрин Насил – Месигьдиз гьаци кӀуйи. Думу Давуд паччагьдин насларикан духьну ккундийи.

Динар (динарий) – улихь вахтари сад йигъандин зегьметнахъ тувру кьимат.

Заан диванхана (синедрион) – жугьдарин диван апӀру гьюкум айи заан мажлис. Думу 70 касдикан ибарат вуйи. Иса жилиин ва жугьдар Рим вилаятдин гьюкмикк ккайи вахтна, заан диванханайин кӀулин къарар, анжагъ жугьдарин жилариин али Рим гьюкмин ихтияр гъабхьиган, кьувватнаъ убчӀвуйи.

Зилотар – жугьдарин диндин саб десте. Дурариз жара миллетарихьан жугьдарин дин марцциди уьбхюз ва Римдин гьюкмиккан Израиль дявдиинди азад апӀуз ккундийи.

Инсаниятдин Бай – Кюгьне йикьрарин китабариъ Месигьдиз гьаци кӀуйи. Исайи, Чаз гьамци кӀури, Учв Месигь вуйиб улупнийи. Сакьюдар Гирами китабариъра Месигьдиз гьаци кӀура.

Къанун – Муса пайгъамбриз Аллагьди туву табшуругъар айи Гирами китабарин кюгьне саб пай. Дидиз Таврат, Тора вая Мусайин хьуб китаб кӀури шулу.

Къанун тамам апӀуб – вари жугьдарин буржи. Думу Къанундиъ, адми фици яшамиш духьну ккундуш, уьмриъ фу гъадагъа вуш, жара гьюкуматдиндарихъди фици духьну ккундуш, мидланна гъайри, гизаф кьадар аьдатарикан, хурагарикан ва жара гизафубдикан дибикӀна.

Къанунчйир – инсанариз Къанундин къайдйир улупру гъуллугъчйир. Жугьдарин дурариз аьхю гьюрмат айи.

Лавшарин машквар – Пасха машкврихъан дишла ургуд йигъан тебрик апӀру машквар. Думу вахтна анжагъ дун ктру уьлтӀан (лавшартӀан) дитӀну ккундайи.

Левитар – дурар Аллагьдин гъулугъчйир (маллйир) даршра, дурари, Аллагьдин хулаъ мукьмар йивури, Аллагьдин ад за апӀури, гъурбан апӀурайи гьяйванатар ургуз ва жара ляхнариз кюмекчйир гъахьну. Мидланра гъайри, дурари Къанундин дарсар туври гъахьну ва халкьдин арайиъ дурар мялимарси вуйи. Мици Левийин тухмиан вуйи адмийиризтӀан апӀуз ихтияр ади гъабхьундар.

Маллйир – Ерусалимдиъ айи Аллагьдин хулан гъуллугъчйир. Дурарин вазифа, Къанундиъ улупнайиганси, гъурбнар хуб, ургуб вуйи.

Манна – Мусайин хиликкди гъумран чюллериъ Израиль халкь уьгънайи вахтари Аллагьди дурариз завʼан гьапӀри гъабхьи хураг.

Месигь – Гирами китабариъ улупнайиси, инсанар уьрхбан бадали Аллагьдихьан Дуфнайир.

Мист – Гирами китабар урхбан ва гьацира ккарагбан бадали жугьдар уч шлу хал. Жугьдарин мистаъ гьар султ йигъан уч шуйи. Мистариъ Кюгьне йикьрар урхуз ва дурарин мяна ктибтуз гьар жугьуддиз ихтияр ади гъабхьну. Жугьдар яшамиш шлу гьар шагьриъ, гъулаъ мистар ади гъахьну. Аьдат вуйиси, дурарин яшайиш гьаддилан илтӀибкӀнайи, ва мистан аьхюрра варитӀан гьюрматлу кас шули гъахьну.

Мяълийирин китаб – Гирами китабарикан саб. Дидиз 150 мяъли дахил шула. Дурари Аллагьдин аднакан, аьжаликкан адмийир уьрхюзди Аллагьдиз баркаллагьнакан, Аллагьдин зурбаваликан, Аллагьдиз ккарагбакан кӀура.

Налукар уч апӀрур – Къанун дюрюбхди, Римдин хазнайиз пул уч апӀру жугьдар. Дурар тмуну жугьдариз лап даккни инсанар вуйи.

Пайгъамбрар – Аллагьдин гафар деерхьну, дурар адмийириз ктитрудар. Пайгъамбрар Иса гъяйиз ади гъахьну. Аллагьдин пайгъамбар жугьуд адмийикантӀан шлуб дар, гьаз гъапиш Аллагьди гьадму Чан халкьдигъянтӀан пайгъамбрар гъядягъюри гъахьундар, фицики дурари Аллагьдин Къанун хъапӀуз улупури гъахьну. Пайгъамбрарин китабар Кюгьне йикьрарин пайназ дахил шула.

Пасха – Египетдин лукӀʼваликкан ата-бабйир азад хьувал кӀваина хру жугьдарин кӀулин машквар. Пасхайин машквар гьар хьадукра апрелиъ Ерусалимдиъ къайд апӀуйи. Пасхайин хурагназ, аьдат вуйиси, агълиж дубккну ккундийи.

Саддукйир – жугьдарин диндин саб десте. Дурари КъанундизтӀан гъуллугъ апӀури гъахьундар. Гьаддиз лигну, дурар гъачӀидар чӀиви хьувалихъ хъугъри гъахьундар, фицики, чпи фикир апӀурайиси, Къанундиъ дидкан дибикӀну адруган.

Султ йигъ – гирами ва гьяфтайин аьхиримжи йигъ. Му йигъ марцци йигъ вуди гьисаб апӀурайи. Къанундиз лигну, султ йигъан лихуз гъадагъа апӀурайи. Жугьдарин ригъ алабхъбан кьяляхъ закурин йигъ ккебгъуйи. Гьаддиз, жвуми йигъан ригъ алабхъбалан кьяляхъ тап султ йигъан ригъ алабхъайизкьан лихуз ихтияр ади гъабхьундар, думу йигъ Аллагьдиз бахш дапӀну ккундийи.

Ужувлан хабар – Аллагьди тувнайи Гаф. Гьадму Гаф уьмриз Аллагьди Иса Месигьдилантина арайиз гъабхну. Гьадгъулантина вари инсаниятдиз чпи уьрхюз рякъ ачмиш гъабхьну – магьа Аллагьдихьан дуфнайи Ужувлан хабар жилариин гьарсар касдиз.

Ученикар (Исайин) – Исайихъ хъугънайидар, Дугъан терефкрар, Дугъан гаф агъю апӀурайидар ва Дугъан рякъ дибиснайидар.

Фарисйир – жугьдарин диндин саб десте. Дурари Къанундиъ улупнайиб гьярф-гьярфнаъди тамам апӀуйи. Халкьдин арайиъ дурарин аьхю гьюрмат айи. Дурар, чпин аьгъювализ лигну, гизаф фурс кайидар вуйи.

Хач – иливбан ишараси чиб-чпик китӀнайи кьюб хамхар. Дурарикан сабунуб жилиъ убсуйи, хъа гьатмунуб дидик кабсуйи. Рим гьюкми тахсиркрар гьацдар хачарик карсуйи. Адмийирикан аьзабар кчӀюкьбан бадали, дурари дурар хачрак кьумар йивну карсуйи ва йикӀайизкьан гьаци кирхну гъитуйи.

Хъугърударин мажлис, ясана хъугърудар – му гаф кьюб мянайиинди ишлетмиш апӀури шулу: 1) Саб йишвахь уч шлу Иса Месигьдихъ хъугъру адмийир. 2) Вари дюнʼя вуйибси яшамиш шулайи Исайихъ хъугъру адмийир.

ХьуцӀурарин машквар (Бегьер ккадабцӀбан машквар) – бегьер ккадабцӀбалан кьяляхъ апӀру машквар. Жугьдари думу машквар, Азадвалин (Пасхайин) машкврихъан хьцӀурпи йигъан тебрик апӀури шулу.

Штуан апӀуб – гунгьар гардандиъ дисбан ва гунгьарихьан марцц хьпан лишан вуди, штукк ккеркну, таза беден хъибшу мисал вуди, ккудучӀвуб. Мици, Аллагьди дупну, Исайин терефкрари апӀури шулу, гьаз гъапиш Исайихъ хъугърур гъашигантӀан женнетагьли хьуз шлуб дар. Му аьдатну инсан Аллагьдиз бахш гъахьивал ва цӀийи уьмур ккебгъувал улупура.

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

1. Аюб

2. Вавилон

3. Гоморра

4. Гьарун

5. Гьирод

6. Давуд

7. Ибрагьим

8. Ильяс

9. Исакь

10. Мелхиседек

11. Муса

12. Нюгь

13. Сарай

14. Содом

15. Сулейман

16. Юнус

17. Якьуб

Ччвурар

Аюб – аьгь апӀуз даршлу аьзабар аьгь гъапӀу кас. Дугъкан, «Кюгьне Йикьрарин» «Аюб» китабдиъ дибикӀна.

Вавилон – Иса Месигь гъяйиз улихьна вахтари Вавилон вилаят жугьуд халкьдин лап яман душман вуди гъабхьну. ЦӀийи Йикьрарнаъ «Вавилон» кӀуру гаф саспи йишвариъ иблисдин вая шейтӀнин гьюкум вуди ишлетмиш апӀура.

Гоморра – ДубкӀнайи (Мертвое) гьюлин гъирагъдихъ хъади гъахьи хьуб шагьрикан кьюбдиз Гоморра ва Содом кӀуйи. Гьадму шагьрариъ яшамиш шули гъахьи адмийири апӀури гъахьи гунгьариз дилигну, Аллагьди завʼан мархьси цӀана гугут дубгъну, гьадму кьюбиб шагьрар гъургну.

Гьарун – Муса пайгъамбрин аьхюну гъардаш. Аллагьдин гъуллугънаъ хьуз ва Аллагьдиз Израиль халкьдихъанди гъурбнар хуз, анжагъ Гьарундиз ва дугъан насларизтӀан ихтияр ади гъабхьундар.

Гьирод – хъади-хъади гъахьи юкьур паччагьдиин алди гъабхьи ччвур. 1. Зурба Гьирод – вари Палестина уьлкейин паччагьвал апӀури гъахьи жугьдарин паччагь. Гьадгъу паччагьвал апӀурайиган, Иса Месигь бабкан гъахьну. 2. Гьирод Антипа – Галилей уьлкейин паччагь, Зурба Гьироддин бай. 3. Гьирод Агрипа – Зурба Гьироддин балин бай (хтул). Дугъу Палестинайин аьхювал апӀурайи вахтна, Исайихъ хъугърударихъ думу ижмиди хъергри гъахьну.

Давуд – Ягьудайин тухмиан гъахьи Израилин варитӀан машгьур паччагь. Пайгъамбрари, гьякьди дюнʼяйиин паччагьвал апӀру Месигь Давудрин насларикан хьиди, кӀури, улихьмиди кӀури гъахьну.

Ибрагьим – Аллагьди гьаму пайгъамбрихъди йикьрар гъийитӀнийи. Израиль халкь гьамгъулантина ккебгъра. Ибрагьим Аллагьдихъ хъпехърур, Аллагьдиин хъугъʼвал алир вуйи, ва Аллагьди думу дугъри кас вуди гьисаб гъапӀну.

Ильяс – Кюгьне йикьрарнан вахтари гирамидарикан сар ва адлу пайгъамбар. Думу чӀивидимиди аьршариз гъурхну. Израиль гьюкуматдин аьхюр вуйи Ахавдина дугъан хпири кучӀлин аллагьариз икрам апӀурайиган, Ильясди дурариз Аллагьдин гафар гъапнийи. Гьаму дюнʼяйиз гъюз Месигь гьязур гъапӀур Ильяс ву.

Исакь – Ибрагьимдинна Сарайин бай.

Мелхиседек – Салим кӀуру йишван паччагь, Аллагьдин гъуллугънаъ айир. Ибрагьим пайгъамбри дугъаз, дявдиъ гъалиб духьну гъюрури, чахь хьайибдикан йицӀубпи пай тувнийи. Гьаддин кьяляхъ, Ибрагьимдиз ужʼвал апӀин кӀури, Мелхиседек Аллагьдиз ккарагнийи.

Муса – пайгъамбар, жугьдарин варитӀан машгьур кас, дурарин аьхюр. Дугъу чан халкь, жугьдар, Египетдин йисирваликкан ккадаъну. Дугъу Аллагьди туву Къанун чан халкьдихьна гъурубкьну.

Нюгь – пайгъамбар. Аллагьди, гьадмугандин дюнʼя, илипну шид, ккидипайиз, Нюгьдиз гими апӀин гъапну. Гьадиъди думу ва дугъан хизан Аллагьдихъ хъугъувалилантина аьжалнаккан гъюрхну.

Сарай – Ибрагьим пайгъамбрин хпир, Исакьдин дада.

Содом – лигай: Гоморрайиз.

Сулейман – Давудрин бай. Давудрин кьяляхъ Израиль уьлкейин паччагь. Сулейман паччагь вуйиган, Израиль гьюкумат гизаф девлетлу ва кьувватлу шулу. Сулейманди Ерусалимдиъ Аллагьдиз сабпи хал (дарамат) дивру.

Юнус – пайгъамбар, шубуд йигъан балугъин фуниъ ади гъашир.

Якьуб – Исакьдин бай, дугъаз Израилра кӀури шулу.

Картйир

Картйир

Картйир

1. Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

2. Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

3. Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

4. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

5. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

6. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

7. Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Шиклар

Шиклар

Шиклар

1. ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ

2. ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

3. СИНАЙ ДАГЪ

4. КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

5. ФАВОР ДАГЪ

6. НАЗАРЕТ

7. ВИФЛЕЕМ

8. ЯРДАН

9. КАПЕРНАГЬУМ

10. ГАЛИЛЕЙИН КАНА

11. ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ

12. ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

13. ВИФАНИЯ

14. РИМДИН КОЛИЗЕЙ

ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ

Сулейманди диву Аллагьдин хал алди гъабхьишв. Гьамус мушв'ин Уьмран мист ал.

ЕРУСАЛИМ. ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ (ригъгьудубчӀврушвхъан)

ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

Хьа Ерусалимдиз багагь гьашиган, дидиз лигури, Иса гъишу. (Лк. 19:41)

ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ

СИНАЙ ДАГЪ

Агъа зав'ан Синай дагъдиина, дидин кӀакӀниина гъафи. Агъайи Мусайизра душв'ина дих гьапӀу. Аскканзина думура ккудучӀву. (Адаувал 19:20 )

СИНАЙ ДАГЪ

КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

Дурар вари Сиддим дерейиъ кдикьнийи. Гъамус душвайишв Кьилзи гьюли ккапӀна. (Хьувал 14:3)

КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ

ФАВОР ДАГЪ

Кафарира къиблара Уву яратмиш гьапӀунва; Фавор ва Ермон дагъарра Яв Черниин жадвалия а. (Мяыл, 13)

ФАВОР ДАГЪ

НАЗАРЕТ

Хьа йиргьубли ваз улубкьиган, Аллагьди, Галилей уьлкейиъ айи Назарет кӀуру шагьриз, Давудрин тухмиан вуйи Юсуф кӀуру касдиз хъирснайи шурагьна Жабраил малайик гьаъру. Шуран ччвур Мар'ям вуйи. (Лк. 1:26, 27)

НАЗАРЕТ

ВИФЛЕЕМ

«Увура, Вифлеем, Ягьудия юрднан шагьрарин арайиъ сабдииндира бицӀиб дарва, фицики ув'ан удучӀвиди Йиз Израилин халкь уьрхру Аьхюр». (Матт. 2:6)

ВИФЛЕЕМ

ЯРДАН

Гьадму вахтна Ягь'яйихьна Галилей уьлкейиан Иса гъюру. (Матт. 3:13)

ЯРДАН

КАПЕРНАГЬУМ

Думу, Назаредиан удучӀвну, Забулун ва Нафталим кӀуру юрдарин аьтрафариъ айи Галилей гьюлин гъирагъдихь хьайи Кафернагьумдиъ дергру. (Матт. 4:13)

КАПЕРНАГЬУМ

ГАЛИЛЕЙИН КАНА

Кьюд йигълан Галилей уьлкейин Кана шагьриъ сумчир шулу. Душваъ Исайин дадара айи. (Югь. 2:1)

ГАЛИЛЕЙИН КАНА

ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ

Ягьудия уьлке гъибтну, Агъа хъана Галилей уьлкейиз гъягьюру. Дугъан рякъ Самария юрднаантина вуйи. (Югь. 4:3, 4)

ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯК

ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

Сабан, Аллагьдин гаф ебхьбан бадали, халкь Исайилан илтӀишуру, хъа Думу Учв Генисарет гьюлихъ дийигьну... (Лк. 5:1)

ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)

ВИФАНИЯ

Пасхайин машквар ккебгъуз йирхьуд йигъ ккимиди, Иса, Чав чӀиви гъапӀу Лазар яшамиш шулайи Вифанияйиз гъюру. (Югь. 12:1)

ВИФАНИЯ

РИМДИН КОЛИЗЕЙ

МЕСИГЬДИН ТЕРЕФКРАРИЗ АБЗАБ-АБЗИЯТАР ТУВНУ, ГЪИРМИШ ГЪАПШУ ЙИШВ.

Хьа узуз... Исайикан шагьидвал дапӀну ва Аллагьдин Гафналантина ккахьну, кӀулар алдатӀнайи рюгьяр гъяркъзуз. Мурар, вягьши гьяйванатдиз, я дидин су- ратназ икрам дарапӀдар ва унтҐин, ясана хил'ин лишан капӀуз гъидритдар ву. (Ачмиш. 20:4)

РИМДИН КОЛИЗЕЙ

Table of Contents

ЦӀийи Йикьрар: Лука

Сифте гаф

Лука

- Лука
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24

Читин гафар

- Аллагьдин Агълиж
- Аллагьдин Паччагьлугъ
- Аллагьдин хал
- Аллагьсузар (Аллагь аьгъдрудар)
- Аьлимар
- Аьхюну малла
- Вакилар
- Гирами китабар
- Гирами чадур, Шагьидвалин чадур
- Гунгьар гардандиъ дисуб
- Гъурбан апӀрушв
- Давудрин Насил
- Динар (динарий)
- Заан диванхана (синедрион)
- Зилотар
- Инсаниятдин Бай
- Къанун
- Къанун тамам апӀуб
- Къанунчйир
- Лавшарин машквар
- Левитар
- Маллйир
- Манна
- Месигь
- Мист
- Мяълийирин китаб
- Налукар уч апӀрур
- Пайгъамбрар
- Пасха
- Саддукйир
- Султ йигъ
- Ужувлан хабар
- Ученикар (Исайин)
- Фарисйир
- Хач
- Хъугърударин мажлис, ясана хъугърудар

- ХьуцӀурарин машквар (Бегьер ккадабцӀбан машквар)

- Штуан апӀуб

Ччвурар (ЦӀийи Йикьрар)

- Аюб
- Вавилон
- Гоморра
- Гьарун
- Гьирод
- Давуд
- Ибрагьим
- Ильяс
- Исакь
- Мелхиседек
- Муса
- Нюгь
- Сарай
- Содом
- Сулейман
- Юнус
- Якьуб

Картйир

- Палестина Месить Иса жилиин алигандин девриъ

- Ерусалим Месить Иса жилиин алигандин девриъ

- Месить Иса жилиин алигандин девриъ Ерусалимди айи Аллагьдин хулан план

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Шубубни сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Кьюбни сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Сабпи сиягьат

- Вакил Павели Ужувлан хабар рабгъуб: Юкьубни сиягъат - Рим шагьриз

Шиклар

- ЕРУСАЛИМ: ЕЛИОН ДАГЪДИЛАН РЯБКЪЮРАЙИБ
- ЕРУСАЛИМ ВА ЕЛИОН ДАГЪ
- СИНАЙ ДАГЪ
- КЬИЛЗИ (ДУБКӀНАЙИ) ГЬЮЛ
- ФАВОР ДАГЪ
- НАЗАРЕТ
- ВИФЛЕЕМ
- ЯРДАН
- КАПЕРНАГЬУМ
- ГАЛИЛЕЙИН КАНА
- ЯГЬУДИЯЙИАН САМАРИЯЙИЗ ВУЙИ РЯКЪ
- ГЕННИСАРЕТ ДАГАР (ГАЛИЛЕЙ ГЬЮЛ)
- ВИФАНИЯ
- РИМДИН КОЛИЗЕЙ